III CZ 123/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Adam Doliwa
16 kwietnia 2026 r.
po rozpoznaniu na rozprawie 16 kwietnia 2026 r. w Warszawie
zażalenia F.S. w N. (C.)
na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 28 października 2024 r., VII AGa 1006/23,
w sprawie z powództwa W.1 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.,
działającego jako reprezentanta grupy, w skład której wchodzą również: G. spółki z
ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w G., W.2 spółki akcyjnej w
W., S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K., W.3 spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością w G., W.4 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S., N.
spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W., D. spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością w P., K. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P., W.5
spółki akcyjnej w W., W.6 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.
przeciwko F.S. w N.
o nakazanie,
1. oddala zażalenie;
2. odstępuje od obciążania
postępowania zażaleniowego.
pozwanego
kosztami
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 4 kwietnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie
z powództwa W. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W., działającej jako
reprezentanta grupy, przeciwko F.S. w N. (C.) oddalił powództwo o nakazanie –
III CZ 123/25
2
rozpoznawane w postępowaniu grupowym (pkt I) oraz orzekł o kosztach
postępowania (pkt II i III).
Wyrokiem z 28 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił
zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w całości i przekazał sprawę
Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi
rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.
Zażalenie od wyroku wniosła strona pozwana, zarzucając mu naruszenie
przepisów postępowania cywilnego, tj.:
- art. 386 § 4 w zw. z art. 233 § 1 w zw. z art. 381 k.p.c. poprzez błędne
przyjęcie, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ żaden
z dowodów zgromadzonych w sprawie nie wskazywał rzekomo na zaprzestanie
pełnienia funkcji administratora platformy przez pozwanego, podczas gdy pozwany
przedstawił na to dowody, jednak Sąd drugiej Instancji ocenił je odmiennie niż Sąd
pierwszej instancji, stwierdzając, że nie potwierdzają one stanowiska pozwanego
co do braku legitymacji biernej, w związku z czym nie doszło do nierozpoznania
istoty sprawy, lecz do rozpoznania jej w sposób rzekomo błędny;
- art. 386 § 4 k.p.c. w zw. 14 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu
usług drogą elektroniczną polegające na błędnym przyjęciu, że rzekome
nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd I instancji przejawiało się w rozważeniu
kwestii zaprzestania pełnienia przez pozwanego funkcji administratora platformy
z pominięciem kwestii rzekomego pełnienia przez pozwanego funkcji „organizatora
platformy”, podczas gdy ani przepisy prawa materialnego, ani dorobek
orzecznictwa i doktryny nie uzasadniają w jakimkolwiek stopniu twierdzenia
o istnieniu w kategoriach jurydycznych pojęcia „organizatora” obok pojęcia
„administratora” (de iure „usługodawcy”);
- art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z 5ia § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. prawo
o ustroju sądów powszechnych polegające na tym, że Sąd II Instancji zaniechał
ustalenia i zastosowania z urzędu prawa obcego, tj. prawa Belize w zakresie
skutków prawnych umowy przekazania licencji z 30 czerwca 2016 r. rządzonej
tymże prawem, podczas gdy ustalenie treści prawa obcego - wobec pominięcia
wniosku strony pozwanej przez Sąd pierwszej instancji - było na etapie
III CZ 123/25
3
postępowania apelacyjnego możliwe i konieczne dla należytego rozpoznania
zarzutu braku biernej legitymacji procesowej strony pozwanej.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie
sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na zażalenie powódka W. spółka z ograniczoną
odpowiedzialnością w W., działająca jako reprezentant grupy, wniosła o oddalenie
zażalenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że zażalenie
przewidziane w art. 3941 § 11 k.p.c. ma na celu jedynie skontrolowanie przez Sąd
Najwyższy, czy orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji, przekazujące sprawę
do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, zostało prawidłowo oparte
na jednej z przesłanek przewidzianych w art. 386 § 2 lub 4 k.p.c. Badaniu podlega
więc to, czy powołana przez sąd drugiej instancji przyczyna uchylenia odpowiada
wskazanej w uzasadnieniu podstawie ustawowej i czy rzeczywiście wystąpiła
w sprawie.
