III CB 13/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Kamil Zaradkiewicz
13 sierpnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 13 sierpnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku H.K. i B.K.
o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego X.Y.
wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie I CSK 3587/22
z powództwa H.K. i B.K.
przeciwko S. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P.
o zapłatę,
na skutek wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego X.Y.1.
od rozpoznania sprawy III CB 13/24,
wniosek o wyłączenie SSN X.Y.1. pozostawia w aktach sprawy
bez żadnych dalszych czynności.
UZASADNIENIE
Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2024 r.,
III CZP 44/23 (OSNC 2025, nr 6, poz. 59), żądanie sędziego lub wniosek
o wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy oparte wyłącznie na okolicznościach
towarzyszących powołaniu tego sędziego nie wywołuje skutków prawnych; w takiej
sytuacji stosuje się per analogiam art. 531 § 2 i 3 k.p.c. Uchwała ma moc zasady
prawnej i tym samym wiąże Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie.
Jedynie na marginesie należy zaznaczyć, że orzeczenie o wyłączeniu
sędziego oparte na okolicznościach jego powołania, a w istocie z powodu
III CB 13/24
2
kwestionowania skuteczności podstawy prawnej aktu nominacyjnego (powołania)
jest oczywiście niedopuszczalne z następujących przyczyn:
1. treść tak ukształtowanej normy nie mieści się w ramach art. 49 § 1 k.p.c., co
wynika wprost z wyroków Trybunału Konstytucyjnego (wyroki: z 23 lutego
2022 r., P 10/19, OTK ZU poz. 14/A/2022; z 2 czerwca 2020 r., P 13/19, OTK
ZU poz. 45/A/2020) – orzeczenie o wyłączeniu w tym zakresie, tj. kreujące
normę prawną o treści sprzecznej z wcześniejszym wyrokiem TK, a zatem
oparte na podstawie prawnej nieistniejącej w polskim porządku
konstytucyjnym, stanowi oczywisty przejaw bezprawia judykacyjnego (zob.
np. postanowienie SN z 25 listopada 2022 r., II CSKP 426/22),
2. ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn.: Dz.
U. z 2024 r., poz. 622) przewiduje w art. 29 § 5 możliwość uwzględnienia
okoliczności powołania sędziego (czego nie można utożsamiać z samą
podstawą normatywną powołania) w ramach tzw. testu niezawisłości
i bezstronności, która to instytucja nie może być uznana za instrument
procesowy zamienny z regulacją dotyczącą wyłączenia sędziego (zob.
szerzej: postanowienie SN z 20 listopada 2024 r., I NB 11/23; uchwałę NSA
z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22),
3. niedopuszczalne jest żądanie wyłączenia sędziego niewyznaczonego do
składu rozpoznającego sprawę (zob. imprimis uchwałę składu 7 sędziów SN
z 26 lipca 2019 r., I NOZP 1/19, OSNKN 2020, nr 1, poz. 1; zob. też np.
postanowienie SN z 24 kwietnia 2023 r., III CO 162/23).
Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 531 § 2 i 3 k.p.c. (per
analogiam) orzekł, jak w sentencji.
[M.O.]
[a.ł]
