Wyrok SN z 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97 - jak powołują go inne sądy

„… co jest istotne w okolicznościach sprawy, sukcesji uniwersalnej częściowej - jeżeli mieści się w zakresie majątku podlegającego tej sukcesji (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, 21 września 2006 r., I CSK 130/06, 26 kwietnia 2017 r., I CSK 425/16, i 2 lutego 2018 r., II CSK 317/17, oraz uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2015 r., III CZP 106/14 i 8 grudnia 2016 r., III …”

„Zobowiązanie wekslowe podpisującego i odpowiadająca temu zobowiązaniu wierzytelność powstają dopiero po uzupełnieniu weksla in blanco, ale ze skutkiem ex tunc, tj. od chwili wydania weksla in blanco odbiorcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97).”

„Stanowisko zajęte przez Sąd Apelacyjny jest logiczne i spójne z poglądem Sądu Najwyższego o powstaniu zobowiązania wekslowego ex tunc z chwilą wypełnienia weksla in blanco (tak m.in. Sąd Najwyższy w wyrokach: z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141 oraz z dnia 29 maja 2015 r., V CSK 446/14, nie publ.).”

„… porozumieniem, zobowiązanie wekslowe wystawcy weksla w ogóle nie powstanie (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 1997 r., I CKN 48/97, OSNC 1997, nr 9, poz. 124, z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141, z dnia 17 czerwca 1999 r., I CKN 51/98, OSNC 2000, nr 2, poz. 27, z dnia 18 listopada 1999 r., I CKN 215/98, OSNC 2000, nr 7-8, 15 poz. 128, z dnia 31 maja 2001 r., V CKN …”

„Uważa się wszelako, że ziszczenie się warunku w postaci uzupełnienia weksla in blanco (chodzi tu nie o warunek w rozumieniu art. 89 k.c., lecz o tzw. conditio iuris) działa z mocą wsteczną, tj., odnosi skutek już od chwili wydania weksla in blanco odbiorcy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141, i z dnia 29 października 2010 r., I CSK 699/09, nie publ.).”

„… na niezgodność wypełnienia weksla in blanco z otrzymanym upoważnieniem w stosunku do osoby trzeciej, która uzyskała jego posiadanie w drodze indosu (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141, z dnia 17 czerwca 1999 r., I CKN 51/98, OSNC 2000, nr 2, poz. 27 i z dnia 18 listopada 1999 r., I CKN 215/98, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 128).”

„Przepis ten ma zastosowanie do sytuacji, gdy przedmiotem nabycia był już weksel wypełniony i przeniesiony na inną osobę w drodze indosu (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141, z dnia 21 września 2006 r., I CSK 130/06, OSNC 2007, nr 6, poz. 93, z dnia 23 października 2008 r., V CSK 71/08 Lex nr 485921), co ma związek z funkcją tego przepisu.”

„Przeważa jednak zapatrywanie – aprobowane przez skład orzekający - odnoszące zakaz przewidziany w art. 517 § 1 k.c. jedynie do wierzytelności z weksli już indosowanych (zob. wyroki Sądu najwyższego: z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141; z dnia 6 listopada 1998 r., III CKN 7/98, niepubl. oraz z dnia 8 października 2008 r., V CSK 124/08, OSNC-ZD 2009, nr 4, poz. 1992).”

„… wekslem in blanco, gdyż został uzupełniony bezpośrednio dopiero przez powoda w 2009 r. już po nabyciu wierzytelności z tytułu kredytu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 r. sygn. akt III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2006 r. sygn. akt I CSK 130/06, OSNC 2007, nr 6, poz. 93, a także w/w wyrok z dnia 25 listopada 2010 r. sygn. akt I CSK 387/10).”

