III CO 860/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
30 października 2025 r.
SSN Mariusz Łodko
na posiedzeniu niejawnym 30 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M. T.
przeciwko T. C.
o ustalenie,
na skutek wystąpienia przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku
z żądaniami sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
oraz sędziów delegowanych do tego Sądu
o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy V ACz 134/23,
1. oddala żądanie wyłączenia sędziego M. K. w zakresie
dotyczącym wyłączenia go od rozpoznania żądania wyłączenia
sędziego A. K.;
2. w pozostałym zakresie żądanie sędziego M. K. pozostawia
w aktach sprawy bez żadnych dalszych czynności;
3. żądania pozostałych sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
wyłączenia ich od rozpoznania sprawy przekazuje do
rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Gdańsku przedstawił Sądowi Najwyższemu akta sprawy
z powództwa M. T. przeciwko T. C., wskazując, że sędziowie Sądu Apelacyjnego w
Gdańsku złożyli żądania wyłączenia ich od rozpoznania sprawy.
III CO 860/25
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby
ten sąd nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów
– sąd nad nim przełożony (art. 52 § 1 k.p.c.). Sądem przełożonym nad sądami
apelacyjnymi jest Sąd Najwyższy. Kompetencja Sądu Najwyższego do rozpoznania
żądań, o których mowa w art. 49 § 1 k.p.c., zaktualizowałaby się w niniejszej
sprawie, gdyby Sąd Apelacyjny w Gdańsku nie mógł wydać stosownego
postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów.
W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w Słupsku przedstawił Sądowi
Apelacyjnemu w Gdańsku – zgodnie z właściwością funkcjonalną – akta sprawy
wraz z zażaleniem powódki na zarządzenie wydane na podstawie art. 1861 k.p.c.
W Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku do rozpoznania sprawy, została wylosowana
sędzia B. R., która na podstawie art. 49 k.p.c. wystąpiła z żądaniem wyłączenia jej
od rozpoznania sprawy. Następnie zarządzono losowanie mające na celu
wyłonienie sędziego do rozpoznania żądania wyłączenia złożonego przez sędzię B.
R. Kolejno wylosowani lub wyznaczani sędziowie, na podstawie art. 49 k.p.c.
składali żądania wyłączenia ich od rozpoznania sprawy bez sprecyzowania, czy ich
żądania dotyczą wyłącznie rozpoznania żądania wyłączenia złożonego przez
poprzednio wylosowanego sędziego, czy też merytorycznego rozpoznania sprawy.
Jako ostatni do rozpoznania żądania wyłączenia sędziego, został wyznaczony
sędzia M. K., który również wystąpił z żądaniem wyłączenia go od rozpoznania
sprawy. Wskazał, że między nim a stroną postępowania nie występują jakiekolwiek
związki mogące wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, ale
w związku z tym, że powódka w innych sprawach pozwała sędziów Sądu
Apelacyjnego w Gdańsku, z którymi łączą go relacje służbowe, oraz że sędziowie
Sądu Apelacyjnego w Gdańsku byli już wielokrotnie wyłączani od orzekania
w sprawach z powództwa M. T., w odbiorze społecznym oraz stron postępowania,
mogą występować uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w
rozpoznaniu sprawy.
Instytucja wyłączenia sędziego na wniosek (iudex suspectus) związana jest
nie z wystąpieniem jakiejkolwiek wątpliwości co do bezstronności sędziego
III CO 860/25
3
rozpoznającego sprawę, ale z ujawnieniem się uzasadnionych wątpliwości co do
bezstronności sędziego (art. 49 k.p.c.). Podstawą wyłączenia sędziego na wniosek
mogą być stosunki o charakterze emocjonalnym (przyjaźń, sympatia, niechęć,
nienawiść), ale także osobiste powiązania gospodarcze np. powiązania majątkowe,
kredytowe (zob. postanowienie SN z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 212/71, OSNC 1972,
nr 3, poz. 55). Przyjmuje się też, że nie są stosunkami osobistymi i nie uzasadniają
wyłączenia stosunki wyłącznie służbowe, kontakty urzędowe sędziego z innymi
osobami (zob. postanowienie SN z 13 grudnia 1984 r., II CZ 133/84, oraz wyrok
NSA z 22 października 2021 r., I OSK 515/21).
Żądanie wyłączenia złożone przez sędziego M. K. – w zakresie, w jakim
odnosi się do rozpoznania żądania wyłączenia złożonego przez sędzię A. K. (k.
354-355) – nie spełnia wymogów z art. 49 § 1 k.p.c. Z oświadczenia sędziego M. K.
jednoznacznie wynika, że nie dostrzega on, aby między nim a stronami
postępowania występowały jakiekolwiek związki mogące wywoływać uzasadnione
wątpliwości co do jego bezstronności w rozpoznaniu sprawy. Okoliczność, że zna
on osobiście bliżej określonych sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku pozwanych
przez M. T., z którymi łączą go relacje służbowe, nie ma wpływu na bezstronność
sędziego przy orzekaniu o żądaniu wyłączenia złożonego przez sędzię A. K.
Żądanie sędziego M. K., podlegało w tym zakresie oddaleniu.
W pozostałym zakresie żądanie sędziego M. K., należało uznać za
niedopuszczalne. Zgodnie z zarządzeniem z 3 lipca 2025 r., sędzia M. K. został
wyznaczony do rozpoznania żądania wyłączenia złożonego przez sędzię A. K. (k.
355). Nie mógł on zatem skutecznie domagać się wyłączenia od rozpoznania całej
sprawy V ACz 134/23. W szczególności, że sędzią referentem w tej sprawie,
pozostaje sędzia B. R., której żądanie wyłączenia od rozpoznania sprawy, nie
zostało jeszcze rozpoznane. W konsekwencji żądanie sędziego w tym zakresie, na
podstawie art. 531 § 2 w zw. z art. 531 § 1 pkt 3 k.p.c. per analogiam, pozostawiono
bez żadnych dalszych czynności.
Z tych względów, żądania wyłączenia od rozpoznania sprawy złożone przez
pozostałych sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, podlegają rozpoznaniu przez
ten Sąd, zgodnie z art. 52 § 1 k.p.c.
III CO 860/25
4
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 200 § 14
w zw. z art. 52 § 1 k.p.c., orzekł jak w sentencji postanowienia.
[wr]
[a.ł]
