II ZO 49/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 2 października 2025 r.
Prezes SN Wiesław Kozielewicz
na posiedzeniu w dniu 2 października 2025 r. w Izbie Odpowiedzialności
Zawodowej w kwestii wniosku z dnia 12 maja 2025 r., X.Y. – sędziego Sądu
Apelacyjnego w Ł. w stanie spoczynku, w przedmiocie wyłączenia SSN Tomasza
Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZIZ 32/24
postanowił:
wniosek pozostawić bez rozpoznania
UZASADNIENIE
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że początek biegu
terminu do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego wyznacza zarządzenie prezesa
sądu (lub innej upoważnionej osoby) o przydzieleniu sprawy do rozpoznania
danemu sędziemu lub wyznaczeniu sędziego do orzekania w tej sprawie (w
składzie wieloosobowym). Końcowa zaś data tego terminu wskazana została w art.
41 § 2 k.p.k. i jest nią, co do zasady, rozpoczęcie przewodu sądowego (wniosek
zgłoszony później pozostawia się bez rozpoznania, chyba że przyczyna wyłączenia
powstała lub stała się stronie wiadoma dopiero po rozpoczęciu przewodu). Do
wniosku nadanego w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem
korespondencji na terenie Unii Europejskiej stosuje się art. 124 k.p.k. (por. np.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2022 r., sygn. akt III KO 10/22,
OSNK 2022, z. 3, poz. 11). Wniosek o wyłączenie sędziego podlega rozpoznaniu
na posiedzeniu. Nie jest ono formalnie podzielone na fazy, tak jak rozprawa. Tylko
zaś składową rozprawy jest przewód sądowy. Jeżeli przewód w ogóle nie był
II ZO 49/25
2
przeprowadzony, co wynikało z rodzaju postępowania prowadzonego na
posiedzeniu, za moment graniczny, którego przekroczenie skutkuje – co do zasady
– pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, uznać należy moment wydania
postanowienia rozstrzygającego w tej kwestii incydentalnej. Zgodnie natomiast z
brzmieniem art. 124 k.p.k. termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo
zostało nadane m.in. w placówce zajmującej się doręczaniem korespondencji na
terenie Unii Europejskiej. W przepisie tym uregulowano więc sposób złożenia
pisma procesowego tak, aby pomimo niedoręczenia go w przewidzianym terminie
właściwemu organowi procesowemu, wywołało skutki równoznaczne z takim
postąpieniem (tj. ze złożeniem pisma bezpośrednio do organu i w przepisanym
terminie). Ani w tym przepisie, ani w – teoretycznie mogącym in concreto znaleźć
zastosowanie – art. 41 § 2 k.p.k. nie przewidziano od tej zasady żadnych odstępstw
(por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt IV KO
14/23, LEX nr 3588002).
X.Y. – sędzia Sądu Apelacyjnego w Ł. w stanie spoczynku, w terminie złożył
wniosek o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu
sprawy o sygn. akt II ZIZ 32/24, czyli rozpoznania jego zażalenia na uchwałę Sądu
Najwyższego z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt I ZI 26/22, mocą której
zezwolono na pociągnięcie go do odpowiedzialności karne. W dniu 4 września
2025 r. Sąd Najwyższy uwzględnił zażalenie X.Y. – sędzia Sądu Apelacyjnego w Ł.
w stanie spoczynku, zmienił zaskarżoną uchwałę i odmówił zezwolenia na
pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej (por. uchwała Sądu Najwyższego z
dnia 4 września 2025 r., sygn. akt II ZIZ 32/24). Oczywiście rozpoznania wniosku o
wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o
sygn. akt II ZIZ 32/24, nie uniemożliwia fakt, iż w dniu 4 września 2025 r. doszło już
do rozstrzygnięcia w sprawie o sygnaturze II ZIZ 32/24. Należy wskazać, iż
zgodnie z unormowaniem z art. 42 § 3 zdanie drugie k.p.k., w przypadku
wyłączenia sędziego czynności dokonane z jego udziałem stają się bezskuteczne,
co w realach niniejszej sprawy oznaczałoby, iż w razie uwzględnienia wniosku o
wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o
sygn. akt II ZIZ 32/24, zażalenie X.Y. – sędzia Sądu Apelacyjnego w Ł. w stanie
spoczynku, byłby ponownie rozpoznawane przez Sąd Najwyższy w innym składzie.
II ZO 49/25
3
Takie postąpienie w realiach tej sprawy byłoby antygwarancyjne, gdyż
skutkowałoby ,,procesowym unicestwieniem” orzeczenia wydanego w sprawie o
sygn. akt II ZIZ 32/24, które jest najkorzystniejszego z punktu widzenia interesu
procesowego X.Y. – sędziego Sądu Apelacyjnego w Ł. w stanie spoczynku.
Kierując się przedstawionymi motywami rozstrzygnięto jak na wstępie.
[M. T.]
[a.ł]
