III CO 292/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Grzegorz Misiurek
8 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 8 kwietnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa K. N.
przeciwko […] i […]
o ustalenie, ochronę dóbr osobistych oraz zapłatę,
na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Gliwicach
postanowieniem z 10 lutego 2025 r., I C 1805/24,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
odmawia przekazania
równorzędnemu.
sprawy
innemu
sądowi
(A.T.)
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Gliwicach postanowieniem z 10 lutego 2025 r. wystąpił do
Sądu Najwyższego - na podstawie art. 441 § 2 k.p.c. - o przekazanie sprawy
z powództwa K. N. przeciwko […] i […] o ustalenie, ochronę dóbr osobistych oraz
zapłatę. Sąd nie przedstawił motywów tego wystąpienia, a jedynie w zarządzeniu o
przekazaniu akt do Sądu Najwyższego z 10 lutego 2025 r. wskazano, że jeden z
pozwanych […] jest sędzią […] i rozważenia wymaga przekazanie sprawy innemu
sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, w
szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego
([…]).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
III CO 292/25
2
Zgodnie art. 441 k.p.c., Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do
rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli
wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na
społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego (§ 1); o przekazanie
sprawy może wystąpić sąd właściwy (§ 2).
Należy podkreślić, że przepisy regulujące właściwości sądu mają istotne
znaczenie z punktu widzenia właściwego ukształtowania prawa do sądu (art. 45
Konstytucji RP), a instytucja uregulowana w art. 441 k.p.c. stanowi wyjątek od
kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Artyjuł
441 k.p.c. podlega zatem ścisłej interpretacji.
Do przekazania sprawy innemu sądowi może dojść jedynie w razie
powstania okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub
podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że
rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy według przepisów k.p.c. byłoby niezgodne
z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości, gdyż
godziłoby w społeczny odbiór sądu jako bezstronnego (zob. postanowienie SN
z 7 maja 2020 r., V CO 1/20, nie publ.).
Powołana przez Sąd Okręgowy we wskazanym zarządzeniu okoliczność
dotycząca tego, że jeden z pozwanych jest sędzią […] nie pozwala na przyjęcie, iż
dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne
postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, wymaga rozpoznania tej sprawy
przez inny sąd równorzędny. Okoliczności wynikające z przesłanki dobra wymiaru
sprawiedliwości muszą być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla
prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Obawa wystąpienia
w opinii społecznej przekonania, że sprawa nie zostanie w tym sądzie bezstronnie
rozpoznana musi być realna, a nie hipotetyczna. Nie uzasadnia istnienia takiej
obawy wzmianka poczyniona przez Sąd Okręgowy.
Sąd Okręgowy nie dokonał też analizy omawianej okoliczności przez
pryzmat przesłanek określonych w art. 441 k.p.c. i nie wyjaśnił dlaczego - w jego
ocenie - miałaby ona uzasadniać przekazanie sprawy do rozpoznania innemu
sądowi równorzędnemu w konkretnym stanie faktycznym.
III CO 292/25
3
Nie jest rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie, przy ocenie zastosowania
art. 441 k.p.c., argumentów przemawiających - ze względu na dobro wymiaru
sprawiedliwości - za przekazaniem sprawy innemu sądowi równorzędnemu, jeśli
nie przedstawił ich we właściwy sposób sąd występujący o takie przekazanie.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
(A.T.)
[r.g.]
