III CZ 198/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
31 października 2025 r.
SSN Roman Trzaskowski
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 31 października 2025 r. w Warszawie
zażalenia J.P.
na postanowienie Sądu Okręgowego w Białymstoku
z 1 sierpnia 2025 r., II Ca 1419/23, II WSC 9/25,
w sprawie z powództwa K.T.
przeciwko J.P.
o zapłatę,
uchyla zaskarżone postanowienie, pozostawiając
rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do
orzeczenia kończącego postępowanie.
III CZ 198/25
2
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 1 sierpnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku, na
podstawie art. 3986 § 2 k.p.c., odrzucił - jako niedopuszczalną z uwagi na wartość
przedmiotu zaskarżenia nieprzekraczającą progu z art. 3982 § 1 zdanie pierwsze
k.p.c. - skargę kasacyjną pozwanego od wyroku tego Sądu z 15 maja 2025 r.,
którym oddalono jego apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim
z 5 października 2023 r. Sąd Okręgowy wskazał, że wartość przedmiotu sporu
została przez powoda określona na 30.000 zł, a wartość przedmiotu zaskarżenia
w apelacji pozwanego od wyroku Sądu I instancji wynosiła 25.000 zł. Pozwany nie
mógł na tym etapie skutecznie wskazać, że wartość przedmiotu zaskarżenia
w skardze kasacyjnej wynosi 50.000 zł.
W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie pozwany zaskarżył je w całości
i wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów
postępowania zażaleniowego. Zarzucił naruszenie art. 3986 § 2 w związku z art.
3982 § 1 k.p.c.; art. 21 w związku z art. 3984 § 3, art. 39821 oraz art. 368 § 2 k.p.c.;
art. 3986 § 2 w związku z art. 3984 § 3 k.p.c. oraz art. 25 § 1 w związku z art. 39821
i z art. 368 § 2 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że poza
przypadkami rozszerzenia powództwa albo zasądzenia ponad żądanie wartość
przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej nie może przekraczać wartości
przedmiotu sporu ani wartości przedmiotu zaskarżenia w apelacji (zob. np. niepubl.
postanowienia Sądu Najwyższego z 6 czerwca 2003 r., IV CZ 48/03; z 22 czerwca
2006 r., V CZ 40/06; z 28 stycznia 2020 r., V CSK 226/19). Wskazana w pozwie
wartość przedmiotu sporu, która nie została sprawdzona i zmodyfikowana przez
sąd z urzędu przed doręczeniem pozwu albo na zarzut pozwanego podniesiony
przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy (art. 25 k.p.c.) pozostaje aktualna
w postępowaniu apelacyjnym (art. 368 § 2 k.p.c.) i kasacyjnym (art. 368 § 2 w zw.
z art. 3984 § 3 i art. 39821 k.p.c.) (zob. np. niepubl. postanowienie Sądu
Najwyższego z 30 stycznia 2024 r., III CZ 296/23).
III CZ 198/25
3
W okolicznościach niniejszej sprawy należało jednak uwzględnić, że
w postępowaniu pierwszoinstancyjnym powód rozszerzył powództwo i obok
zgłoszonego w pozwie żądania zapłaty zadośćuczynienia w wysokości 30.000 zł
zgłosił żądanie ustalenia na przyszłość odpowiedzialności pozwanego (k. 195).
Wartość przedmiotu sporu w zakresie rozszerzonego żądania nie została podana
przez powoda na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, nie był również
wzywany do jej wskazania ani nie została ustalona przez Sąd Rejonowy.
Wyrokiem z 5 października 2023 r. Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim
zasądził od pozwanego na rzecz powoda 25.000 zł z ustawowymi odsetkami za
opóźnienie od 14 lutego 2022 r. do dnia zapłaty (punkt 1); ustalił odpowiedzialność
pozwanego na przyszłość wobec powoda za wszelkie następstwa pozostające
w bezpośrednim związku przyczynowym ze zdarzeniem z […] 2018 r. (punkt 2),
oddalił powództwo w pozostałym zakresie (punkt 3), orzekł o kosztach procesu
(punkt 4) oraz nieuiszczonych kosztach sądowych (punkt 5).
Powyższy wyrok pozwany zaskarżył apelacją. Zakresem zaskarżenia objął
rozstrzygnięcia zawarte w punktach 1, 2, 4 i 5, a wartość przedmiotu zaskarżenia
oznaczył na kwotę 25 000 zł. Wartość odpowiadała zatem wysokości
zadośćuczynienia zasądzonego od niego na rzecz powoda w punkcie 1. wyroku.
Pozwany nie został wezwany do uzupełnienia braków apelacji przez oznaczenie
wartości przedmiotu zaskarżenia odpowiadającej zakresowi zaskarżenia apelacją
wyroku z 5 października 2023 r. Również Sąd Okręgowy nie ustalił wartości
przedmiotu zaskarżenia obejmującej wartości obu rozstrzygnięć uwzględniających
zgłoszone przez powoda i uwzględnione przez Sąd Rejonowy roszczenia -
roszczenie o zapłatę i roszczenie o ustalenie odpowiedzialności pozwanego na
przyszłość.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem brak określenia w apelacji pozwanego
wartości przedmiotu zaskarżenia jedynie w odniesieniu do rozstrzygnięcia
o roszczeniu zapłaty nie uniemożliwiał nadania sprawie biegu (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z 5 września 2008 r., I CZ 65/08, niepubl.), a zatem wartość
przedmiotu zaskarżenia podana przez pozwanego - w braku wystosowania do
pozwanego wezwania w tym przedmiocie - powinna być traktowana przez Sąd
III CZ 198/25
4
Okręgowy jako dotycząca zaskarżenia dotyczącego punktu 2 wyroku
z 5 października 2023 r., co skutkować winno również ustaleniem przez Sąd
Okręgowy z urzędu wartości przedmiotu zaskarżenia obejmującej rozstrzygnięcia
dotyczące obu zgłoszonych przez powoda roszczeń i podjęciem niezbędnych
czynności, jakie tak ustalona wartość implikowała.
W tych okolicznościach nie było podstaw do przyjęcia, że utrwaleniu - jako
obejmująca oba zgłoszone przez powoda roszczenia - uległa wartość przedmiotu
sporu w wysokości 30.000 zł, czy też wartość przedmiotu zaskarżenia w wysokości
25.000 zł, skoro obejmować mogła ona wyłącznie wartość dotyczącą
rozstrzygnięcia w przedmiocie tylko jednego ze zgłoszonych przez powoda
roszczeń.
W okolicznościach takich, jak wystąpiły w niniejszej sprawie, w orzecznictwie
Sądu Najwyższego zauważono, że uchybienia sądów w zakresie ustalenia wartości
przedmiotu sporu i zaskarżenia czy też błędne określenie tych wartości przez
strony nie mogą być determinujące w ramach czynności procesowych mających na
celu ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną, od której zależy
jej dopuszczalność (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 23 czerwca 2022
r., III CZ 206/22, niepubl. i z 11 maja 2024 r., III CZ 198/23, niepubl.).
Z tych względów, na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art.
3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
(K.L.)
III CZ 198/25
5
[a.ł]
