II ZO 51/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 4 czerwca 2025 r.
SSN Marek Dobrowolski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Maria Szczepaniec
Ławnik SN Arkadiusz Sopata
Protokolant starszy inspektor sądowy Marta Brzezińska
przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego
dla […] okręgu regionalnego J. R. oraz prokuratora Prokuratury Okręgowej w
R. E. S., w sprawie obwinionej prokurator w stanie spoczynku X. Y., po rozpoznaniu
w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu jawnym w dniu 4 czerwca
2025 r. odwołania wniesionego przez obrońcę obwinionej od zarządzenia
Prokuratora Okręgowego w R. z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt [...], w
przedmiocie zawieszenia prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w R. X. Y. w
czynnościach służbowych
na podstawie art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia
2016 r. Prawo o prokuraturze
postanawia:
1. odwołanie obrońcy obwinionej pozostawić bez rozpoznania jako
bezprzedmiotowe;
2. kosztami postępowania w sprawie obciążyć Skarb Państwa.
Arkadiusz Sopata Marek Dobrowolski Maria Szczepaniec
UZASADNIENIE
Zarządzeniem z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt [...], Prokurator
Okręgowy w R., działając na podstawie art. 150 § 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia
II ZO 51/23
2
2016 roku Prawo o prokuraturze (dalej powoływana jako: ustawa Prawo o
prokuraturze): zawiesił na okres 6 miesięcy, tj. od dnia 18 kwietnia 2023 roku do
dnia 18 października 2023 roku X. Y. - prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w R.
w czynnościach służbowych za uchybienie godności urzędu prokuratorskiego,
polegającego na kierowaniu w dniu 15 kwietnia 2023 roku w miejscowości K., gm.
[…], woj. […] w ruchu lądowym po drodze publicznej pojazdem mechanicznym
marki A. o numerze rejestracyjnym […], znajdując się w stanie nietrzeźwości 2,07
promila alkoholu etylowego we krwi, co wyczerpuje znamiona czynu określonego w
art. 178a § 1 k.k., jednocześnie natychmiast odsuwając X. Y. - prokuratora
Prokuratury Rejonowej [...] w R. od wykonywania jakichkolwiek czynności
służbowych, jako że nie daje ona gwarancji należytego wykonywania obowiązków z
zachowaniem godności sprawowanego urzędu.
Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniósł obrońca obwinionej, który
zaskarżył je w całości na jej korzyść, zarzucając:
- naruszenie art. 150 § 1 i 2 ustawy Prawo o prokuraturze poprzez jego
zastosowanie w sytuacji, kiedy w niniejszej sprawie jego stosowanie było
niedopuszczalne z uwagi na istnienie przepisu szczególnego w postaci art. 151 § 1
przywołanej powyżej ustawy;
- naruszenie art. 151 § 1 ustawy Prawo o prokuraturze poprzez zawieszenie
X. Y. w czynnościach służbowych w sytuacji, gdy uchwała w przedmiocie
zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X. Y. nie była jeszcze
prawomocna;
- błędne ustalenie, że prokurator Prokuratury Rejonowej [...]
w R. X. Y. uchybiła godności urzędu prokuratorskiego, co miało polegać na
kierowaniu w dniu 15 kwietnia 2023 roku w sytuacji gdy brak jest dowodów
świadczących o tym, że X. Y. spożywała alkohol jeszcze przed rozpoczęciem jazdy
samochodem lub w trakcie poruszania się samochodem, a w konsekwencji brak
jest dowodów pozwalających na stwierdzenie, że X. Y. prowadziła pojazd
mechaniczny w stanie nietrzeźwości.
Formułując powyższe zarzuty obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego
zarządzenia.
