II ZIZ 7/25
UCHWAŁA
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 września 2025 r.
Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)
SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)
SSN Paweł Wojciechowski
Protokolant Kamila Zacharz
przy udziale X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w G. oraz A. G. - prokuratora
Prokuratury Okręgowej w L.,
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, na posiedzeniu 24 września
2025 r., zażalenia sędziego, na uchwałę Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2024 r.,
sygn. akt I ZI 25/24, zezwalającą na pociągniecie do odpowiedzialności karnej
uchwalił:
uchyla zaskarżoną uchwałę i sprawę przekazuje Sądowi
Najwyższemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu
pierwszoinstancyjnym.
Zbigniew Korzeniowski
Wiesław Kozielewicz
Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
Pismem z 8 kwietnia 2024 r. Prokurator Okręgowy w L. złożył wniosek do
Sądu Najwyższego Izby Odpowiedzialności Zawodowej o podjęcie uchwały
w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego
Sądu Rejonowego w G. – X. Y., za przestępstwo polegające na tym, że w dniu 22
II ZIZ 7/25
2
stycznia 2024 r. w R. na ul. [...] i [...], będąc w stanie nietrzeźwości, przy czym
zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego przez niego powietrza wynosiła 1,10
mg/l, prowadził w ruchu lądowym pojazd marki „C.” [...], nr rej. [...], tj. za czyn z art.
178a § 1 k.k.
W toku posiedzenia 17 grudnia 2024 r. Sąd Najwyższy wydał postanowienie,
którym nie uwzględnił wniosku X. Y. o odroczenie terminu posiedzenia (k. 50v-51).
W toku postępowania pierwszoinstancyjnego, przeprowadzonego 17 grudnia
2024 r., Sąd Najwyższy ustalił następujący stan faktyczny:
X. Y. jest sędzią Sądu Rejonowego w G. W dniu 22 stycznia 2024 r. około
godziny 8:00 rano A. P. zauważyła przez okno swojego mieszkania, jak nieznany
jej mężczyzna, którym był - jak się później okazało sędzia Sądu Rejonowego w G. -
X. Y., kilkakrotnie wsiadał i wysiadał ze swojego samochodu. Zachowanie
obserwowanego mężczyzny doprowadziło A. P. do powzięcia przypuszczenia, że
znajduje się pod wpływem alkoholu, gdyż miał on trudności z utrzymaniem
równowagi.
W tym samym dniu około godziny 12:00 A. P. wyszła na spacer z trójką
swoich małoletnich dzieci. W pewnym momencie zauważyła, że X. Y. wyjeżdża
swoim białym samochodem marki C., o początkowych numerach rejestracyjnych
[…] z osiedla położonego przy ul. […] w R. W związku z powyższym A. P.
zadzwoniła na numer 112 Centrum Powiadamiania Ratunkowego, informując o
powziętym podejrzeniu prowadzenia pojazdu przez mężczyznę w stanie
nietrzeźwości.
Dyżurny Komendy Miejskiej Policji w R. skierował w związku z powyższym
patrol Policji w rejon ulicy […] w składzie funkcjonariuszy: M. W. i K. K.
O godzinie 13:22 funkcjonariusze Policji zauważyli biały samochód marki C.,
o początkowych numerach rejestracyjnych […], jadący ul. […] w kierunku ulicy […].
Funkcjonariusze Policji zatrzymali do kontroli drogowej wskazany wyżej pojazd, a
gdy kierujący otworzył szybę, zapytali czy spożywał alkohol. Kierujący pojazdem X.
Y. oświadczył, że przed dwoma godzinami spożył 0,5 litra wódki w postaci dwóch
ćwierćlitrówek „cytrynówki". Kierujący pojazdem X. Y. wyraził zgodę na poddanie go
badaniom na zawartość alkoholu w wydychanym przez niego powietrzu przy użyciu
alkomatów.
II ZIZ 7/25
3
Po przeprowadzeniu wskazanych badań ustalono, iż zawartość alkoholu w
powietrzu wydychanym przez SSR X. Y. wynosiła: o godz. 13:24 - 1,10 mg/1; o
godz. 13:49 -1,06 mg/1; o godz. 14:59 - 0,89 mg/1; o godz. 15:02 - 0,84 mg/1 oraz
o godz. 16:59 - 0,70 mg/1.
Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2024 r., sygn. akt […], zatrzymano prawo
jazdy wydane X. Y. (k. 24).