„… 2004 r., IV CK 712/03 (OSNC 2005, nr 7-8, poz. 143), z dnia 7 lipca 2006 r., I CSK 105/06 (nie publ.), z dnia 13 grudnia 2007 r., I CSK 314/07 (OSNC 2009, nr 2, poz. 32) i z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97 (OSNC 1998, nr 9, poz. 141), a wcześniej w uchwałach z dnia 31 maja 1994 r., III CZP 75/94 (OSNCP 1994, nr 12, poz. 238), z dnia 20 września 1994 r., III CZP 113/94 ("Biuletyn SN" 1994, nr 9, s. 10) i z …”

„Podkreślić należy bowiem, że uzupełnienie weksla in blanco zgodnie z porozumieniem wekslowym stanowi warunek powstania zobowiązania wekslowego działający z mocą wsteczną, co oznacza, że odnosi swój skutek prawny już od chwili wydania weksla in blanco remitentowi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998 Nr 9, poz. 141).”

„Skoro uzupełnienie weksla in blanco zgodnie z porozumieniem stanowi warunek powstania zobowiązania wekslowego działający z mocą wsteczną, znaczy to, że odnosi swój skutek prawny już od chwili wydania weksla in blanco remitentowi (por. wyrok SN z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998 Nr 9, poz. 141).”

„Według przeważającego stanowiska doktryny i orzecznictwa weksel in blanco nie zaopatrzony w indos może być przedmiotem obrotu jeszcze przed wypełnieniem i przeniesiony jest wtedy tylko według przepisów o przelewie wierzytelności (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998 r. nr 9, poz. 141 i z dnia 9 września 2004 r., II CK 499/03 i powołaną w nich dalszą judykaturę).”

„Ograniczenia wynikające z art. 10 Prawa wekslowego odnoszą się tylko do osób trzecich, które uzyskały posiadanie weksla w drodze indosu (wyrok SN z dnia 17 czerwca 1999 r., I CKN 51/98, OSNC 2000 r., Nr 2, poz. 27; wyrok SN z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998 r., Nr 9, poz. 141).”

„Apelacyjny - zastosowanie tylko wtedy, gdy weksel in blanco po uzupełnieniu go przez odbiorcę został przeniesiony na inną osobę w drodze indosu (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141, z dnia 21 września 2006 r., I CSK 130/06, OSNC 2007, nr 6, poz. 93, i z dnia 23 października 2008 r., V CSK 71/08, LEX nr 485921).”

„Osoby zobowiązane wekslowo (wystawca, poręczyciel) mogą wówczas - z powołaniem się na treść art. 10 pr. wekslowego – zarzucać wypełnienie weksla niezgodnie z otrzymanym upoważnieniem (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141, z dnia 17 kwietnia 1999 r., III CKN 342/97, OSNC 2000, nr 2, poz. 27, z dnia 26 stycznia 2001 r., II CKN 25/00, OSP 2001, z.”

„… bez żadnych ograniczeń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1999 r., l CKN 215/98, OSNC 2000, Nr 7-8, poz. 128, 17 czerwca 1999 r., l CKN 51/98, OSNC 2000, Nr 2, poz. 27, 5 lutego 1998 r. III CKN 342/97, OSNC 1998, Nr 9, poz. 141).”

„Nie budzi wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie, że prawa z weksla in blanco przed wypełnieniem mogą być przeniesione na inną osobę w drodze przelewu (porównaj między innymi wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 r. III CKN 342/97, OSNC z 1998 r., nr 9, poz. 141 oraz z dnia 9 września 2004 r. II CK 499/03, nie publ.).”

„… gdy weksel zostanie uzupełniony przez upoważnioną osobę o elementy niezbędne do uznania go za weksel, a wiec odpowiada wymaganiom prawa wekslowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141).”

„… dołączony do pozwu weksel niezgodnie z porozumieniem wynikającym z deklaracji wekslowej, wobec czego zobowiązanie wekslowe pozwanych nie powstało (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141, z dnia 17 czerwca 1999 r., I CKN 51/98, OSNC 2000, nr 2, poz. 27, z dnia 4 czerwca 2003 r., I CKN 434/01, "Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego" 2004, nr 12, s. 31 oraz z …”

„… r., II CK 170/04, nie publ., z dnia 19 listopada 2004 r., V CK 228/04, OSP 2005, nr 11, poz. 130, z dnia 26 stycznia 2001 r., II CKN 25/00, OSNC 2001, nr 7-8, poz. 117, oraz z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141).”

