II ZO 31/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 stycznia 2026 r.
SSN Barbara Skoczkowska
w sprawie obwinionego X. Y. prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...].,
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej,
na posiedzeniu w dniu 16 stycznia 2026 r., bez udziału stron,
• zażalenia obwinionego na postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy
Prokuratorze Generalnym z dnia 14 kwietnia 2025 r., o odmowie X. Y.
przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie
z dnia 12 marca 2025 r. w przedmiocie odmowy wyznaczenia obrońcy
z urzędu oraz odmowy zawieszenia postępowania,
• zażalenia obwinionego na postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy
Prokuratorze Generalnym z dnia 12 marca 2025 r. o odmowie uwzględnienia
wniosków obwinionego X. Y. o wyznaczenie mu obrońcy
z urzędu w postępowaniu dyscyplinarnym oraz zawieszenia postępowania
dyscyplinarnego w sprawie o sygn. [...].
postanowił:
1. utrzymać w mocy postanowienie Sądu Dyscyplinarnego
przy Prokuratorze Generalnym z dnia 14 kwietnia 2025 r.,
o odmowie X. Y. przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na
postanowienie z dnia 12 marca 2025 r. w przedmiocie odmowy
wyznaczenia obrońcy z urzędu oraz odmowy zawieszenia
postępowania;
II ZO 31/25
2
2. pozostawić bez rozpoznania, jako bez przedmiotowe,
zażalenie z dnia 20 marca 2025 r. na postanowienie Sądu
Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z dnia 12 marca
2025 r., sygn. akt [...] o odmowie uwzględnienia wniosków
obwinionego X. Y. o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu w
postępowaniu dyscyplinarnym oraz zawieszenia postępowania
dyscyplinarnego w sprawie o sygn. [...].
UZASADNIENIE
Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym, wydanym na rozprawie,
postanowieniem z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt [...], odmówił uwzględnienia
wniosków obwinionego X. Y. o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu w postępowaniu
dyscyplinarnym oraz zawieszenia postępowania dyscyplinarnego w sprawie.
Zażalenie na powyższe wniósł w dniu 20 marca 2025 r. (data stempla
pocztowego) obwiniony X. Y. zaskarżając je w całości i zarzucając błąd w
ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na uznaniu,
że materiał dowodowy zebrany w sprawie prowadzonej przed Sądem
Dyscyplinarnym przy Prokuratorze Generalnym wobec obwinionego prokuratora X.
Y. nie daje podstaw do wyznaczenia obrońcy z urzędy w postępowaniu
dyscyplinarnym oraz zawieszenia postępowania dyscyplinarnego w tej sprawie z
uwagi na długotrwałą przeszkodę uniemożliwiającą prowadzenia postępowania,
podczas gdy prawidłowa analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego
prowadzi do wniosku przeciwnego co miało wpływ na treść wydanego
postanowienia.
Na podstawie tak sformułowanego zarzutu skarżący wniósł o zmianę
zaskarżonego postanowienia poprzez wyznaczenie obrońcy z urzędu
w postępowaniu dyscyplinarnym i zawieszenie tego postępowania, przekazanie
zażalenia w celu jego rozpoznania do innego składu Sądu Dyscyplinarnego przy
II ZO 31/25
3
Prokuratorze Generalnym, ewentualnie przekazanie zażalenia w celu jego
rozpoznania do Sądu Najwyższego jako właściwemu.
Wnioskiem z dnia 25 marca 2025 r. obwiniony wniósł o przywrócenie
terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy
Prokuratorze Generalnym w Warszawie z dnia 12 marca 2025 r.
Zastępca Przewodniczącego Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze
Generalnym zarządzeniem z dnia 26 maca 2025 r. odmówił przyjęcia zażalenia
wskazując, że środek odwoławczy wnosi się w terminie 7 dni od daty
doręczenia/ogłoszenia postanowienia. Jak wynika ze stempla pocztowego,
obwiniony nadał zażalenie na postanowienie z dnia 12 marca 2025 r., w dniu 20
marca 2025 r., a więc po upływie 7 dniowego terminu. Wobec powyższego
należało odmówić przyjęcia środka odwoławczego.
Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2025 r. Sąd Dyscyplinarny przy
Prokuratorze Generalnym odmówił X. Y. przywrócenia terminu do złożenia
zażalenia na postanowienie z dnia 12 marca 2025 r. w przedmiocie odmowy
wyznaczenia obrońcy z urzędu oraz odmowy zawieszenia postępowania.
Zażalenie na zarządzenie odmawiające przyjęcia zażalenia złożył w dniu
23 kwietnia 2025 r. obwiniony X. Y., zarzucając:
• obrazę przepisu postępowania art. 429 § 1 k.p.k. w zw. art. 171 pkt 1 ustawy
Prawo o prokuraturze polegającą na nieprawidłowym jego zastosowaniu co
w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego przyjęcia, że zażalenie
złożone zostało po terminie co miało wpływ na treść wydanego zarządzenia,
• obrazę przepisu postępowania art. 429 § 2 k.p.k. oraz art. 466 § 1 i 2 k.p.k.
w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy Prawo o prokuraturze polegającą na
nieprawidłowym zastosowaniu tych przepisów co w konsekwencji
doprowadziło do błędnego pouczenia obwinionego o możliwości złożenia
zażalenia do Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym, co miało
wpływ na treść wydanego zarządzenia.
II ZO 31/25
4
Podnosząc tak sformułowane zarzuty obwiniony wniósł o zmianę
zaskarżonego zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Sądu Dyscyplinarnego
przy Prokuratorze Generalnym poprzez przyjęcie do rozpoznania zażalenia z dnia
20 marca 2025 r., ewentualnie o jego uchylenie z uwagi na podniesione błędy
proceduralne w pouczeniu obwinionego o środku odwoławczym oraz rozpoznanie
zażalenia przez sąd pierwszej instancji.
Zażalenie na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do
złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 12 marca 2025 r., wniósł w dniu
7 maja 2025 r. X. Y. zaskarżając je w całości, zarzucając:
• obrazę przepisu postępowania art. 7 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy
Prawo o prokuraturze polegającą na dowolnej a nie swobodnej ocenie
przeprowadzonych w sprawie dowodów, dowolnym ustaleniu, że do
wiadomości publicznej podano informację o zmianie godzin funkcjonowania
placówki pocztowej - niezgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania
wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego co doprowadziło do
nieprawidłowych wniosków i co miało wpływ na treść orzeczenia,
• błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia w wyniku
naruszenia reguł rządzących swobodną oceną dowodów – „błąd dowolności”
polegający na przyjęciu że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje
podstaw do uznania że niedotrzymanie terminu do złożenia zażalenia na
postanowienie z dnia 12 marca 2025r. w przedmiocie odmowy wyznaczenia
obrońcy z urzędu oraz odmowy zawieszenia postępowania nastąpiło
z przyczyn od strony niezależnych podczas gdy prawidłowa analiza
zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do odmiennego
wniosku co miało wpływ na treść orzeczenia.
Na podstawie takich zarzutów obwiniony wniósł o zmianę zaskarżonego
postanowienia poprzez przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na
postanowienie z dnia 12 marca 2025 r. Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze
Generalnym w przedmiocie odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu oraz odmowy
II ZO 31/25
5
zawieszenia postępowania, gdyż utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco
niesprawiedliwe.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie na postanowienie z 14 kwietnia 2025 r. odmawiające przywrócenia
terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 12 marca 2025 r.,
w przedmiocie odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu oraz odmowy zawieszenia
postępowania nie jest zasadne.
