III CZ 198/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Adam Doliwa
13 marca 2025 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 13 marca 2025 r. w Warszawie
zażalenia T.N.
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z 12 grudnia 2023 r., I WSC 48/23 (I AGa 161/21),
w sprawie z powództwa T.N.
przeciwko Z. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowej w C.
o zapłatę,
1. oddala zażalenie;
2. nie obciąża powoda kosztami postępowania zażaleniowego.
(K.W.)
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Poznaniu postanowieniem z 12 grudnia 2023 r. odrzucił
skargę kasacyjną powoda. Sąd ten wskazał, że postanowieniem z 30 czerwca 2023
r. powód został zwolniony od opłaty sądowej od skargi kasacyjnej ponad kwotę
1 000 zł., natomiast w pozostałym zakresie wniosek powoda został oddalony.
7 lipca 2023 r. odpis tego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi powoda,
będącemu radcą prawnym. Następnie 14 lipca 2023 r. pełnomocnik powoda złożył
kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym.
Przewodniczący w Sądzie Apelacyjnym zarządzeniem z 12 grudnia 2023 r., na
podstawie art. 107 ust. 2 u.k.s.c., pozostawił wniosek powoda w aktach sprawy bez
żadnych dalszych czynności, jako oparty na tych samych okolicznościach (k.441).
Z uwagi na to, że termin do uzupełnienia braku fiskalnego skargi kasacyjnej
III CZ 198/24
2
powoda upłynął bezskutecznie 14 lipca 2023 r., Sąd Apelacyjny postanowieniem
z 12 grudnia 2023 r. odrzucił skargę kasacyjną jako nieopłaconą.
Zażalenie na to postanowienie wniósł powód, zaskarżył je w całości i zarzucił
naruszenie art. 107 ust. 2 u.k.s.c.
Pozwany w odpowiedzi na zażalenie wniósł o oddalenie zażalenia oraz
o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy w postępowaniu wywołanym zażaleniem na postanowienie
odrzucające skargę kasacyjną, na podstawie art. 380 w zw. z art. 39821 w zw. z art.
3941 § 3 k.p.c., rozpoznaje na wniosek zawarty w zażaleniu niepodlegające
odrębnemu zaskarżeniu postanowienia sądu drugiej instancji w przedmiocie
zwolnienia od kosztów sądowych (odrzucające lub oddalające wniosek o takie
zwolnienie), jeżeli przyczyną odrzucenia skargi kasacyjnej było jej nieopłacenie
(zob. postanowienia SN: z 8 marca 2000 r., I CZ 259/99; z 17 stycznia 2003 r.,
I CZ 193/02; z 28 lutego 2013 r., III CZ 8/13; z 17 kwietnia 2013 r., V CZ 127/12;
z 15 kwietnia 2015 r., IV CZ 2/15; z 27 kwietnia 2016 r., II CZ 19/16).
W judykaturze Sądu Najwyższego dyskusyjne jest jednak to, czy kontroli
instancyjnej na podstawie art. 380 k.p.c., podlega także niezaskarżalne
zarządzenie wydane na podstawie art. 107 ust. 2 zdanie pierwsze u.k.s.c.
W niektórych orzeczeniach Sądu Najwyższego dopuszczono możliwość poddania –
w toku postępowania zażaleniowego – kontroli przez Sąd Najwyższy
niezaskarżalnego zarządzenia przewodniczącego, o ile miało ono wpływ na
zaskarżone zażaleniem rozstrzygnięcie (zob. postanowienia SN: z 15 listopada
2012 r., V CZ 49/12, i z 22 stycznia 2010 r., V CZ 62/09). Sąd Najwyższy w innych
orzeczeniach – wyrażając odmienny pogląd – stwierdził także, że przewidziana
w art. 380 k.p.c. możliwość kontroli dotyczy wyłącznie niezaskarżalnych odrębnie
postanowień, a nie zarządzeń przewodniczącego. Na uzasadnienie tego poglądu
wskazano, że art. 362 k.p.c., który nakazuje stosowanie przepisów
o postanowieniach odpowiednio do zarządzeń przewodniczącego, odsyła wyłącznie
do art. 354–361 k.p.c. i nie ma normatywnych podstaw do przenoszenia
rozwiązania zawartego w art. 380 k.p.c. na czynności przewodniczącego (zob.
III CZ 198/24
3
postanowienia SN: z 19 maja 2010 r., I CZ 21/10, i z 14 lutego 2024 r.,
III CZ 359/23 oraz powołane tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie nie ma jednak potrzeby rozstrzygania tego zagadnienia,
gdyż powód nie uczynił zadość wymaganiu zawarcia w zażaleniu na podstawie art.
380 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., wniosku o rozpoznanie
niezaskarżalnego zarządzenia z 12 grudnia 2023 r. W środkach zaskarżenia
wnoszonych przez profesjonalnych pełnomocników wniosek taki powinien być
wyraźnie i jednoznacznie sformułowany (zob. postanowienia SN: z 7 listopada 2006
r., I CZ 53/06, i z 8 lipca 2016 r., I CZ 38/16).
Doręczenie pełnomocnikowi powoda 7 lipca 2023 r. odpisu postanowienia
oddalającego wniosek powoda o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie
opłaty od skargi kasacyjnej co do kwoty 1 000 zł skutkowało rozpoczęciem biegu
terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi kasacyjnej, który upłynął
bezskutecznie 14 lipca 2023 r. Z tego powodu, na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.,
skarga kasacyjna podlega odrzuceniu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw.
z art. 3941 § 3 k.p.c., a także art. 102 k.p.c., orzekł jak w sentencji.
(K.W.)
[a.ł]
