III CO 737/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Trzebiatowski
25 września 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 września 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa R. K.
przeciwko T. spółce akcyjnej w W., M. P. i K. B.
o zapłatę,
na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Częstochowie
postanowieniem z 11 czerwca 2025 r., V Ga 21/25,
o przekazanie do sądu równorzędnego,
odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu.
(M.K.)
UZASADNIENIE
Powód R. K. wniósł pozew o zapłatę przeciwko K. B. i M. P., a także T. S.A.
Sąd Rejonowy w Częstochowie wydał w tej sprawie wyrok w dniu 27 listopada 2024
r.
Po wniesieniu apelacji do Sądu Okręgowego w Częstochowie Sąd ten –
postanowieniem z 11 czerwca 2025 r. – wystąpił do Sądu Najwyższego, na
podstawie art. 441 § 1 k.p.c., o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
III CO 737/25
2
Wystąpienie o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu jest
w niniejszym przypadku pozbawione uzasadnionych podstaw – i to nawet w sposób
oczywisty, albowiem za odmową przekazania przemawia kilka przyczyn.
Po pierwsze, należy zauważyć, że okoliczność powołana przez Sąd
występujący o przekazanie, jeśli miałaby mieć swoje realne podstawy, była
aktualna i mogła być powołana – w celu przekazania niniejszej sprawy do
rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu – już na etapie pierwszoinstancyjnym.
[…]
Po drugie, nie można zgodzić się z Sądem występującym, że ocena
bezstronności sądu – w tym w kontekście art. 441 § 1 k.p.c. – jest w tej sprawie
oparta o „subiektywne odczucia strony”. Niezależnie nawet od tego, czy
„subiektywność” miałaby mieć decydujące albo nawet tylko istotne znaczenie
w owej ocenie, o wadliwości powyższego stanowiska Sądu występującego
przekonuje to, że w aktach sprawy wcale nie odnotowano, jakoby „strona” (czyli
w tym przypadku powód) zgłaszał tego rodzaju „odczucia”, a więc wskazywał na
wątpliwości co do bezstronności sądu – i to któregokolwiek z Sądów właściwych
w niniejszym postępowaniu. Dlatego należy uznać, że te „odczucia”, o których
można mówić odnośnie do wystąpienia o przekazanie rozpoznania sprawy innemu
sądowi równorzędnemu są pochodzą od samego Sądu występującego (a wcale nie
od strony).
[…]
W tym ostatnim kontekście warto przytoczyć fragment jednego z judykatów
Sądu Najwyższego, w którym czytamy: „Podstawą zastosowania art. 441 k.p.c. nie
jest m.in. sytuacja spodziewanego zaistnienia przyczyny wyłączenia sędziego,
nawet gdyby zaszła w stosunku do wszystkich sędziów wydziału (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2017 r., IV KO 28/17, OSG 2018,
Nr 1, poz. 3). Sąd Najwyższy wielokrotnie wyrażał pogląd, że o konieczności
przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, o którym mowa w art.
441 k.p.c., nie może świadczyć ewentualne zaistnienie przesłanek wyłączenia
sędziego od rozpoznania sprawy w stosunku do grupy, nawet istotnej, sędziów
sądu występującego. Podstaw stosowania tego przepisu nie należy utożsamiać
III CO 737/25
3
z podstawami wyłączenia sędziego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego
z 22 lutego 2024 r., III CO 166/24, LEX nr 3698197 czy z 26 czerwca 2020 r., IV CO
108/20, LEX nr 3054083). W postanowieniu z 11 września 2023 r. (III CO 596/23,
LEX nr 3602900), Sąd Najwyższy wskazał także, że okoliczności wynikające
z przesłanki dobra wymiaru sprawiedliwości muszą być realne i stwarzać
rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru
sprawiedliwości. Obawa wystąpienia w opinii społecznej przekonania, że sprawa
nie zostanie w tym sądzie bezstronnie rozpoznana musi być realna, a nie
hipotetyczna (zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z 7 maja 2020 r., V CO
1/20, LEX nr 3162693 czy z 12 stycznia 2024 r., III CO 1049/23, LEX nr 3652320).
Nadużywanie instytucji przekazywania sprawy do sądu równorzędnego z uwagi na
dobro wymiaru sprawiedliwości może bowiem prowadzić do osłabienia zaufania
obywateli do wymiaru sprawiedliwości. Ponadto podstaw do stosowania art.
441 k.p.c. nie należy utożsamiać z przesłaniami uzasadniającymi wyłączenie
sędziego, o których mowa w art. 49 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego
z 15 września 2020 r., IV CO 19/20, LEX nr 3125078)” (tak postanowienie SN
z 20 sierpnia 2024 r., III PUO 28/24).
Mając na uwadze przedstawione argumenty, Sąd Najwyższy orzekł, jak
w sentencji postanowienia.
(M.K.)
[r.g.]
