II ZO 23/25
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 września 2025 r.
SSN Marek Siwek
w sprawie prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. X. Y.
ukaranego orzeczeniem Sądu Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy Prokuratorze
Generalnym z dnia 14 września 2018 r., sygn. akt […]
utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego – Izby Dyscyplinarnej z dnia 8
sierpnia 2019 r., sygn. akt II DSI 30/19
z urzędu
w przedmiocie zgłoszonej przez ukaranego sygnalizacji istnienia podstawy do
wznowienia postępowania
zarządził:
stwierdzić brak podstaw do wznowienia z urzędu
postępowania zakończonego orzeczeniem Sądu Najwyższego –
Izby Dyscyplinarnej z dnia 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt II DSI
30/19.
Wnioskodawca pismem z dnia 28 marca 2025 r. zwrócił się o wznowienie z
urzędu postępowania dyscyplinarnego zakończonego prawomocnym wyrokiem
Sądu Najwyższego – Izby Dyscyplinarnej z dnia 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt
II DSI 30/19. W jego ocenie powołany wyrok obarczony jest wadą przewidzianą w
treści art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. polegającą na nienależytej obsadzie sądu, a to z kolei
powoduje konieczność wznowienia postępowania z urzędu.
Zdaniem wnioskodawcy nienależyta obsada sądu wynika z tego, że wyrok w
jego sprawie dyscyplinarnej wydał w II instancji Sąd Najwyższy w Izbie
Dyscyplinarnej, a skład Sądu rozpoznającego tę sprawę tworzyli sędziowie
powołani na stanowiska sędziowskie w tej Izbie w trybie określonym przepisami
II ZO 23/25
2
ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. z 2018 r. poz. 3). Na poparcie swojego
stanowiska wnioskodawca przywołał się na konkluzje płynące z uchwały
połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-
4110-1/20 oraz uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2
czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22.
Zapatrywania prawne autora sygnalizacji upatrujące nienależytej obsady
sądu w okolicznościach związanych ze sposobem normatywnego ukształtowania
procedury powołania sędziów orzekających w Izbie Dyscyplinarnej Sądu
Najwyższego na stanowiska sędziowskie są nietrafne, a biorąc pod uwagę
obowiązujący porządek prawny, są z nim sprzeczne.
Zgodnie z treścią art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz. 622), zwanej dalej u.s.n., okoliczności
towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej
podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub
kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Trzeba też mieć na uwadze
treść § 3 powołanego artykułu, w świetle którego niedopuszczalne jest ustalanie lub
ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z prawem powołania
sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z
zakresu wymiaru sprawiedliwości. Autor sygnalizacji domaga się więc podjęcia
działań, które są prawnie niedopuszczalne.
Powyższych konstatacji nie podważa powołana w uzasadnieniu wniosku
argumentacja, odwołująca się do treści uchwały połączonych Izb: Cywilnej, Karnej
oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia
2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20. Zawarte w tej uchwale zapatrywania co do
nienależytej obsady sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) tworzonego przez sędziów
powołanych na zajmowane stanowiska sędziowskie w Sądzie Najwyższym na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) utraciły swą
aktualność, wobec wejścia w życie – z dniem 21 kwietnia 2020 r. – wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20. W
II ZO 23/25
3
powołanym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny uznał wspomnianą uchwałę za
niezgodną z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1,
art. 7 i art. 2 Konstytucji, art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, a także z
art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Należy
przypomnieć, że skutkiem wejścia w życie powołanego orzeczenia Trybunału
Konstytucyjnego jest utrata mocy obowiązującej aktu, którego niezgodność z
normami prawnymi wyższego rzędu została stwierdzona w tym orzeczeniu, co
jasno wynika z art. 190 ust. 3 Konstytucji.
