III CO 1049/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
22 października 2025 r.
SSN Małgorzata Manowska
na posiedzeniu niejawnym 22 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa N.N.
przeciwko M.N.
o rozwód,
na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy we Włocławku
postanowieniem z 2 lipca 2025 r., I C 408/25,
o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy,
odmawia oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć
powództwo.
(R.N.)
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 2 lipca 2025 r. Sąd Okręgowy we Włocławku zwrócił się
do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy
z powództwa N.N. przeciwko M.N. o rozwód.
Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 45 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy
oznacza sąd, przed który należy wytoczyć powództwo, jeżeli na podstawie
okoliczności sprawy nie można ustalić właściwości miejscowej.
Zdaniem Sądu Okręgowego, w niniejszej sprawie z treści pozwu
jednoznacznie wynika, że żadna ze stron nie ma miejsca zamieszkania na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie jest możliwe ustalenie właściwości
miejscowej sądu na podstawie art. 41 k.p.c.
III CO 1049/25
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W sprawie o rozwód właściwość miejscową należy ustalić na podstawie art.
41 k.p.c., zgodnie z którym powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się
wyłącznie przed sądem, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne
miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w tym okręgu ma jeszcze miejsce
zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest
sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma – sąd
miejsca zamieszkania powoda.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniano już, że oznaczenie na
podstawie art. 45 k.p.c. sądu właściwego do rozpoznania powództwa, będzie
uzasadnione dopiero w razie jednoznacznego stwierdzenia, że żadna ze stron nie
ma miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej i nie jest możliwe
ustalenie właściwości miejscowej sądu na podstawie art. 41 k.p.c.
(m.in. postanowienia SN: z 26 stycznia 2022 r., III CO 125/22, z 11 stycznia 2024 r.,
III CO 1098/23 i z 7 lutego 2025 r., III CO 59/25).
Wbrew ocenie Sądu Okręgowego w rozpoznawanej sprawie nie ma potrzeby
oznaczenia sądu właściwego. Z treści pozwu wynika, że pozwany zamieszkuje na
terenie Rzeczpospolitej Polskiej w I. Można zatem ustalić sąd właściwy, na
podstawie miejsca zamieszkania strony pozwanej, zgodnie z art. 41 zd. 2 k.p.c.
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
(M.M.)
[SOP]
Małgorzata Manowska
