II ZZ 12/22
UCHWAŁA
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 listopada 2025 r.
SSN Marek Dobrowolski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Zbigniew Korzeniowski
Ławnik SN Stanisław Adamski
Protokolant Kamila Zacharz
przy udziale sędziego X.2 Y.2 - Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów
Powszechnych, w sprawie sędzi Sądu Okręgowego w [...] X. Y., na posiedzeniu w
Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w dniu 27 listopada 2025 r., po rozpoznaniu
zażalenia Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych na
uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2022 roku, sygn. akt I
ZZ 2/22
I. utrzymuje zaskarżone uzasadnienie w mocy;
II. kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze obciąża
Skarb Państwa.
Stanisław Adamski
zdanie odrębne
Marek Dobrowolski
Zbigniew Korzeniowski
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2019 r., sygn. akt [...], Rzecznik
Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych wszczął postępowanie
II ZZ 12/22
2
dyscyplinarne wobec X. Y. - sędziego Sądu Okręgowego w [...] (pkt I), zarzucając
jej popełnienie przewinień dyscyplinarnych z art. 107 § 1 u.s.p. (pkt II),
polegających na uchybieniu godności urzędu w ten sposób, że:
1) w dniu 30 sierpnia 2019 r. w [...] podczas rozprawy odwoławczej, jako
przewodnicząca składu orzekającego, w sprawie Sądu Okręgowego w [...],
prowadzonej pod sygn. akt […], po odroczeniu rozprawy, pomijając naradę składu
orzekającego, zaprezentowała swój osobisty pogląd w zakresie istnienia
dodatkowych podstaw do odroczenia rozprawy i publicznie zakwestionowała skład
orzekający, powołany zgodnie z obowiązującymi przepisami do rozpoznania tej
sprawy, przez podważenie niezawisłości i niezależności członka składu
orzekającego sędziego X.1 Y.1, negując jego tytuł do uczestnictwa w tym składzie,
co stanowiło naruszenie przepisu art. 89 § 1 u.s.p., po czym wydała dyspozycje
podważające niezawisłe wykonywanie przez niego czynności orzeczniczych
gwarantowanych przepisem art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez zarządzenie
zwrócenia się do wszystkich sędziów orzekających w […] Wydziale Karnym
Odwoławczym o opinie w zakresie skierowania do Ministra Sprawiedliwości
wniosku o odwołanie tego sędziego, a także sędziego X.2 Y.2, z delegacji do Sądu
Okręgowego w [...] oraz dyspozycje w zakresie podjęcia dalszych czynności
służbowych w tym celu, uniemożliwiając tym samym sędziemu X.1 Y.1
uczestnictwo w rozpoznaniu tej sprawy, co stanowiło bezprawną, sprzeczną z
przepisami art. 47a § 1 i 47b § 1 u.s.p. ingerencję w skład orzekający powołany do
rozpoznania sprawy;
2) w dniu 16 września 2019 r. jako funkcjonariusz publiczny - przewodniczący
składu orzekającego, w sprawie Sądu Okręgowego w [...], prowadzonej pod sygn.
akt […], przekroczyła swoje uprawnienia w ten sposób, że podczas trwania przerwy
w rozprawie odwoławczej, bezprawnie i z pominięciem pozostałych członków tego
składu tj. sędziego referenta X.3 Y.3 oraz członka składu sędziego X.1 Y.1, wydała
postanowienie o zwróceniu się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z
pytaniami prejudycjalnymi, po czym z tego powodu zawiesiła postępowanie w
sprawie, dokonując tym samym sprzecznej z przepisami art. 47a § 1 i 47b § 1 u.s.p.
ingerencji w skład orzekający, powołany do rozpoznania na rozprawie tej sprawy,
II ZZ 12/22
3
działając jednocześnie na szkodę interesu publicznego, wyrażającego się w
prawidłowym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości;
3) w dniu 10 października 2019 r. jako funkcjonariusz publiczny - przewodniczący
składu orzekającego, w sprawie Sądu Okręgowego w [...], prowadzonej pod sygn.