Należy przypomnieć, iż warunkiem formalnym wniosku o przywrócenie
terminu, o którym mowa w art. 126 § 1 k.p.k., jest po pierwsze, wykazanie, że
niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych, po
drugie, złożenie tego wniosku w terminie 7 dni od daty ustania przeszkody, która
uniemożliwiała dokonanie określonej czynności w ustawowym terminie, a trzecim
warunkiem formalnym jest złożenie pisma procesowego, co do którego strona
uchybiła terminowi, a które powinna złożyć wcześniej. Przyczyną niezależną od
strony jest taka okoliczność, której strona nie mogła usunąć i dokonać wymaganej
przez prawo czynności we właściwym czasie (por. np. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 24 marca 1997 r., sygn. akt V KZ 28/97, Prok. i Pr. 1997, nr 6,
poz. 9). Za takie przyczyny mogą być więc uznane jedynie okoliczności, na które
wnioskujący nie miał żadnego wpływu.
Warunek taki nie został jednak spełniony w realiach niniejszej sprawy.
Należy zauważyć, że obwiniony był obecny podczas ogłoszenia postanowienia
z dnia 12 marca 2025 r. o odmowie uwzględnienia wniosków o wyznaczenie mu
obrońcy z urzędu w postępowaniu dyscyplinarnym oraz zawieszenia postępowania
dyscyplinarnego w sprawie. Został także pouczony o prawie i terminie złożenia
środka odwoławczego, a zatem od tego dnia dysponował wiedzą o treści zapadłej
decyzji w sprawie jego wniosków. Przeszkody uniemożliwiającej wniesienie
zażalenia w terminie nie mogło stanowić skrócone godziny pracy placówki Poczty
Polskiej w W., przy […] do godziny do 21:30. Trudno bowiem uznać, że opóźnienie
w nadaniu przesyłki z środkiem zaskarżenia nastąpiło bez winy strony. Fakt
skrócenia godzin funkcjonowania placówki Poczty Polskiej do godziny 21:30 był
II ZO 31/25
6
powszechnie znany już od 10 marca 2025 r., a to że obwiniony dowiedział się o tym
fakcie dopiero po dotarciu na miejsce nie może być uznane za okoliczność
usprawiedliwiającą. Co więcej, obwiniony jak twierdzi, sprawdził w Internecie
godziny urzędowania placówki, jednakże nie przedstawił żadnego dowodu
świadczącego o tym, że w istocie informacja tam podana była błędna oraz na jakim
portalu dokonał tego sprawdzenia.
Rację zatem należy przyznać Sądowi Dyscyplinarnemu przy Prokuratorze
Generalnym, że strona ma pełne prawo do dokonania określonej czynności
procesowej nawet w ostatnim dniu terminu zawitego, niemniej jednak musi wziąć
pod uwagę, że wiąże się to z dużym ryzykiem braku jej dokonania. Już na
marginesie dodać należy, że ową przesyłkę obwiniony mógł nadać także za
pośrednictwem innego operatora pocztowego. W pobliżu siedziby Poczty Polskiej
dostępne były również inne całodobowe punkty nadania przesyłek.
Wobec powyższego postanowienie z dnia 14 kwietnia 2025 r. należało
utrzymać w mocy, gdyż obwiniony nie wykazał, że niedotrzymanie przez niego
terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych.
Mając powyższe na uwadze konieczne jest wskazanie, że utrzymanie
w mocy postanowienia Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym
z dnia 14 kwietnia 2025 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia środka
odwoławczego, spowodowało konieczność pozostawienia bez rozpoznania
zażalenia obwinionego na postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze
Generalnym z dnia 12 marca 2025 r., jako bezprzedmiotowego.
Podkreślić należy, że obwiniony jest prokuratorem, a więc osobą, która
winna znać obowiązujące podstawowe w tym zakresie przepisy procedury karnej,
odpowiednio stosowane w postępowaniu dyscyplinarnym, poprzez odesłanie z art.
171 pkt 1 ustawy prawo o prokuraturze.
Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[M. T.]
II ZO 31/25
7
[r.g.]
