II ZO 97/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 października 2025 r.
SSN Barbara Skoczkowska
w sprawie: T. G. i J. B. w związku z kasacjami obrońców obwinionych od
orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego - sygn. […] (sygn. akt II ZK 79/25)
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej,
na posiedzeniu w dniu 29 października 2025 r., bez udziału stron,
wniosku adw. D. G. – obrońcy T. G. o wyłączenie SSN Marka Motuka od
udziału w rozpoznaniu sprawy II ZK 79/25
postanowił:
uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw.
z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji
o Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziego Sądu
Najwyższego Marka Motuka od udziału w rozpoznaniu
sprawy o sygn. akt II ZK 79/25.
UZASADNIENIE
Kasacje od orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego - sygn. […] wnieśli
obrońcy obwinionych. Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby
Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. akt II ZK 79/25, a do jej rozpoznania
został wyznaczony SSN Marek Motuk.
Wnioskiem z dnia 8 września 2025 r. adw. D. G. – obrońca T. G. zwrócił się
do Sądu Najwyższego o wyłączenie od rozpoznania sprawy II ZK 79/25 SSN Marka
II ZO 97/25
2
Motuka wskazując, na uzasadnione wątpliwości co do bezstronności ww. sędziego,
który został powołaniu na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej
Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa (dalej powoływana jako
KRS), która nie daje gwarancji niezależności od władzy wykonawczej i
ustawodawczej, co skutkuje z kolei tym, że w stosunku do sędziów nominowanych
do pełnienia urzędów sędziowskich w procedurze nominacyjnej z udziałem tak
ukształtowanej KRS obalona została, od strony instytucjonalnej, gwarancja
niezależnego i niezawisłego sądu, a w odniesieniu do sędziów Sądu Najwyższego
powołanych w tym trybie, obalenie tej zasady i gwarancji nastąpiło w sposób
nieodwracalny, co oznacza, że nie dają oni gwarancji niezależności i bezstronności
w orzekaniu, a zatem swymi orzeczeniami nie tworzą oni sądu w znaczeniu
konstytucyjnym i konwencyjnym. Co w konsekwencji narusza prawo strony do sądu
niezależnego, bezstronnego i niezawisłego w rozumieniu art. 45 ust. Konstytucji RP,
sądu niezawisłego i bezstronnego, ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust.
1 EKPC oraz sądu niezawisłego i bezstronnego, ustanowionego uprzednio na mocy
ustawy w rozumieniu art. 47 KPP w celu zapewnienia skutecznej ochrony sądowej -
także w rozumieniu art. 19 ust. 1 TUE. Na potwierdzenie powyższego obrońca
powołał się na uchwałę trzech izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.,
sygn. BSA 1-4110-1/2020 oraz wyrok Trybunału sprawiedliwości Unii Europejskiej
wydany w sprawie C-225/22 z dnia 4 września 2025 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego
bezstronności w danej sprawie. W niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do
czynienia z taką sytuacją. Odwołując się do utrwalonego już orzecznictwa Sądu
Najwyższego, wskazać należy, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1
k.p.k. winno nastąpić nie tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że
mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale
również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie
II ZO 97/25
3
prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art.
6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka (EKPC) i uznania, że
taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego
ustawą (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: dnia 13 października 2021 r.,
sygn. II KO 30/21, dnia 6 września 2022 r., II KK 44/21, czy z dnia 28 września
2022 r., IV KK 333/22).
Sam fakt brania udziału w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego
Sądu Najwyższego z udziałem wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady
Sądownictwa prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22;
uchwała Sądu Najwyższego w składzie połączonych trzech Izb z dnia 23 stycznia
2020 r., BSA I-4110-1/20). Z dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka, wynika natomiast, że tego rodzaju wady stwierdzone w
postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają
charakter systemowy i będą brane pod uwagę w podobnych skargach złożonych w
przyszłości do Trybunału (por. m. in. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19,
Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19
i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr
1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce). Istnieje zatem
uzasadniona obawa, że udział wskazanego sędziego w jej rozpoznawaniu może
zrodzić sytuację stanowiącą przesłankę opisaną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Najistotniejszym w tym kontekście jawi się zaakcentowanie, że w sytuacji
złożenia obecnie wniosku o wyłączenie oraz w układzie, gdyby sprawa
dyscyplinarna została w takim składzie zakończona, to z dużym
prawdopodobieństwem można stwierdzić, iż wniesienie skargi przeciwko Polsce
skutkowałoby stwierdzeniem naruszenia art. 6 ust. EKPC i wypłatą odszkodowania
oraz możliwym kolejnym wnioskiem o wznowienie postępowania.
Sędzia Sądu Najwyższego Marek Motuk, który został objęty wnioskiem,
uzyskał powołanie na stanowisko sędziego SN na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
II ZO 97/25
4
innych ustaw). Z tego względu, wielokrotnie już Sąd Najwyższy wskazywał na
potrzebę wyłączenia SSN Marka Motuka od rozpoznania sprawy z uwagi na brak
przymiotu niezawisłości i bezstronności (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego
z dnia 11 kwietnia 2023 r., II KK 483/22; z dnia 7 kwietnia 2025 r., II ZO 17/25). Sąd
Najwyższy stanowiska te w pełni aprobuje.
Z tych powodów, kierując się koniecznością zapewnienia stronie prawa do
bezstronnego i niezależnego sądu ustanowionego ustawą należało wyłączyć od
rozpoznania sprawy o sygn. II ZK 79/25 sędziego SN Marka Motuka.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.
[M. T.]
[r.g.]