Sąd Najwyższy wskazał w uzasadnieniu, że wniosek prokuratora Prokuratury
Okręgowej w L. w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności
karnej sędziego Sądu Rejonowego w X. Y. G. za czyn z art. 178a § 1 k.k.
zasługiwał na uwzględnienie. Weryfikacja materiału dowodowego, dokonana w
kontekście dostatecznie uzasadnionego podejrzenia popełnienia opisanego we
wniosku czynu, prowadzi bowiem do przekonania, iż zaprezentowana przez
wnioskodawcę wersja wydarzeń jest w uprawdopodobniona w stopniu wymaganym
przez ustawodawcę.
Sąd wskazał, że przeprowadzone u sędziego X. Y. badania wykazały o godz.
13:24 -1,10 mg/1; o godz. 13:49 -1,06 mg/1; o godz. 14:59 - 0,89 mg/1; o godz.
15:02-0,84 mg/1 oraz o godz. 16:59 - 0,70 mg/1, co potwierdzało, że kierował
pojazdem, znajdując się w stanie nietrzeźwości. Nie budziło również żadnych
wątpliwości Sądu pierwszej instancji, iż droga, którą poruszał się sędzia X. Y., tj. na
ul. [...] i [...] w R. jest drogą publiczną, na której odbywa się ruch lądowy. Objęty
wnioskiem sędzia przyznał również, że dwie godziny przed rozpoczęciem jazdy
spożył 0,5 litra wódki w postaci dwóch ćwierćlitrówek „cytrynówki", a już spożycie
takiej ilości alkoholu niewątpliwie prowadzi do stężenia alkoholu we krwi
przekraczającego 0,5%o. Sąd Najwyższy orzekając w pierwszej instancji uznał, że
sędzia X. Y. co najmniej godził się zatem na to, że stężenie alkoholu w jego
organizmie przekracza dopuszczalne normy. Ujawniona wartość stężenia alkoholu
w jego organizmie była przy tym tak wysoka, że za dostatecznie uzasadnione
należy przyjąć, iż wiedział on, że znajduje się w stanie nietrzeźwości.
Sąd Najwyższy zaznaczył, że dokonując oceny objętego wnioskiem
zachowania sędziego, w zakresie dostatecznie uzasadnionego podejrzenia jego
popełnienia, nie można przyjąć, aby stopień społecznej szkodliwości czynu mógł
być na tym etapie postępowania oceniony jako znikomy. Podkreślił, że stwierdzona
II ZIZ 7/25
4
została wysokość stężenia alkoholu w organizmie sędziego ponad czterokrotnie
przekraczająca wartość określoną w art. 115 § 16 k.k. Czyn ten na obecnym etapie
postępowania Sąd określił jako cechujący się znaczną szkodliwością społeczną.
Zgodnie z art. 129 § 2 u.s.p. Sąd Najwyższy, wydając uchwałę zezwalającą
na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej za przestępstwo z art. 178a
k.k., zobligowany był jednocześnie do zawieszenia go w czynnościach służbowych.
Konsekwencją powyższego było obligatoryjne, na podstawie art. 129 § 3 u.s.p.,
obniżenie wynagrodzenia sędziemu X. Y. o 40% na czas trwania zawieszenia.
Uchwałą z 17 grudnia 2024 r., wydaną w sprawie I ZI 25/24, Sąd Najwyższy
zezwolił na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego
w G. – X. Y., za czyn polegający na tym, że w dniu 22 stycznia 2024 r. w R. na ul.
[...] i [...], będąc w stanie nietrzeźwości, przy czym zawartość alkoholu w 1 dm3
wydychanego przez niego powietrza wynosiła 1,10 mg/l, prowadził w ruchu
lądowym pojazd marki „C.” [...], nr rej. [...], tj. za czyn z art. 178a § 1 k.k.
W punkcie drugim uchwały Sąd Najwyższy zawiesił sędziego w
czynnościach służbowych zaś w jej punkcie trzecim obniżył sędziemu Sadu
Rejonowego w X. Y. G. wynagrodzenie o 40% na czas trwania zawieszenia
w czynnościach służbowych. Kosztami postępowania immunitetowego Sąd
Najwyższy obciążył Skarb Państwa.