akt […], przekroczyła swoje uprawnienia w ten sposób, że dzień przed terminem
rozprawy odwoławczej wyznaczonej na 11 października 2019 r., wydała
bezprawnie i z pominięciem pozostałych członków tego składu tj. sędziego
referenta X.3 Y.3 oraz członka składu sędziego X.1 Y.1, postanowienie o zwróceniu
się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prejudycjalnymi, po
czym z tego powodu zawiesiła postępowanie w sprawie, dokonując tym samym
sprzecznej z przepisami art. 47a § 1 i 47b § 1 u.s.p. ingerencji w skład orzekający,
powołany do rozpoznania na rozprawie tej sprawy, działając jednocześnie na
szkodę interesu publicznego, wyrażającego się w prawidłowym funkcjonowaniu
wymiaru sprawiedliwości;
4) w dniu 23 września 2019 r. jako funkcjonariusz publiczny - członek składu
orzekającego w sprawie Sądu Okręgowego w [...], prowadzonej pod sygn. akt […],
przekroczyła swoje uprawnienia w ten sposób, że dzień przed terminem rozprawy
odwoławczej wyznaczonej na 24 września 2019 r., wydała bezprawnie i z
pominięciem pozostałych członków tego składu tj. przewodniczącego składu i
jednocześnie sędziego referenta X.4 Y.4 oraz członka składu sędziego X.1 Y.1
postanowienie o zwróceniu się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z
pytaniami prejudycjalnymi, dokonując tym samym sprzecznej z przepisami art. 47a
§ 1 i 47b § 1 u.s.p. ingerencji w skład orzekający, powołany do rozpoznania na
rozprawie tej sprawy, działając jednocześnie na szkodę interesu publicznego,
wyrażającego się w prawidłowym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości;
5) w okresie od 3 do 25 września 2019 r. w [...], udzieliła wywiadów w środkach
masowego przekazu, w tym dla telewizji, prasy i portali internetowych, w których
podważyła status sędziego X.1 Y.1 oraz sędziego X.2 Y.2 i ich uprawnienia do
pełnienia urzędu sędziego, a także ich niezawisłość i niezależność, a nadto
zakwestionowała sposób realizacji kompetencji przez wiceprezesa Sądu
Okręgowego w [...], kierując w tym zakresie swoje wystąpienie do Ministra
II ZZ 12/22
4
Sprawiedliwości, czym naruszyła art. 89 § 1 u.s.p., ponadto wyraziła publicznie
poglądy na temat toczących się spraw, w których była jednym z członków składu
orzekającego, naruszając wynikający z art. 82 u.s.p. obowiązek postępowania
zgodnie ze ślubowaniem sędziowskim, w tym w szczególności strzeżenia powagi
stanowiska sędziego i kierowania się zasadami godności i uczciwości w służbie i
poza nią, to jest zachowania naruszającego zasady etyki zawodowej określone w §
2, 4, 13 i 16 Zbioru zasad etyki zawodowej sędziów, będącego załącznikiem do
uchwały Nr 25/2017 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 13 stycznia 2017 r.
W związku z wszczętym przeciwko SSO X. Y. postępowaniem dyscyplinarnym,
Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych, pismem z 18 grudnia
2019 r., sygn. akt [...], które wpłynęło do Sądu Najwyższego w dniu 19 grudnia
2019 r., na podstawie art. 129 § 1 i 3 u.s.p. wniósł o zawieszenie w czynnościach
służbowych obwinionej oraz obniżenie wysokości przysługującego jej
wynagrodzenia na czas trwania tego zawieszenia.
Uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt I ZZ 2/22, nie
uwzględniono wniosku o zawieszenie w czynnościach służbowych sędziego Sądu
Okręgowego w [...] X. Y. i obniżenie wysokości jej wynagrodzenia.