„… z dnia 9 września 2004 r., II CK 499/03, nie publ., z dnia 21 czerwca 2002 r., V CKN 1511/00, nie publ., z dnia 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1107/00, OSNC 2003, nr 4, poz. 55 i z dnia 5 lutego 1999 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141).”

„Dopuszcza się przy tym – ponieważ uzyskanie samej wierzytelności z weksla in blanco byłoby pozbawione praktycznego znaczenia – przeniesienie wraz z nią także upoważnienia do uzupełnienia weksla in blanco, chyba że co innego wynika z treści upoważnienia (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97 – OSNC 1998, nr 9, poz. 141).”

„Odnosząc się do zarzutów materialnoprawnych kasacji należy przypomnieć, że w doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, iż prawo do wypełnienia (uzupełnienia) weksla in blanco ma charakter majątkowy i jest przenaszalne, chyba że co innego wynika z treści porozumienia stron (deklaracji wekslowej) – por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97 (OSNC 1998, nr 9, poz. 141).”

„Należy podzielić stanowisko Sądu drugiej instancji, oparte na przeważających poglądach doktryny oraz Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 5 lutego 1998 r. III CKN 342/97, OSNC 1998/9/141), iż obrót prawami z weksla in blanco przed jego wypełnieniem odbywa się według przepisów prawa cywilnego, w drodze przelewu, a na nabywcę przechodzi prawo do jego wypełnienia zgodnie z deklaracją wekslową.”

„… 1.c uzasadnienia, oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 1997 r., I CKN 48/97, OSNC 1997, nr 9, poz. 124, z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141, z dnia 21 października 1998 r., II CKN 10/98, OSNC 1999, nr 5, poz. 93 i z dnia 18 listopada 1999 r., I CKN 215/98, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 128).”

„Sąd Najwyższy, rozważając to zagadnienie w wyroku z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97 (OSNC 1998, nr 9, poz. 141), wskazał na występujące w tym zakresie dwa zapatrywania.”

„… 1972 r., III PZP 17/70, OSNCP 1973, nr 5, poz. 72, pkt III.1.c uzasadnienia, oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 1997 r., I CKN 48/97, OSNC 1997, nr 9, poz. 124, z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141, z dnia 21 października 1998 r., II CKN 10/98, OSNC 1999, nr 5, poz. 93 i z dnia 18 listopada 1999 r., I CKN 215/98, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 128).”

„Tym samym zobowiązanie wekslowe pozwanej spółki nie powstało (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141, z dnia 17 czerwca 1999 r., I CKN 51/98, OSNC 2000, nr 2, poz. 27, z dnia 4 czerwca 2003 r., I CKN 434/01, (...) 2004, nr 12, s. 31 oraz z dnia 17 września 2004 r., V CK 562/03, " Prawo Bankowe " 2005, nr 3, s. 17).”

„Zobowiązanie oraz odpowiadające mu roszczenie powstają dopiero po uzupełnieniu weksla przez uprawnioną osobę, zgodnie jednak z treścią otrzymanego upoważnienia (wyroki SN: z 5.02.1998 r. III CKN 342/97 oraz z 17.04.1999 r. I CKN 51/98).”

„Sąd Najwyższy rozważając to zagadnienie w wyroku z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97 wskazał na występujące w tym zakresie dwa zapatrywania.”

„… 10 Prawa wekslowego przewiduje ograniczenie możliwości powoływania się na niezgodność wypełnienia z upoważnieniem jedynie w stosunku do osoby trzeciej, która uzyskała posiadanie weksla w drodze indosu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141).”

„Ziszczenie się warunku prawnego (conditio iuris) w postaci uzupełnienia weksla in blanco odnosi skutek już od chwili wydania go odbiorcy (por. wyrok SN z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141).”

