II ZIZ 8/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 września 2025 r.
Prezes SN Wiesław Kozielewicz
w sprawie X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w M.,
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 25
września 2025 r.,
zażalenia radcy prawnego P. D. – pełnomocnika wnioskodawcy J. D., na
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 2024 r., sygn. akt I ZPI 40/22,
w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na zarządzenie
sędziego Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. akt I ZPI 40/22,
o odmowie przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności
karnej X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w M.,
postanowił:
zmienić zaskarżone postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1
lutego 2024 r., sygn. akt I ZPI 40/22, w ten sposób, że przywrócić
termin do złożenia zażalenia na zarządzenie sędziego Sądu
Najwyższego z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. akt I ZPI 40/22, o
odmowie przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w M.
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 1 lutego 2024 r., sygn. akt I ZPI
40/22, nie uwzględnił wniosku i odmówił przywrócenia terminu do wniesienia
zażalenia na zarządzenie sędziego Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2023 r.,
II ZIZ 8/24
2
sygn. akt I ZPI 40/22. w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku o zezwolenie na
pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w M.,
złożonego przez radcę prawnego P. D. – pełnomocnika wnioskodawcy J. D.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożył radca prawny P. D.
zaskarżając je w całości i wniósł o zmianę orzeczenia poprzez przywrócenie
wnioskodawcy terminu do wniesienia zażalenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.
W ocenie Sądu Najwyższego rozpoznającego niniejszą sprawę w drugiej
instancji, zachodzą warunki do przywrócenia terminu do złożenia przez
pełnomocnika wnioskodawcy J. D. – radcę prawnego P. D., zażalenia na
zarządzenie sędziego Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. akt I ZPI
40/22, o odmowie przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w M., albowiem brak
zachowania terminu zawitego do wykonania powyższej czynności procesowej
wynikał z przyczyn niezależnych od pełnomocnika.
Należy przypomnieć, iż warunkiem formalnym wniosku o przywrócenie
terminu, o którym mowa w art. 126 § 1 k.p.k. (przy zastosowaniu w niniejszej
sprawie art. 128 u.s.p.), jest po pierwsze, wykazanie, że niedotrzymanie terminu
zawitego nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych, a po drugie, złożenie tego
wniosku w terminie 7 dni od daty ustania przeszkody, która uniemożliwiała
dokonanie określonej czynności w ustawowym terminie. Trzecim warunkiem
formalnym jest zaś złożenie pisma procesowego, co do którego strona uchybiła
terminowi, a które powinna złożyć wcześniej. Przyczyną niezależną od strony jest
taka okoliczność, której strona nie mogła usunąć i dokonać wymaganej przez
prawo czynności we właściwym czasie (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 24 marca 1997 r., sygn. akt V KZ 28/97, Prokuratura i Prawo 1997, Nr 6, poz.
9). Za takie przyczyny mogą być więc uznane jedynie okoliczności, na które
wnioskujący nie miał żadnego wpływu (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt I ZI 62/23, LEX nr 3694899).
II ZIZ 8/24
3
Biorąc pod uwagę realia niniejszej sprawy, w tym argumentację z zażalenia,
a także z wniosku o przywrócenie terminu, należy stwierdzić, że pełnomocnik
wnioskodawcy J. D. – radca prawny P. D., wykazał, że niezachowanie terminu
zawitego do złożenia zażalenia na zarządzenie sędziego Sądu Najwyższego z dnia
15 grudnia 2023 r., sygn. akt I ZPI 40/22, nastąpiło z przyczyny od niego
niezależnej. Jak wynika z dokumentacji załączonej do akt niniejszej sprawy,
pełnomocnik wnioskodawcy – radca prawny P. D. w dniach 16 - 17 stycznia 2024 r.
przebywał na zwolnieniu lekarskim, a zatem był niezdolny do pracy z powodu
choroby. Biorąc pod uwagę datę odbioru zarządzenia o odmowie przyjęcia wniosku
o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu
Rejonowego w M. – X. Y., a miało to miejsce w dniu 9 stycznia 2024 r. (k. 283),
ostatnim dniem uprawniającym do złożenia na to zarządzenie zażalenia był 16
stycznia 2024 r. Owszem, jak zauważa sąd pierwszej instancji, wymienionej
czynności procesowej można było dokonać wcześniej, bo w dniach 9 - 15 stycznia
2024 r., których nie obejmowało zwolnienie lekarskie radcy prawnego P. D..