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych zażaleniem
z dnia 26 września 2022 r., na podstawie art. 443a § 1 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 1-
3 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. zaskarżył uchwałę w zakresie uzasadnienia
orzeczenia, zarzucając:
1. pominięcie w toku eksplikacji podstaw i motywów rozstrzygnięcia, faktycznego
znaczenia i specyfiki trybu rozstrzygania wniosku o zastosowanie instytucji
uregulowanej w art. 129 § 1 u.s.p.;
2. wskazanie i podkreślenie w treści orzeczenia okoliczności, które mogą stanowić
zachętę do powstawania kolejnych rozstrzygnięć, opieranych na rozumowaniu
logicznie błędnym i wypaczającym faktyczną rolę i znaczenie woli ustawodawcy w
przedmiocie rozstrzygania o deliktach dyscyplinarnych i trybie postępowania
związanym z ich zaistnieniem;
3. przedstawienie błędnych i tendencyjnych ustaleń w zakresie wzajemnej roli
przepisów prawa procesowego i materialnego oraz powoływanych orzeczeń TSUE
II ZZ 12/22
5
(w tym wyrok z 15.07.2021 r.) w sposób ukierunkowany na precedensową ocenę
szeregu stanów faktycznych, wygenerowanych nadużywaniem przez sędziów
uprawnień orzeczniczych, noszących cechy znacznej społecznej i korporacyjnej
szkodliwości, a zmierzających wyłącznie do demonstracji swoich przekonań stricte
politycznych, na gruncie zmian ustawodawczych w przedmiocie funkcjonowania
Krajowej Rady Sądownictwa oraz instytucji dyscyplinujących sędziów;
4. obrazę przepisów postępowania mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia, tj. art.
94 § 1 pkt 5 k.p.k. - a polegającą na rażącej rozbieżności między powołaną przez
Sąd podstawą prawną zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych, a treścią
uzasadnienia uchwały, co w istocie uniemożliwia ustalenie, jakie przesłanki prawne
określone w art. 129 § 1 u.s.p. legły u podstaw rozstrzygnięcia.
Formułując powyższe zarzuty autor zażalenia wniósł o uchylenie zaskarżonego
uzasadnienia w całości, ewentualnie o zmianę zaskarżonego uzasadnienia przez
wyeliminowanie sformułowań: „zarzucane jej czyny nie stanowią przewinień
dyscyplinarnych” oraz „mieszczą się w granicach kontratypu, o którym mowa w art.
107 § 2 pkt 1 u.s.p.”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wywiedzione zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Wskazać na wstępie należy, iż wprowadzenie przez ustawodawcę do
Kodeksu postępowania karnego instrumentu prawnego pozwalającego na
podważanie ustaleń faktycznych zawartych w uzasadnieniu orzeczenia stanowiło
odpowiedź na sugestie płynące zarówno ze strony doktryny, jak i orzecznictwa
Sądu Najwyższego. Konsekwencją jego przyjęcia jest przyznanie ograniczonego
uprawnienia skarżącemu by w zażaleniu wywiedzionym od uzasadnienia uchwały
mógł kwestionować ustalenia i oceny, jednak wyłącznie te, które nie wpłynęły na
treść poszczególnych rozstrzygnięć w niej zawartych. Oznacza to, że zażalenie
uznać można za zasadne w sytuacji, gdy błędy o charakterze faktograficznym lub
proceduralnym obciążają wyłącznie część motywacyjną i w żadnym stopniu nie
wiążą się z kontestowaniem samej istoty rozstrzygnięcia, w tym także w zakresie
podstaw faktograficznych leżących u jego fundamentów (zob. S. Zabłocki [w:]
Kodeks postępowania karnego. Tom IV. Komentarz do art. 425–467, red. R. A.
