III CO 83/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Grzegorz Misiurek
6 marca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 6 marca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa K. N.
przeciwko M. M.
o ochronę dóbr osobistych,
na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Gliwicach
postanowieniem z 20 grudnia 2024 r., I C 1711/24,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
odmawia przekazania
równorzędnemu.
sprawy
innemu
sądowi
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Gliwicach postanowieniem z 20 grudnia 2024 r. zwrócił się
do Sądu Najwyższego o przekazanie - na podstawie art. 441 § 2 k.p.c. - sprawy
z powództwa K. N. przeciwko M. M. o ochronę dóbr osobistych. Sąd nie przedstawił
III CO 83/25
2
motywów tego wystąpienia, a jedynie w zarządzeniu o przekazaniu akt do Sądu
Najwyższego z 20 grudnia 2024 r. znalazła się informacja o tym, że […].
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie art. 441 k.p.c., Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do
rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli
wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na
społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego (§ 1); o przekazanie
sprawy może wystąpić sąd właściwy (§ 2).
Należy podkreślić, że przepisy regulujące właściwości sądu mają istotne
znaczenie z punktu widzenia właściwego ukształtowania prawa do sądu (por. art.
45 Konstytucji RP), a instytucja uregulowana w art. 441 k.p.c. stanowi wyjątek od
kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy.
W konsekwencji art. 441 k.p.c. podlega ścisłej interpretacji. Do przekazania sprawy
innemu sądowi może dojść jedynie w razie powstania okoliczności faktycznych
odnoszących się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy,
świadczących jednoznacznie o tym, że rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy
według przepisów k.p.c. byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby
się dobru wymiaru sprawiedliwości, gdyż godziłoby w społeczny odbiór sądu jako
bezstronnego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 maja 2020 r., sygn. akt
V CO 1/20, nie publ.).
Powołana przez Sąd Okręgowy, w wyżej wskazanym zarządzeniu,
okoliczność […] nie pozwala na przyjęcie, iż dobro wymiaru sprawiedliwości, a w
szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego,
wymaga rozpoznania tej sprawy przez inny sąd równorzędny.
Należy podkreślić, że okoliczności wynikające z przesłanki dobra wymiaru
sprawiedliwości muszą być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla
prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Obawa wystąpienia
w opinii społecznej przekonania, że sprawa nie zostanie w tym sądzie bezstronnie
rozpoznana musi być realna, a nie hipotetyczna. Nie uzasadnia istnienia takiej
obawy wzmianka poczyniona przez Sąd Okręgowy.
III CO 83/25
3
Sąd Okręgowy nie dokonał też analizy omawianej okoliczności przez
pryzmat przesłanek określonych w art. 441 k.p.c. i nie wyjaśnił dlaczego - w jego
ocenie - miałaby ona uzasadniać przekazanie sprawy do rozpoznania innemu
sądowi równorzędnemu w konkretnym stanie faktycznym.
Nie jest zaś rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie, przy ocenie
zasadności zastosowania art. 441 k.p.c., argumentów przemawiających ze względu
na dobro wymiaru sprawiedliwości za przekazaniem sprawy innemu sądowi
równorzędnemu, jeśli nie przedstawił ich we właściwy sposób sąd występujący
o takie przekazanie.
Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy uznał, że nie ma podstaw do
zastosowania instytucji przewidzianej w art. 441 k.p.c. i orzekł, jak w sentencji.
[SOP]
