III CO 238/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Grzegorz Misiurek
27 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek wystąpienia przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie
postanowieniem z 18 lutego 2026 r., I C 445/26,
o przekazanie do sądu równorzędnego,
odmawia przekazania
równorzędnemu.
sprawy
innemu
sądowi
(A.T.)
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie postanowieniem z 18 lutego
2026 r. wystąpił do Sądu Najwyższego na podstawie art. 441 § 1 i 2 k.p.c.
z wnioskiem o przekazanie sprawy o zapłatę, z powództwa C. sp. z o.o. w P.
przeciwko Bank S.A. w W., do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. W
uzasadnieniu wskazał, że powódka jako nabywca wierzytelności od kredytobiorcy
wystąpiła przeciwko pozwanej jako kredytodawcy z żądaniem zapłaty, przy czym
III CO 238/26
2
roszczenie to wywodziła z oświadczenia złożonego na podstawie art. 45 ustawy z
dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz.
1362). Powódka wskazała, iż proces przeciwko bankowi o roszczenie wynikające
z czynności bankowej powinien być prowadzony przed sądem jej siedziby (art. 372
k.p.c.). Pomimo tego Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu
postanowieniem z 29 sierpnia 2025 r. stwierdził swą niewłaściwość i przekazał
sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Woli w Warszawie jako
miejscowo właściwemu z uwagi na siedzibę pozwanego (art. 30 k.p.c.). Wobec
niesporządzenia uzasadnienia postanowienia z 29 sierpnia 2025 r., Sąd Rejonowy
dla Warszawy-Woli w Warszawie stwierdził, że nie wie jakie były tego motywy
i podjął próbę ich rekonstrukcji i oceny. zauważył jednak, że jest związany
orzeczeniem o przekazaniu sprawy na mocy art. 200 § 2 k.p.c. i zdecydował
o przedstawieniu sprawy Sądowi Najwyższemu do rozważenia przekazania tej
sprawy do innego sądu rejonowego, a w szczególności Sądowi Rejonowemu
Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z uwagi na dobro wymiaru
sprawiedliwości. Zdaniem Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie
decyzja o pozostawieniu w mocy postanowienia Sądu Rejonowego Poznań – Nowe
Miasto i Wilda w Poznaniu o przekazaniu sprawy z twierdzeniem, że prawo wyboru
sądu, wbrew treści art. 372 k.p.c., dotyczy tylko powoda, którym jest kredytobiorca,
mogłaby oznaczać przyznanie sądowi kompetencji ustawodawczych. W przypadku
zaś rozpoznania sprawy przez sąd właściwy zgodnie z postanowieniem
o przekazaniu sprawy, tj. przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie,
wbrew ustawowemu prawu strony do wyboru sądu swej siedziby, ucierpi dobro
wymiaru sprawiedliwości, rozumiane jako realizacja konstytucyjnego
i konwencyjnego prawa strony do rzetelnego procesu, którego jedną z gwarancji
jest rozpoznanie sprawy przez właściwy sąd. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli
w Warszawie nadmienił również, że Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda
w Poznaniu ma kilka tysięcy podobnych spraw, które zamierza przekazać do sądu
właściwości miejscowej, wykorzystując te same argumenty prawne.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 200 § 14 k.p.c., sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość,
przekaże sprawę sądowi właściwemu. Według zaś § 2 tego artykułu, sąd, któremu
III CO 238/26
3
sprawa została przekazana, jest związany postanowieniem o przekazaniu sprawy;
nie dotyczy to wypadku przekazania sprawy sądowi wyższego rzędu; sąd ten
w razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekaże sprawę innemu sądowi, który
uzna za właściwy, nie wyłączając sądu przekazującego.
Regulacja art. 441 k.p.c. nie ma zastosowania w sytuacji, w której sprawa
została przekazana do innego sądu po stwierdzeniu swej niewłaściwości przez sąd,
do którego została wniesiona, niezależnie od tego, czy przekazanie było
prawidłowe. Wystąpienie, o którym mowa w art. 441 k.p.c. nie może być
wykorzystywane do inicjowania kontroli prawidłowości zastosowania art. 200 § 14
k.p.c.
Zgodnie z art. 441 k.p.c., Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do
rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli
wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na
społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego (§ 1); o przekazanie
sprawy może wystąpić sąd właściwy (§ 2). W wystąpieniu tym (postanowieniu)
właściwy sąd powinien wykazać okoliczności uzasadniające zastosowanie
wymienionego przepisu.
Należy podkreślić, że przepisy regulujące właściwość sądu mają istotne
znaczenie z punktu widzenia właściwego ukształtowania prawa do sądu (art.
45 Konstytucji RP), a instytucja uregulowana w art. 441 k.p.c. stanowi wyjątek od
kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Artykuł
441 k.p.c. podlega zatem ścisłej interpretacji.
Do przekazania sprawy innemu sądowi może dojść jedynie w przypadku
zaistnienia okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub
podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że
rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy według przepisów k.p.c. byłoby niezgodne
z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości, gdyż
godziłoby w społeczny odbiór sądu jako bezstronnego (zob. postanowienie SN
z 7 maja 2020 r., V CO 1/20, nie publ.).
Przytoczone przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie
argumenty nie pozwalają na przyjęcie, że dobro wymiaru sprawiedliwości,
III CO 238/26
4
a w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu
bezstronnego, wymaga rozpoznania tej sprawy przez inny sąd równorzędny.
Okoliczności stanowiące przesłankę dobra wymiaru sprawiedliwości muszą
być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania
wymiaru sprawiedliwości. Nadużywanie instytucji przekazywania sprawy do sądu
równorzędnego z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości może zaś prowadzić do
osłabienia zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości.
Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy, uznając, że nie ma podstaw do
przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 k.p.c.,
orzekł jak w sentencji.
Grzegorz Misiurek
(A.T.)
[SOP]