II ZO 51/23
3
W odpowiedzi na odwołanie Prokurator Okręgowy w R. wniósł o
pozostawienie go bez rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Odwołanie obrońcy obwinionej od zarządzenia Prokuratora Okręgowego
w R. z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt [...], należało pozostawić bez rozpoznania
z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Zgodnie z art. 150 § 1 zd. 1 ustawy Prawo o prokuraturze, prokurator może
być zawieszony w czynnościach na okres do 6 miesięcy, jeżeli z uwagi na
charakter przewinienia dyscyplinarnego konieczne jest natychmiastowe jego
odsunięcie od wykonywania obowiązków. Powołana instytucja stanowi zatem
tymczasowy środek reakcji wobec prokuratora stosowany w sytuacji, gdy z uwagi
na charakter przewinienia, którego się dopuścił konieczne jest jego natychmiastowe
odsunięcie od wykonywania obowiązków służbowych. Dla oceny zasadności
odsunięcia od wykonywania czynności służbowych zasadnicze znaczenie ma
wystarczające uprawdopodobnienie popełnienia przewinienia dyscyplinarnego,
stopień zawinienia, wzgląd na dobro wymiaru sprawiedliwości, szkodliwość
zarzucanego czynu dla służby, a nadto okoliczność czy waga stawianych zarzutów
uniemożliwia mu pełnienie czynności służbowych (zob. np. uchwały Sądu
Najwyższego: z dnia 28 kwietnia 2005 r., sygn. akt SNO 12/05, Lex 472069, z dnia
7 kwietnia 2009 r., sygn. akt SNO 20/09, Lex 1288812 oraz z dnia 29 września
2009 r., sygn. akt SNO 72/09, Lex 1288982). W piśmiennictwie wskazuje się, iż
konieczność stosowania instytucji zawieszenia w czynnościach wyznaczana jest de
facto przez charakter zarzuconego prokuratorowi przewinienia, a zatem oceną czy
przez pryzmat stawianych zarzutów konieczne jest natychmiastowe odsunięcie go
od wykonywania obowiązków służbowych (zob. A. Kiełtyka, W. Kotowski, A. Ważny,
Prawo o prokuraturze, Komentarz, Lex 2021). Podkreśla się nadto, że „zawieszenie
w czynnościach spełnia dwojakie funkcje. Po pierwsze, chroni autorytet prokuratury,
a także dalej jeszcze idący interes publiczny przed szkodami, jakie mogłoby
spowodować pełnienie funkcji prokuratorskich przez obwinionego, stojącego
przecież pod dyskwalifikującym go zarzutem. Po wtóre, odgrywa doniosłą rolę
wychowawczą, będąc moralnym przeżyciem zarówno dla obwinionego, jak i dla
II ZO 51/23
4
jego współpracowników” (zob. A. Kiełtyka, W. Kotowski, A. Ważny, Prawo
o prokuraturze. Komentarz, WK 2017).
Mając zatem na uwadze istotę i cel instytucji określonej w art. 150 ustawy
Prawo o prokuraturze, podnoszona w zaskarżonym zarządzeniu kwestia ochrony
autorytetu prokuratury, w aspekcie szkód jakie mogłoby wyrządzić dalsze
wykonywanie obowiązków przez obwinioną, nie jest w stanie się zrealizować,
ponieważ prokurator nie wykonuje czynności prokuratorskich. Decyzją Pierwszego
Zastępcy Prokuratora Generalnego z dnia 10 maja 2023 roku, znak […], prokurator
X. Y. została bowiem przeniesiona w stan spoczynku z dniem 21 kwietnia 2023
roku. Wobec powyższego de facto decyzja o zawieszeniu prokurator X. Y.
wywoływała skutki prawne jedynie w okresie od dnia 18 kwietnia 2023 roku do dnia
21 kwietnia 2023 roku.
Decyzja w zakresie przeniesienia prokuratora w stan spoczynku ma
charakter konstytutywny (prawotwórczy), a nie deklaratoryjny, wskutek czego z tą
chwilą powstają skutki prawne i dochodzi do istotnej zmiany statusu prokuratora,
który pozostaje nim nadal, ale w stanie spoczynku. Wtedy wówczas prokurator
zostaje pozbawiony możliwości wykonywania czynności prokuratorskich oraz ustaje
stosunek zatrudnienia (stosunek pracy) łączący prokuratora z zatrudniającą go
jednostką prokuratury, w której pełni służbę (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia
6 września 2019 r., I NO 118/19, LEX nr 2727458).
Tym samym zaistniały układ procesowy czyni bezprzedmiotowym
rozpoznanie wywiedzionego odwołania, gdyż formułowany w nim postulat stracił
swą aktualność.
Z tego też względu Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.
[M. T.]
[r.g.]
Arkadiusz Sopata Marek Dobrowolski Maria Szczepaniec
II ZO 51/23
5