II ZZ 12/22
6
Stefański, Warszawa 2021, art. 443a). Owe ustalenia i oceny muszą być
jednocześnie szkodliwe dla stron ze względu na zastosowane w uchwale wyrażenia,
które w świetle art. 424 § 1 i 2 k.p.k. lub art. 94 § 1 pkt 5 i § 2 k.p.k. nie powinny
zostać w niej zawarte. W piśmiennictwie wskazuje się, iż przykładowo przedmiotem
zaskarżenia w tym trybie mogą być poszczególne ustalenia faktyczne dotyczące
przebiegu inkryminowanego zdarzenia, gdy nie rzutują na trafność zawartych w
wyroku rozstrzygnięć, natomiast stawiają w niekorzystnym świetle oskarżonego lub
pokrzywdzonego, np. kwestia przyczynienia się pokrzywdzonego do zaistniałego
zdarzenia czy sposób zachowania się oskarżonego, np. używanie wulgarnych
słów.
Należy wyraźnie podkreślić, że przepis art. 443a § 1 k.p.k. stanowi, że do
zaskarżenia uzasadnienia orzeczenia stosuje się odpowiednio art. 438 i 440 k.p.k.
Przepis ten został sformułowany w wadliwy sposób, dlatego też szczególny nacisk
należy położyć na użyte w nim sformułowanie „odpowiednio”, które oznacza, że nie
każda z podstaw odwoławczych wymienionych w art. 438 k.p.k. może mieć
zastosowanie do uzasadnienia. Prawidłowa wykładnia omawianego przepisu
pozwala bowiem na dostosowanie podstaw odwoławczych do specyfiki zaskarżenia
uzasadnienia orzeczenia. Nie będzie zatem wchodziła w grę przyczyna
odwoławcza z pkt 4 art. 438 k.p.k., gdyż jest ona związana z rozstrzygnięciem
zawartym w wyroku. Wobec przyjęcia poglądu o niedopuszczalności
kwestionowania w tym trybie wykładni i stosowania przepisów prawa materialnego
nie wystąpi też przyczyna odwoławcza z pkt 1 i 1a art. 438 k.p.k. Natomiast
podstawami odwoławczymi odnoszącymi się w sposób odpowiedni do
uzasadnienia będą: błąd w ustaleniach faktycznych (art. 438 pkt 3) oraz obraza
przepisów procesowych (art. 438 pkt 2), gdy te uchybienia mogły mieć wpływ na
treść uzasadnienia (zob. D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski,
D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany,
LEX/el. 2023, art. 443a).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż
lektura formułowanych zarzutów w punktach 1-3 wywiedzionego zażalenia oraz
zaprezentowanej w tym zakresie części motywacyjnej wskazuje, że skarżący w
istocie zarzuca obrazę przepisów prawa materialnego, opierając w istocie zarzut li
II ZZ 12/22
7
tylko na podstawie art. 438 pkt 1 k.p.k., poprzez wadliwe zastosowanie do
ustalonego stanu faktycznego przepisu prawa materialnego art. 107 § 3 pkt 1 u.s.p.
i błędnym przyjęciu zaistnienia kontratypu dyscyplinarnego nakazującego
powstrzymać się od zastosowania wobec obwinionej sędzi instytucji zawieszenia w
czynnościach służbowych.
Jak natomiast wskazywano uprzednio, przepis art. 443a § 1 k.p.k. odsyła do
stosowania wyłącznie pkt. 2 i 3 art. 438 k.p.k. W związku z tym, że zarzut
podniesiony w zażaleniu skierowany jest pod adresem merytorycznego
rozstrzygnięcia zawartego w uchwale, które nie zostało zaskarżone, sąd
odwoławczy będąc związany zakresem zaskarżenia nie jest uprawniony do jego
rozpoznania, albowiem w sprawie nie występują przesłanki określone w art. 439
k.p.k. i art. 440 k.p.k. Ze względów formalnych niemożliwym było zatem podzielenie
zapatrywań skarżącego w tym zakresie.
