POSTANOWIENIE

26 sierpnia 2024 r.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Marcin Krajewski

na posiedzeniu niejawnym 26 sierpnia 2024 r. w Warszawie
‎w sprawie z powództwa W.K.
‎przeciwko A.N.
‎o naprawienie szkody wynikłej z czynu niedozwolonego,
‎na skutek wystąpienia przez Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód
‎w Szczecinie
‎postanowieniem z 22 lipca 2024 r., I C 1157/23,
‎o przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi równorzędnemu,

odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 22 lipca 2024 r. Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże
‎i Zachód w Szczecinie zwrócił się do Sądu Najwyższego na podstawie art. 44¹ k.p.c. o przekazanie sprawy z powództwa W.K. przeciwko A.N. do rozpoznania sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że powód złożył wniosek, w którym domagał się zwrócenia się do Sądu Najwyższego w trybie z art. 44¹ k.p.c. Sąd Rejonowy uznał, że w sprawie zachodzą podstawy do przekazania jej do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, ponieważ strony są wpisane na listę adwokatów
‎i wykonują zawód w okręgu Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód
‎w Szczecinie. Ponadto powołał się na fakt, że między stronami toczy się szereg postępowań z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i karnego. Wskazał także na kilka spraw toczących się między stronami, w których Sąd Najwyższy przekazywał sprawy do rozpoznania sądom równorzędnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 44¹ k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że przepis ten powinien znajdować zastosowanie w wyjątkowych okolicznościach, gdy zachodzi istotne ryzyko, że autorytet sądownictwa ucierpiałby, gdyby doszło do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy w sprawie. Do przekazania sprawy innemu sądowi może dojść dopiero w sytuacji, gdy występują uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów danego sądu, w szczególności gdy rozstrzygnięcie sprawy przez sąd właściwy godziłoby w jego społeczny odbiór jako bezstronnego (zob. postanowienia SN: z 12 stycznia 2024 r., III CO 1049/23; z 24 maja 2024 r., III CO 506/24, i z 10 lipca 2024 r., III CO 458/24). Chodzi przede wszystkim o sytuacje, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny (zob. postanowienie SN z 29 listopada 2022 r., III CO 833/22).

Podstawy stosowania tego przepisu są jednak odrębne od podstaw wyłączenia sędziego (art. 49 k.p.c.) i nawet potencjalne zaistnienie przesłanek wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy w stosunku do znacznej części sędziów sądu właściwego nie uzasadnia stosowania art. 44¹ k.p.c. (zob. postanowienia SN z 22 lutego 2024 r., III CO 166/24, i z 10 lipca 2024 r., III CO 458/24).

Wykonywanie zawodu adwokata skoncentrowane jest często w obszarze właściwości określonego sądu, a pełnomocnik może stać się osobą kojarzoną przez sędziów. Nie da się wykluczyć, że w konkretnym przypadku mogą powstać wątpliwości co do bezstronności danego sędziego. Na takie sytuacje została jednak przewidziana instytucja wyłączenia sędziego z art. 49 k.p.c., a nie art. 44¹ k.p.c. Wystarczającym argumentem do zastosowania tego przepisu nie jest także to, że strony prowadzą przed sądem liczne postępowania. Ta okoliczność per se nie oznacza utraty przez sąd waloru bezstronnego.

Na marginesie należy wspomnieć, że nadmierne korzystanie
‎z powoływanego przepisu może odnieść skutek odwrotny i osłabić zaufanie obywateli do sędziów i sądów oraz podważyć ich autorytet jako niezawisłych (zob. postanowienia SN z 22 maja 2024 r., III CO 504/24 i III CO 411/24).

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

‎(E.M.)

[ms]