Również powołana w uzasadnieniu wniosku uchwała składu siedmiu
sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22,
wyrażająca zapatrywania na temat sytuacji powodujących nienależytą obsadę sądu
w rozumieniu art. 439 § 1 k.p.k. utraciła aktualność, wobec wejścia w życie z dniem
15 lipca 2024 r. regulacji zawartych w art. 29 § 4-25 u.s.n., a zwłaszcza
przytoczonych powyżej przepisów art. 29 § 3 i 4 u.s.n., których treść wyklucza
możliwość zastosowania się przez Sąd do wskazań płynących ze wskazanej
uchwały. Trzeba też dostrzec, że uchwale tej nie nadano mocy zasady prawnej i
wiązała jedynie sąd, który wystąpił z pytaniem prawnym w trybie art. 441 § 1 k.p.k.
Wymaga też odnotowania, że powołanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej na stanowisko sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której
skład sędziowski ukształtowała władza ustawodawcza, nie stanowi choćby w
orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawy do odmowy uznania
statusu powołanego sędziego albo asesora sądowego (np. pkt 9 wyroku
Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2021 r. sygn. akt II GOK 2/18 i
II GOK 6/18). Nie stanowi również wystarczającej podstawy do wyłączenia
sędziego od rozpoznania sprawy ze względu na brak jego niezawisłości albo
bezstronności albo uznania, że skład sądu jest sprzeczny z przepisami prawa, lub
w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy (np. wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK
2372/21, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2023 r.
sygn. akt I FSK 2040/22, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z
dnia 18 grudnia 2023 r. sygn. akt I FSK 1827/23). Poglądy wyrażane w
orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasługują na aprobatę, zaś
II ZO 23/25
4
argumentacja zawarta w powołanych judykatach i konkluzje z niej płynące
zachowują aktualność również w odniesieniu do sędziów Sądu Najwyższego.
Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że zgodnie z treścią art. 18 ust. 1
ustawy z 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym i niektórych
innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1259, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w
życie niniejszej ustawy sędziemu, w stosunku do którego wydany został przez Sąd
Najwyższy w składzie którego brał udział sędzia Izby Dyscyplinarnej, prawomocny
wyrok dyscyplinarny lub podjęta została uchwała prawomocnie zezwalająca na
pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, przysługuje wniosek o
wznowienie postępowania. Przepis ten niewątpliwie stanowi lex specialis wobec art.
542 § 3 k.p.k. w wynikającym z jego treści zakresie. Oznacza to, że w sytuacji
wydania wyroku dyscyplinarnego lub uchwały zezwalającej na uchylenie
immunitetu przez Sąd Najwyższy Izbę Dyscyplinarną, w ustawodawstwie
przewidziana została szczególna podstawa do wznowienia postępowania wyłącznie
z powodu organu, który wydał wyrok lub uchwałę, jednak podstawa ta dotyczy
wyłącznie sędziów; nie dotyczy ona osób wykonujących inne zawody prawnicze,
których sprawy pozostawały w kognicji Sądu Najwyższego Izby Dyscyplinarnej.
Wnioskowanie a contrario z powołanego przepisu prowadzi więc do wniosku, że
fakt wydania jakiegokolwiek innego orzeczenia przez Sąd Najwyższy Izbę
Dyscyplinarną niż orzeczenie w tym przepisie wskazane, a więc m.in. orzeczenia
niedotyczącego sędziego, nie może prowadzić eo ipso do wznowienia
postępowania zakończonego tym orzeczeniem. Odmienne stanowisko, a więc
zakładające możliwość wznowień postępowań prowadzonych i zakończonych
orzeczeniami Sądu Najwyższego Izby Dyscyplinarnej przy zastosowaniu art. 439 §
1 pkt 2 k.p.k., wyłącznie z powodu orzekania w tej Izbie, wobec członków innych
korporacji zawodowych prowadziłoby do konkluzji o zbędności powołanego wyżej
przepisu intertemporalnego.
Zgodnie z treścią art. 542 § 3 k.p.k. postępowanie wznawia się z urzędu
tylko w razie ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k.
Wobec tego, że uchybienie wskazywane przez autora sygnalizacji (art. 439 § 1 pkt
2 k.p.k.) nie zaistniało, należało uznać, że nie zachodzą podstawy do wznowienia z
II ZO 23/25
5
urzędu postępowania zakończonego orzeczeniem Sądu Najwyższego – Izby
Dyscyplinarnej z dnia 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt II DSI 30/19.
[M. T.]
[r.g.]