Przeprowadzona analiza uzasadnienia uchwały sądu meriti nie potwierdza również
trafności zarzutu, iż doszło przy jego sporządzeniu do naruszenia przepisu art. 94 §
1 pkt 5 k.p.k., jako pisemne motywy rozstrzygnięcia w pełni wyrażają stosunek do
merytorycznego żądania wniosku.
Komentowany przepis nie formułuje wymogów co do zawartości treściowej
uzasadnienia, przy czym – w kontekście analizowanej w niniejszej sprawie formy
rozstrzygnięcia, tj. uzasadnienia uchwały - przepisy szczególne nie nakazują
konieczność uwzględnienia w nim określonych elementów. Niemniej z istoty
uzasadnienia wynika jednakże, że powinno ono wskazywać wszystkie istotne
przesłanki, którymi kierował się organ wydający postanowienie, a w konsekwencji
powinno wyczerpująco wyjaśniać przede wszystkim podstawę faktyczną
postanowienia, a w miarę potrzeby wskazywać także przesłanki prawne.
Weryfikując zasadnicze motywy rozstrzygnięcia nie sposób natomiast uznać, iż
istnieje rażąca rozbieżności między powołaną przez sąd a quo podstawą prawną
zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych, a treścią uzasadnienia uchwały.
Odnotowania wymaga, iż ustawodawca nie zdecydował się na skonkretyzowanie
zawartych w uprzednio powołanym przepisie przesłanek fakultatywnego
zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych, a powyższych semantyczną
II ZZ 12/22
8
treść precyzuje judykatura. W orzecznictwie wskazuje się natomiast, iż sąd
badający przesłanki zawieszenia sędziego winien poddać analizie szkodliwość dla
służby, stopień zawinienia, dotychczasowe postępowanie sędziego w służbie i poza
nią oraz dobro wymiaru sprawiedliwości, przy czym, rzecz jasna, niezbędne jest
aby popełnienie deliktu dyscyplinarnego było uprawdopodobnione w wymaganym
przez ustawodawcę stopniu. Sąd meriti w sposób klarowny wyjaśnił natomiast, iż
zasadność sięgnięcia po instytucję określoną w art. 129 § 1 u.s.p. wyklucza
przyjęta przez skład orzekający wykładnia nowowprowadzonego kontratypu
dyscyplinarnego, gdyż, zgodnie z przyjętą interpretacją, zachowania obwinionej
SSO X. Y., ujęte w zarzutach dyscyplinarnych, mające uzasadniać jej odsunięcie
od sprawowania czynności orzeczniczych, w obowiązującym stanie prawnym, nie
stanowią bowiem przewinień dyscyplinarnych z uwagi na treść art. 107 § 3 pkt 1 - 3
u.s.p. Pisemne motywy rozstrzygnięcia w pełni zatem wyjaśniają, jakie przesłanki
prawne określone w art. 129 § 1 u.s.p. legły u podstaw rozstrzygnięcia, natomiast
brak aprobaty skarżącego co do stanowiska sądu meriti w kwestii interpretacji
kontratypu dyscyplinarnego nie można w żadnej mierze uznać za nieujawnienie
argumentacji pozwalającej odczytać kierunek rozważań sądu. Odnotowania
wymaga przy tym, iż skarżący błędnie wskazuje na przepis dotyczący elementów
składowych postanowień i zarządzeń, podczas gdy zapadłe rozstrzygnięcie i
sporządzonego jego motywy pisemne nastąpiły w formie uchwały, a zatem
zastosowanie winien znajdować w tym kontekście - odpowiednio stosowany na
gruncie art. 128 u.s.p. - art. 424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k.
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
[M. T.]
[r.g.]
Stanisław Adamski Marek Dobrowolski Zbigniew Korzeniowski
