II ZO 73/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 8 grudnia 2025 r.
Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)
SSN Zbigniew Korzeniowski
SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca)
Protokolant Kamila Zacharz
w sprawie adwokata S. J.
na posiedzeniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w dniu 8 grudnia 2025 r.
wniosku adwokata S. J. - o wznowienie postępowania zakończonego
postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt II ZK
61/24 o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej
postanawia:
nieuwzględnić wniosku adwokata S. J. o wznowienie
postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem Sądu
Najwyższego z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt II ZK 61/24.
Zbigniew Korzeniowski
Wiesław Kozielewicz
Barbara Skoczkowska
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 27 listopada 2024 r., w sprawie II ZK
61/24, na posiedzeniu w składzie jednoosobowym oddalił jako oczywiście
bezzasadną kasację obwinionego od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego
Adwokatury z dnia 1 kwietnia 2023 r., sygn. […], uchylającego postanowienie Sądu
Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej […] z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt […] i
umarzającego postępowanie.
Pismem z dnia 13 lutego 2025 r. S. J. złożył wniosek o wznowienie
postępowania przed Sądem Najwyższym, sygnalizując zaistnienie w powołanym
wyżej postanowieniu uchybienia, polegającego na prowadzeniu postępowania
II ZO 73/25
2
pomimo zaistnienia negatywnej przesłanki wymienionej w art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., tj.
brak znamion czynu zabronionego podczas gdy, Wyższy Sąd Dyscyplinarny
Adwokatury w orzeczeniem z dnia 1 kwietnia 2023 r., sygn. […] oraz Sąd
Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 listopada 2024 r. sygn. II ZK 61/24 przyjęły,
iż w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza wymieniona w art. 439
§ 1 pkt 9 k.p.k., tj. brak skargi uprawnionego oskarżyciela. Ponadto, wnioskujący
wskazał na konieczność wszczęcia stosownych postępowań wobec prokuratorów
orzekających wbrew dowodom z przestępstwa.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Wniosek nie jest zasady.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że wznowienie postępowania
stanowiąc nadzwyczajny środek zaskarżenia jest instytucją wyjątkową, która ma
zastosowanie w enumeratywnie wskazanych w ustawie wypadkach, określonych w
art. 540 – 540b k.p.k. i art. 542 § 3 k.p.k. Obwiniony w swoim wniosku powołała
wprawdzie jako ogólną podstawę wznowienia postępowania art. 540 k.p.k.,
niemniej jednak w realiach niniejszej sprawy taka okoliczność nie wystąpiła.
Zgodnie z treścią art. 540 § 1 k.p.k. postępowanie sądowe zakończone
prawomocnym orzeczeniem wznawia się, jeżeli w związku z postępowaniem
dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że
mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia (pkt 1), po wydaniu orzeczenia ujawnią
się nowe fakty lub dowody wskazujące na to, że skazany nie popełnił czynu albo
czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze, skazano go za
przestępstwo zagrożone karą surowszą albo nie uwzględniono okoliczności
zobowiązujących do nadzwyczajnego złagodzenia kary albo też błędnie przyjęto
okoliczności wpływające na nadzwyczajne obostrzenie kary, sąd umorzył lub
warunkowo umorzył postępowanie karne, błędnie przyjmując popełnienie przez
oskarżonego zarzucanego mu czynu (pkt 2). Nadto, w myśl art. 540 § 2 k.p.k.
postępowanie wznawia się na korzyść strony, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekł
o niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą
przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie; wznowienie
nie może nastąpić na niekorzyść oskarżonego, zaś według art. 540 § 3 k.p.k.
postępowanie wznawia się na korzyść oskarżonego, gdy potrzeba taka wynika z
II ZO 73/25
3
rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na mocy umowy
międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską.
W realiach sprawy stwierdzić należy, że wniosek o wznowienie nie spełnia
warunków określonych w art. 540 § 1 k.p.k., bowiem nie jest wystarczające dla
wznowienia postępowania samo sformułowane przez wnioskodawcę
któregokolwiek zarzutu z podstawy tam określonej. Wnioskodawca nie przedstawił
żadnych nowych faktów czy dowodów, spełniających wymogi określone w art. 540
§ 1 pkt 2a i 2c k.p.k., które w sposób wiarygodny podważałyby przyjęte w niniejszej
sprawie ustalenia faktyczne. Nie wskazał także wyroku lub orzeczenia, o którym
mowa w art. 541 k.p.k., świadczących o popełnieniu przestępstwa w związku z
postępowaniem albo o niemożności wydania wyroku skazującego za przestępstwo,
jakiego dopuszczono się w związku z postępowaniem karnym będącym
przedmiotem sprawy o wznowienie. To przecież nie wznowienie postępowania jako
instytucja szczególna, zawierająca ścisłe unormowania ustawowe w zakresie
warunków formalnych, podstaw oraz trybu i zasad postępowania, ma być środkiem
do ujawnienia przestępstwa, lecz stwierdzenie popełnienia przestępstwa w związku
z postępowaniem pierwotnym może dopiero stanowić podstawę do wystąpienia o
jego wznowienie.
Sąd Najwyższy miał w polu widzenia, iż postanowienie z dnia 27 listopada
2024 r. o sygn. II ZK 61/24 zostało wydane w składzie jednoosobowym, przez SSN
Marka Dobrowolskiego, która to okoliczność jest uważana przez jednego z
członków składu za wystarczającą do uznania, iż w sprawie ujawniła się
bezwzględna przyczyna odwoławcza wymieniona w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
skutkująca wznowieniem postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. Niemniej
jednak, skład sądu orzekającego w sprawie II ZK 61/24 nie był kwestionowany na
etapie postępowania kasacyjnego (chociaż ta okoliczność nie ma wpływu na
wystąpienie w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej), jednakże zapadłe
tam rozstrzygnięcie jest możliwie najkorzystniejsze dla adwokata S. J., a w
konwencyjnym systemie ochrony praw człowieka nie można skutecznie powoływać
się na naruszenie uprawnień wynikających z art. 6 Europejskiej Konwencji
zaistniałe w toku postępowania, które zakończyło się uniewinnieniem lub
umorzeniem postępowania. Podkreślić natomiast trzeba jeszcze raz, że Sąd
II ZO 73/25
4
Najwyższy postanowieniem z dnia 27 listopada 2024 r. sygn. II ZK 61/24 umorzył
postępowanie przyjmując, że w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna
odwoławcza wymieniona w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., tj. brak skargi uprawnionego
oskarżyciela. Nadto, z uwagi na przedawnienie karalności czynu zarzucanego
wnioskodawcy, nie jest możliwe prowadzenie jakiegokolwiek postępowania, które
mogłoby doprowadzić do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia.
Odnosząc się na zakończenie do twierdzeń wnioskodawcy związanych z
popełnieniem przez szereg osób przestępstw przy rozpoznawaniu jego sprawy, to
wskazać trzeba, że w tej sprawie adw. S. J. winien zgłosić się do organów ścigania,
gdyż Sąd Najwyższy rozpoznający niniejszą sprawę nie jest upoważniony do
wypowiadania się na ten temat.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[M. T.]
[r.g.]
Zbigniew Korzeniowski Wiesław Kozielewicz Barbara Skoczkowska
