III CO 20/21

Sygn. akt III CO 20/21

POSTANOWIENIE

Dnia 21 kwietnia 2021 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marcin Łochowski

w sprawie z powództwa A. W.
‎przeciwko W. W.
‎o rozwód,
‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 21 kwietnia 2021 r.,
‎wniosku o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy,

odmawia oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć powództwo.

UZASADNIENIE

Na podstawie zarządzenia przewodniczącego składu z 9 marca 2021 r. Sąd Okręgowy w T. przedstawił Sądowi Najwyższemu akta sprawy z powództwa A. W. przeciwko W. W. o rozwód, celem oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć powództwo.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 45 § 1 k.p.c. jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie można w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo. O oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, występuje sąd, do którego wpłynął pozew (art. 45 § 2 k.p.c.).

Sąd Najwyższy podkreśla, że treść art. 45 k.p.c. uległa istotnej zmianie. Obecne brzmienie przepisu zostało nadane ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.  2019, poz. 1469), która w tym zakresie obowiązuje od 7 listopada 2019 r. Aktualnie według art. 45 § 2 k.p.c. do wystąpienia o oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, upoważniony jest jedynie sąd, do którego wpłynął pozew. Wcześniej brak było w treści art. 45 k.p.c. jakichkolwiek wskazówek pozwalających na ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do wszczęcia przed Sądem Najwyższym postępowania o oznaczenie sądu. Stąd też z dużą ostrożnością należy podchodzić do wypowiedzi formułowanych na tle poprzedniego stanu prawnego, czy to w orzecznictwie, czy to w doktrynie, a odnoszących się do tego, kto i w jakiej formie jest uprawniony do wystąpienia na podstawie art. 45 k.p.c. o oznaczenie sądu.

Zdaniem Sądu Najwyższego, pojęcie „sąd” w treści art. 45 § 2 k.p.c. zostało użyte w znaczeniu procesowym. Wystąpienie o oznaczenie sądu ma więc charakter czynności jurysdykcyjnej. Zatem sąd, do którego wpłynął pozew może „wystąpić” do Sądu Najwyższego jedynie w ten sposób, że wyda w tym przedmiocie stosowne orzeczenie. Skoro wystąpienie jest czynnością sądu, to nie jest możliwe jej dokonanie w innej formie, w szczególności w postaci zarządzenia przewodniczącego. Wobec tego warunkiem oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć powództwo (art. 45 § 1 k.p.c.) jest wydanie przez sąd, do którego wpłynął pozew, postanowienia o wystąpieniu do Sądu Najwyższego (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 września 2020 r., IV CO 184/20; z 27 listopada 2020 r., II CO 244/20; z 24 lutego 2021 r., I CO 26/21). Co więcej, w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że postanowienie takie powinno zawierać uzasadnienie (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 25 sierpnia 2020 r., V CO 123/20; z 10 września 2020 r., IV CO 195/20; z 30 września 2020 r., II CO 222/20). Brak takiego postanowienia, inicjującego postępowanie, o jakim mowa w art. 45 k.p.c., wyklucza zbadanie przez Sąd Najwyższy przesłanek istotnych dla oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć powództwo.

Z tych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 45 § 2 k.p.c. odmówił oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć powództwo.

ke