„Awalista, podpisując weksel in blanco w zamiarze udzielenia poręczenia wekslowego, skutecznie zaciągnie zobowiązanie, jeżeli ten dokument zostanie następnie uzupełniony w sposób spełniający wymogi formalne, jakim powinien odpowiadać weksel – zobowiązanie wekslowe wywołuje natomiast skutki prawne z mocą wsteczną (por. wyrok Sn z 5 lutego 1998r., sygn. akt III CKN 342/97).”

„… 2, poz. 32) i z 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97 (OSNC 1998, z.”

„… ma zatem zastosowanie wyłącznie do sytuacji, gdy przedmiotem nabycia był już weksel wypełniony i przeniesiony na inną osobę w drodze indosu (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, z dnia 21 września 2006 r., I CSK 130/06, z dnia 23 października 2008 r., V CSK 71/08), co ma bezpośredni związek z zabezpieczającą funkcją tego przepisu.”

„… i odpowiadające mu roszczenie powstaje dopiero po uzupełnieniu blankietu przez uprawnioną osobę zgodnie z treścią otrzymanego upoważnienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 roku, III CKN 342/97, OSNC 1998/9/141 i z dnia 17 kwietnia 1999 roku, I CKN 51/98, OSNC 2000/2/27).”

„… z 24 kwietnia 1972 r., III PZP 17/70, OSNCP 1973, nr 5, poz. 72, pkt III. l.c uzasadnienia oraz wyroki Sądu Najwyższego z 14 marca 1997 r., I CKN 48/97, OSNC 1997, nr 9, poz. 124, z 5 lutego 1998 r., III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141, z 21 października 1998 r., II CKN 10/98, OSNC 1999, nr 5, poz. 93 i z 18 listopada 1999 r., I CKN 215/98, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 128).”

„… 2004 roku, V CK 228/04, OSP 2005, nr 11, poz. 130, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2001 roku, II CKN 25/00, OSNC 2001, nr 7-8, poz. 117, oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1998 roku, III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141).”

„Jednakże art. 10 prawa wekslowego przewiduje ograniczenie możliwości powoływania się na niezgodność wypełnienia z upoważnieniem w stosunku do osoby trzeciej, która uzyskała posiadanie weksla w drodze indosu (tak m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 lutego 1998 roku, III CKN 342/97 OSNC z 1998 roku, nr 9, poz. 141).”

„… tej sprawy także dlatego, że przepis ten ma zastosowanie do sytuacji, gdy przedmiotem nabycia był już weksel wypełniony i przeniesiony na inną osobę w drodze indosu (por. wyroki S.N. z dnia 5.02.1998 r. III CKN 342/97, OSNC 1998 Nr 9 poz. 141, z dnia 21.09.2006 r. I CSK 130/06, OSNC 2007, Nr 6 poz. 93, z dnia 23.10.2008 r. V CSK 71/08, Lex nr 485921), za wyjątkiem gdy posiadacz weksla nabył go w złej wierze, tj. …”

„Przechodząc do oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego, Sąd Okręgowy wskazał, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i poglądem doktryny weksel in blanco niezaopatrzony w indos może być przeniesiony tylko według przepisów o przelewie wierzytelności (wyrok SN z 5 lutego 1998, III CKN 342/97 z glosą aprobującą M.”

„Zobowiązanie to i odpowiadające mu roszczenie powstaje jednak dopiero po uzupełnieniu blankietu przez uprawnioną osobę zgodnie z treścią otrzymanego upoważnienia (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 5 II 1998 r. III CKN 342/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 141 oraz z 17 IV 1999 r. I CKN 51/98, OSNC 2000, nr 2, poz. 27).”

„Weksel in blanco nie zaopatrzony w indos może być przeniesiony tylko według przepisów o przelewie wierzytelności (wyrok S.N. z dnia 5.02.1998 r. III CKN 342/97).”