III CO 319/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Grzegorz Misiurek
9 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 9 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A. K.
przeciwko A. spółce akcyjnej w W. i J. J.
o ochronę dóbr osobistych,
na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Kaliszu
postanowieniem z 6 marca 2026 r., I C 1497/24,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
odmawia przekazania
równorzędnemu.
sprawy
innemu
sądowi
(A.T.)
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Kaliszu postanowieniem z 6 marca 2026 r. wystąpił do
Sądu Najwyższego na podstawie art. 441 k.p.c. z wnioskiem o przekazanie sprawy
z powództwa A. K. przeciwko A. S.A. w W. i J. J., o ochronę dóbr osobistych do
rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. […]
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 441 k.p.c., Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do
rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli
wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na
III CO 319/26
2
społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego (§ 1); o przekazanie
sprawy może wystąpić sąd właściwy (§ 2). W wystąpieniu tym (postanowieniu)
właściwy sąd powinien wykazać okoliczności uzasadniające zastosowanie
wymienionego przepisu.
Należy podkreślić, że przepisy regulujące właściwość sądu mają istotne
znaczenie z punktu widzenia właściwego ukształtowania prawa do sądu (art.
45 Konstytucji RP), a instytucja uregulowana w art. 441 k.p.c. stanowi wyjątek od
kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Artykuł
441 k.p.c. podlega zatem ścisłej interpretacji.
Do przekazania sprawy innemu sądowi może dojść jedynie w przypadku
zaistnienia okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub
podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że
rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy według przepisów k.p.c. byłoby niezgodne
z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości, gdyż
godziłoby w społeczny odbiór sądu jako bezstronnego (zob. postanowienie SN
z 7 maja 2020 r., V CO 1/20, nie publ.).
Przytoczone przez Sąd Okręgowy argumenty […] nie pozwalają na przyjęcie,
że dobro wymiaru sprawiedliwości, a w szczególności wzgląd na społeczne
postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, wymaga rozpoznania tej sprawy
przez inny sąd równorzędny.
Okoliczności stanowiące przesłankę dobra wymiaru sprawiedliwości muszą
być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania
wymiaru sprawiedliwości. Obawa wystąpienia w opinii społecznej przekonania, że
sprawa nie zostanie w tym sądzie bezstronnie rozpoznana musi być realna, a nie
hipotetyczna. […] (zob. m.in. postanowienia: z 15 maja 2020 r., II CO 106/20, z 30
maja 2025 r., III CO 431/25 – nie publ.).
[…]
Należy podkreślić, że nadużywanie instytucji przekazania sprawy do sądu
równorzędnego z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości może prowadzić do
osłabienia zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości. Pochopne sięganie do
art. 441 k.p.c. w sprawach, w których stronami są osoby znane lub pełniące funkcje
III CO 319/26
3
publiczne, sędziowie oraz pracownicy sądu nie służy autorytetowi wymiaru
sprawiedliwości. Może go natomiast osłabiać, wywołując wrażenie zwątpienia we
własne kompetencje, podatności na wpływy lub dążenia do odsuwania od siebie
spraw trudnych i niewygodnych z racji funkcji pełnionych przez uczestników
postępowania bądź zainteresowania opinii publicznej (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 5 marca 2020 r., IV CO 44/20 i z 30 maja 2025 r., III CO 431/25 -
nie publ.).
Z tych względów Sąd Najwyższy, uznając, że nie ma podstaw do
przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 k.p.c.,
orzekł jak w sentencji.
Grzegorz Misiurek
(A.T.)
[r.g.]
