II ZO 24/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Skoczkowska
Dnia 2 lipca 2026 r.
w sprawie prokuratora Prokuratury Rejonowej […] w […] X. Y.
w związku z odwołaniami obwinionego, jego obrońcy oraz Zastępcy
Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla […] okręgu
regionalnego
od wyroku Sądu Najwyższego Izby Odpowiedzialności Zawodowej z dnia 25
października 2023 r., sygn. I ZSK 3/23
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej,
na posiedzeniu w dniu 2 lipca 2026 r.,
wniosku obrońcy obwinionego – adw. I. B. o wyłączenia SSN Tomasza
Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 2/24
postanowił:
uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z
art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o
Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziego Sądu
Najwyższego Tomasza Demendeckiego od udziału w
rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 2/24;
UZASADNIENIE
II ZO 24/25
2
Odwołanie od wyroku Sądu Najwyższego Izby Odpowiedzialności
Zawodowej z dnia 25 października 2023 r., sygn. I ZSK 3/23 wnieśli obwiniony, jego
obrońca oraz Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla
[…] okręgu regionalnego. Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby
Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. akt II ZOW 2/24, a do jej rozpoznania
został wyznaczony następujący skład orzekający: SSN Wiesław Kozielewicz
(przewodniczący); SSN Tomasz Demendecki (sprawozdawca) oraz Ławnik SN
Mariusz Wilczyński.
Wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2025 r. obrońca obwinionego zwrócił się do
Sądu Najwyższego o wyłączenie od rozpoznania sprawy II ZOW 2/24 SSN
Tomasza Demendeckiego wskazując, na wadliwość statusu sędziów, powołanych
na stanowisko przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej w wyniku rekomendacji
organu - Krajowej Rady Sądownictwa - ukonstytuowanej już po wejściu w życie
ustawy z 8 grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3), który to był wielokrotnie podważany
w licznych orzeczeniach wydanych przez Europejski Trybunał Praw Człowieka,
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Naczelny Sąd Administracyjny, jak
również Sąd Najwyższy oraz sądy powszechne.
W ocenie obrońcy, udział SSN Tomasza Demendeckiego w rozpoznaniu
sprawy naruszałoby prawo strony do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły,
bezstronny sąd, gwarantowane przede wszystkim przez art. 45 Konstytucji RP oraz
art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4
listopada 1950 r., a ponadto prowadziłby do nienależyte obsady sadu w rozumieniu
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Sprawa ta została zarejestrowana w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
Sądu Najwyższego pod sygn. II ZO 24/25 i przydzielona SSN Krzysztofowi
Starykowi, a następnie wobec przejścia tego sędziego w stan spoczynku,
przydzielona w dniu 31 marca 2026 r. SSN Barbarze Skoczkowskiej.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
II ZO 24/25
3
Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego
bezstronności w danej sprawie.
W niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z taką sytuacją.
Odwołując się do utrwalonego już orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazać
należy, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. winno nastąpić nie
tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać
wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas, gdy
orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie
poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej
Konwencji o Ochronie Praw Człowieka (EKPC) i uznania, że taki skład orzekający
nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego z: dnia 13 października 2021 r., sygn. II KO
30/21, dnia 6 września 2022 r., II KK 44/21, czy z dnia 28 września 2022 r., IV KK
333/22).
Bezspornym jest, na co wskazuje autor wniosku, że Tomasz Demendecki
został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji
wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z
dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz
niektórych innych ustaw. Wadliwość tej procedury omówiona została w uchwale
składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, ale wnika
również z normatywnej treści art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6
ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Rolą powołanych przepisów jest
przecież zagwarantowanie stronie prawa do bezstronnego, niezależnego i
niezawisłego sądu, a takim jest wyłącznie sąd ustanowiony ustawą.
W niniejszej sprawie złożenie przedmiotowego wniosku o wyłączenie
wskazuje w sposób oczywisty, że strona dostrzegła wady w procedurze powołania
na stanowisko sędziego SN Tomasza Demendeckiego, które mogą realnie
prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby sędzia ten zasiadał
II ZO 24/25
4
w składzie rozstrzygającym sprawę. W tym kontekście zauważyć należy, że każdy
polski sąd jest związany dokonaną przez ETPC wykładnią standardu z art. 6 ust. 1
EKPC (zob. post. SN: z 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z 22 marca 2022 r., I KZP
13/21; z 15 września 2022 r., I KO 75/21), a to skutkuje przyjęciem, że
rozstrzyganie w sprawie przez osobę powołaną do Sądu Najwyższego na
stanowisko sędziego w wadliwej procedurze, wiąże się z prawdopodobnym
naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny
sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, ale także standardu
konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Takie stanowisko zostało wyrażone
w wyrokach EKPC przeciwko Polsce: z 22 lipca 2021 r., nr 43447/19 w sprawie
Reczkowicz, z 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i nr 57511/19 w sprawie Dolińska-
Ficek oraz Ozimek oraz z 3 lutego 2022 r., nr 1469/20 w sprawie Advance Pharma
sp. z o.o.
Mając na uwadze powyższą argumentację konieczne stało się podjęcie
przez Sąd Najwyższy decyzji o wyłączeniu SSN Tomasza Demendeckiego od
rozpoznania sprawy o sygn. II ZOW 2/24.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.
[M. T.]
[r.g.]