Dokonywana przez Sąd Najwyższy ocena ma zatem charakter formalny
i skupia się wyłącznie na przesłankach uchylenia orzeczenia sądu pierwszej
instancji. Ocena ta nie może wkraczać w ocenę merytorycznego stanowiska sądu
drugiej instancji w kwestii materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia, ani
w ocenę prawidłowości zastosowania przez ten sąd innych przepisów prawa
procesowego, niezwiązanych bezpośrednio z podaną przyczyną uchylenia wyroku
sądu pierwszej instancji.
Zażalenie, o którym mowa w art. 3941 § 11 k.p.c., nie służy ocenie
prawidłowości czynności procesowych sądu podjętych w celu wydania
rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, ani także zaprezentowanego przez sąd meriti
poglądu na temat wykładni prawa materialnego, mającego zastosowanie
w sprawie. Przy jego rozpoznawaniu Sąd Najwyższy nie bada istoty sprawy,
a mianowicie tego, co w świetle zgłoszonego żądania i jego podstawy faktycznej
III CZ 123/25
4
stanowiło przedmiot postępowania. Przewidziane bowiem w art. 3941 § 11 k.p.c.
zażalenie jest skierowane przeciwko uchyleniu przez sąd drugiej instancji wyroku
i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
Uchylenie wyroku przez sąd odwoławczy, połączone z przekazaniem sprawy
do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, ma w założeniu charakter
wyjątku od zasady, którą jest merytoryczne rozpoznanie zaskarżonego orzeczenia
sądu pierwszej instancji. Może więc nastąpić wyłącznie w razie nierozpoznania
istoty sprawy przez ten sąd albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia
postępowania dowodowego w całości (art. 386 § 4 k.p.c.), ewentualnie zachodzi
nieważność postępowania (art. 386 § 2 k.p.c.).
Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że o nierozpoznaniu istoty sprawy
nie świadczy potrzeba poczynienia nowych ustaleń co do okoliczności faktycznych
sprawy, choćby decydujących z punktu widzenia kierunku jej rozstrzygnięcia.
Dokonanie przez sąd drugiej instancji odmiennej oceny prawnej i związana z tym
potrzeba poczynienia dodatkowych ustaleń faktycznych nie upoważnia więc tego
sądu do zarzucenia sądowi pierwszej instancji nierozpoznania istoty sprawy,
a wskazuje jedynie, że zdaniem sądu drugiej instancji istota sprawy nie została
rozpoznana prawidłowo.
Jeżeli sąd drugiej instancji odmiennie ocenia fakty, dowody lub ocenę
prawną sądu pierwszej instancji, może samodzielnie przeprowadzić uzupełniające
postępowanie dowodowe, poczynić ustalenia faktyczne, niezbędne do
rozstrzygnięcia sprawy, oraz dokonać własnej oceny prawnej roszczeń powoda.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należało stwierdzić, że Sąd
Apelacyjny w Warszawie prawidłowo wywiódł, iż rozstrzygnięcie wydane przez Sąd
pierwszej instancji podlegało uchyleniu i przekazaniu do ponownego rozpoznania
na skutek nierozpoznania istoty sprawy.
Do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie
sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy
zaniechał on zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych
zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka
materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (zob. postanowienie
III CZ 123/25
5
Sądu Najwyższego z 24 października 2024 r., III CZ 181/24). Rozpoznanie istoty
sprawy wymaga zawsze prawidłowego zidentyfikowania jej przedmiotu; bez tego
zabiegu nie jest możliwe dokonanie oceny żądania pozwu w płaszczyźnie prawa
materialnego. Nie jest możliwa zaś ocena tego przedmiotu w sytuacji, gdy
uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia uniemożliwia prześledzenie rozumowania
sądu pierwszej instancji (zob. postanowienie SN z 14 stycznia 2025 r., III CZ
98/24).
Należy zgodzić się z oceną Sądu drugiej instancji, zgodnie z którą przy
ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w Warszawie winien szczegółowo
przeanalizować każde roszczenie i odgrywaną rolę pozwanego jako dostawcy
usług.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie
art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.
O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie
art. 102 k.p.c.
Adam Doliwa
(P.H.)
[a.ł]
