III CZ 15/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Piotrowska
6 marca 2026 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 6 marca 2026 r. w Warszawie
zażalenia L.S. i U.S.
na wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 13 października 2025 r., I ACa 1601/24,
w sprawie z powództwa L.S. i U.S.
przeciwko K.M.
o zapłatę,
oddala zażalenie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach
postępowania zażaleniowego sądowi, który wyda orzeczenie
kończące postępowanie w sprawie.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 5 marca 2024 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie zasądził od
pozwanej U.M solidarnie na rzecz powodów L.S. i U.S. kwotę 246 341,50 zł z
odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 11 stycznia 2019 r. oraz kwotę 63 567,56
zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 14 grudnia 2023 r., oddalając
powództwo w pozostałej części. Po rozpoznaniu apelacji pozwanej, Sąd Apelacyjny
w Szczecinie wyrokiem z 13 października 2025 r. odrzucił apelację pozwanej
odnoszącą się do punktu drugiego zaskarżonego wyroku oraz uchylił ten wyrok
w punkcie pierwszym oraz trzecim i sprawę w tej części przekazał Sądowi
pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
III CZ 15/26
2
W zażaleniu na orzeczenie kasatoryjne Sądu Apelacyjnego, powodowie,
zarzucając naruszenie art.386 § 4 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 281 § 1 i 2 k.p.c.,
art. 49 § 1 k.p.c., art. 162 k.p.c. oraz art. 381 k.p.c., wnieśli o zmianę wyroku Sądu
Apelacyjnego w zaskarżonej części i oddalenie apelacji pozwanej, ewentualnie
o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi
Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:
Przewidziane w art. 3941 §11 k.p.c. zażalenie jest skierowane przeciwko
rozstrzygnięciu uchylającemu wyrok i przekazującemu sprawę Sądowi pierwszej
instancji do ponownego rozpoznania, stąd ocenie Sądu Najwyższego może być
poddany jedynie ewentualny błąd sądu odwoławczego popełniony przy
kwalifikowaniu określonej sytuacji procesowej jako odpowiadającej powołanej
podstawie orzeczenia kasatoryjnego. Z tej przyczyny nie są dopuszczalne i nie
podlegają rozpoznaniu w ramach postępowania zażaleniowego jakiekolwiek inne
zarzuty procesowe i materialnoprawne odnoszące się do rozstrzygnięcia
kasatoryjnego sądu odwoławczego. Z tych przyczyn, przytoczone w zażaleniu
powodów zarzuty naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 233 § 1 k.p.c., art.
281 § 1 i 2 k.p.c., art. 49 § 1 k.p.c., art. 162 k.p.c., art. 381 k.p.c., uchylają się spod
kontroli Sądu Najwyższego. Należy także podkreślić, że żalący mogą we wniosku
zażalenia domagać się wyłącznie uchylenia zaskarżonego zażaleniem
kasatoryjnego orzeczenia Sądu drugiej instancji, co otwiera drogę do ponownego
merytorycznego rozpoznania apelacji przez Sąd odwoławczy. Nie mogą natomiast
żądać, jak to uczynili powodowie w rozpoznawanym zażaleniu, dokonania przez
Sąd Najwyższy jakichkolwiek merytorycznych zmian w orzeczeniu
drugoinstancyjnym.
Art. 386 § 4 k.p.c. dopuszcza uchylenie orzeczenia pierwszoinstancyjnego
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jedynie w dwóch przypadkach:
nierozpoznania istoty sprawy oaz konieczności przeprowadzenia postępowania
dowodowego w całości. Wykładnia obu tych przesłanek jest przedmiotem licznych
orzeczeń Sądu Najwyższego i nauki prawa, stąd nie ma racjonalnej potrzeby
obszerniejszego ich w tym miejscu wyjaśniania (zob. postanowienia Sądu
III CZ 15/26
3
Najwyższego z 26 listopada 2012 roku, III SZ 3/12 i z 6 grudnia 2012 r.,
I CZ 168/12, OSNC 2013, nr 5, poz. 68) Natomiast ocenie Sądu Najwyższego
podlega w postepowaniu zażaleniowym zasadność przyjętej przez Sąd Apelacyjny,
w okolicznościach konkretnej sprawy, koncepcji rozstrzygnięcia, przy uwzględnieniu
konieczności elastycznego traktowania wskazanych przesłanek kasatoryjnych
z uwzględnieniem zasad postępowania apelacyjnego w modelu apelacji pełnej
z jednej strony, ale także, z drugiej strony, z poszanowaniem interesów obu stron,
zwłaszcza w sytuacji ograniczonych podstaw skargi kasacyjnej, wyłączających
możliwość badania prawidłowości oceny przez Sąd drugiej instancji zebranego
w sprawie materiału dowodowego oraz poczynionych w jego świetle ustaleń
faktycznych, stanowiących podstawę orzeczenia Sądu drugiej instancji,
kończącego postępowanie w sprawie.
Stwierdzone w rozpoznawanej sprawie przez Sąd Apelacyjny uchybienia
Sądu Okręgowego polegające na nieprzeprowadzeniu niezbędnych do
prawidłowego rozpoznania sprawy dowodów, niepoczynieniu niezbędnych ustaleń
faktycznych oraz nieodniesienie się do zgłoszonego przez pozwaną zarzutu
przedawnienia części dochodzonej przez powodów należności, dawało podstawę
do przyjęcia przez Sąd Apelacyjny, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty
sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. Przesłanka ta ma bowiem miejsce także
w przypadku dokonania przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej żądań obu
stron bez ustalenia podstawy faktycznej, co wymagałoby poczynienia kluczowych
ustaleń faktycznych po raz pierwszy w instancji odwoławczej. W tego rodzaju
sytuacji uzasadnione jest uchylenie orzeczenia Sądu pierwszej instancji
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ze względu na respektowanie
uprawnień stron do ewentualnej powtórnej kontroli instancyjnej wyników
postępowania dowodowego i ustaleń będących podstawą faktyczną orzeczenia
(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 marca 2017 r., IV CZ 130/16
i z 24 października 2018 r., II CZ 52/18l).Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej
sprawie, stąd należy podzielić stanowisko Sądu drugiej instancji zawarte
w uzasadnieniu zaskarżonego zażaleniem orzeczenia bez potrzeby szerszego
przytaczania i powtarzania tych wywodów.
III CZ 15/26
4
W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji (art. 3941 § 3 w zw. z art.
39814 k.p.c.).
Agnieszka Piotrowska
(A.D.)
[a.ł]