Niemniej należy zauważyć, iż termin na złożenie zażalenia wynosi 7 dni, a zatem to
do osoby uprawnionej do jego złożenia należy decyzja, w którym dniu tej czynności
dokona. Przecież radca prawny P. D. nie mógł przewidzieć, że ostatniego dnia,
w którym uprawniony był do złożenia zażalenia zachoruje. Dlatego też bez
wątpienia, niezdolność pełnomocnika wnioskodawcy do pracy w dniu 16 stycznia
2024 r. należy ocenić w kategorii przyczyny niezależnej od strony, która miała
wpływ na zaniechanie złożenia zażalenia w terminie.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, warto w tym miejscu powołać się
na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt I UZ
32/16, LEX nr 2188623, w którym wskazano, że cyt.: „Zwlekanie z dokonaniem
czynności procesowej do ostatniego dnia terminu nie powinno być traktowane jako
zawinione działanie strony, jeżeli więc zdarzenia uniemożliwiające dokonanie tej
czynności (np. choroba strony lub jej pełnomocnika) nastąpiły dopiero w ostatnim
dniu - niedokonanie czynności w terminie jest niezawinione. Jeżeli istotna
przeszkoda w dokonaniu czynności procesowej powstaje w ostatnim dniu biegu
terminu do jej dokonania, to uzasadnia ocenę, że uchybienie terminu nastąpiło bez
winy strony”. Odnosząc się do poglądu z uzasadnienia zaskarżonego
II ZIZ 8/24
4
postanowienia, iż skoro z oznaczenia kodu na zwolnieniu wystawionego
pełnomocnikowi, wynika że „chory może chodzić”, to pełnomocnik przebywając na
zwolnieniu lekarskim mógł sporządzić i nadać w placówce pocztowej przedmiotowe
zażalenie, należy wskazać na stanowisko Sądu Najwyższego z postanowienia z
dnia 18 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV CZ 48/17, LEX nr 2383261, które Sąd
Najwyższy rozpoznając niniejszą sprawę w drugiej instancji podziela, a mianowicie
że cyt.: „Adnotacja «chory może chodzić» stanowi przyzwolenie na dokonywanie
zwykłych czynności dnia codziennego, nie oznacza zaś, że chory może
kontynuować wykonywanie zwykłych obowiązków zawodowych - w przypadku
adwokata - sporządzać pisma procesowe, dokonywać lub zlecać ich wysyłkę i
realizować czynności procesowe w imieniu strony. Dotyczy to także takich
czynności, które mogą być postrzegane jako wymagające niewielkiego wysiłku
intelektualnego, każda bowiem czynność procesowa, a zwłaszcza podejmowana w
związku ze złożeniem środka zaskarżenia do Sądu Najwyższego, wymaga namysłu
i staranności uwzględniającej stawiane kwalifikowanym pełnomocnikom
procesowym wymagania wynikające z zawodowego charakteru ich działalności”.
Wykonaniu procesowej czynności przez pełnomocnika, tym bardziej sprzeciwia się
wskazanie na zwolnieniu lekarskim kodu oznaczającego, że „chory powinien leżeć”,
na którą to okoliczność powołuje się Skarżący. Nie ulega wątpliwości zatem, że już
sama okoliczność przebywania pełnomocnika na zwolnieniu lekarskim w dniach, w
których uprawniony był do złożenia zażalenia, usprawiedliwia niedokonanie przez
niego czynności procesowej w terminie i oznaczenie kodu wskazanego na
wystawionym zwolnieniu lekarskim nie ma w tym zakresie decydującego znaczenia.
W niniejszej sprawie radca prawny P. D. dochował też dwóch pozostałych
warunków przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Wniosek
złożył w terminie 7 dni od daty ustania przeszkody, która uniemożliwiała dokonanie
określonej czynności w ustawowym terminie, bowiem wniosek złożył w dniu 25
stycznia 2024 r. (k. 299), a zatem w terminie 7 dni od ustania niezdolności jego do
pracy z powodu choroby. Jak również złożył pismo procesowe, co do którego
strona uchybiła terminowi, a które powinna złożyć wcześniej, czyli zażalenie na
zarządzenie sędziego Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2024 r, sygn. akt I ZPI
40/22.
II ZIZ 8/24
5
Ze wskazanych wyżej powodów, należało zmienić zaskarżone
postanowienie i przywrócić radcy prawnemu P. D. - pełnomocnikowi wnioskodawcy
J. D., termin do złożenia zażalenia na zarządzenie sędziego Sądu Najwyższego z
dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. akt I ZPI 40/22, w przedmiocie odmowy przyjęcia
wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X. Y. –
sędziego Sądu Rejonowego w M.
[M. T.]
[r.g.]