Zażalenie na uchwałę wywiódł pismem z 14 stycznia 2025 r., sędzia Sądu
Rejonowego w X. Y. G., który zaskarżył w całości uchwałę Sądu Najwyższego z 17
grudnia 2024 r., sygn. akt I ZI 25/24.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1. Rażącą obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia,
to jest art. 79 § 1 pkt 4) k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo
o ustroju sądów powszechnych oraz art. 113 § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.
Prawo o ustroju sądów powszechnych poprzez rozpoznanie sprawy bez udziału
obrońcy pomimo tego, że zachodzi uzasadniona wątpliwość czy stan zdrowia
psychicznego odwołującego się pozwala na udział w postępowaniu i prowadzenie
obrony w sposób samodzielny oraz niewyznaczenie obrońcy z urzędu bez wniosku
odwołującego się, pomimo tego, że odwołujący się z uwagi na stan zdrowia nie
mógł sam tego uczynić;
II ZIZ 7/25
5
2. Rażącą obrazę przepisów art. 2 i art. 45 Konstytucji RP poprzez wydanie
uchwały przez sąd nienależycie obsadzony, który nie posiada statusu niezawisłego
i bezstronnego sądu ustanowionego na mocy ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1
akapit drugi traktatu o Unii Europejskiej w zw. z art. 47 akapit drugi Karty Praw
Podstawowych;
3. Rażącą obrazę przepisów mającą wpływ na treść orzeczenia, to jest art. 42
ust. 2 Konstytucji RP, art. 6 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.
Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz art. 80 § 2e ustawy z dnia 27 lipca 2001
r. Prawo o ustroju sądów powszechnych poprzez przeprowadzenie posiedzenia w
dniu 17 grudnia 2024 r. oraz prawa materialnego poprzez naruszenie przepisu art.
32 Konstytucji RP i wydanie uchwały, pomimo usprawiedliwienia swojego
niestawiennictwa przez odwołującego się i pozbawienie go konstytucyjnie i
traktatowo gwarantowanego prawa do obrony, a także w sytuacji, kiedy w
podobnych sprawach, w razie nieobecności obwinionego zapewniano udział co
najmniej obrońcy;
4. Rażącą obrazę przepisu art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo
o ustroju sądów powszechnych poprzez nieuwzględnienie sytuacji rodzinnej
odwołującego się przy ustaleniu poziomu obniżenia wynagrodzenia odwołującego
się na czas trwania zawieszenia w czynnościach służbowych.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej
uchwały jako wydanej z rażącym naruszeniem przepisów postępowania i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi w I instancji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I
Skarżący bezzasadnie kwestionuje Sąd Najwyższy, który rozpoznał jego
sprawę w pierwszej instancji i 17 grudnia 2024 r. wydał zaskarżoną uchwałę, w
sprawie o sygn. akt I ZI 25/24.
Nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania przed Sądem
pierwszej instancji i w tym zakresie zażalenie nie jest zasadne.
Zarzuty zażalenia nie są uprawnione i uzasadnione.
II ZIZ 7/25
6
Podobne zarzuty zostały negatywnie ocenione w uzasadnieniu
postanowienia Sądu Najwyższego z 22 września 2025 r., sygn. akt II ZO 29/26,
pozostawiającego bez rozpoznania wniosek o wyłączenie SSN Wiesława
Kozielewicza, SSN Zbigniewa Korzeniowskiego oraz SSN Pawła
Wojciechowskiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt II ZIZ 7/25.
Odnosząc się do dalszych zarzutów należy stwierdzić, iż skarżący pomija, że
ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed sądami określają ustawy.
Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko
Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP).
Sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej, na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa, na czas nieoznaczony (art. 179 Konstytucji RP).
Sędziowie są nieusuwalni (art. 180 ust. 1 Konstytucji RP). Kwestowanie
statusu sędziów i Izby Sądu Najwyższego nie ma zatem podstaw.
Ponadto wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy nie może być dowolne.
Podstawy wyłączenia określa ustawa, zgodna z ustawą zasadniczą (art. 40 k.p.k.,
art. 41 k.p.k.).
Oceny tej nie zmieniają uchwały Sądów Polskich i orzeczenia Sądów
Europejskich, gdyż nie stanowią źródła prawa powszechnego (art. 87 Konstytucji
RP) i dlatego nie zastępują regulacji ustrojowych polskiej ustawy zasadniczej,
określających ustrój i właściwość sądów w Rzeczypospolitej Polskiej.
Prymat prawa krajowego przed regulacjami prawa unijnego oraz
orzeczeniami Sądów Europejskich, określający pierwszeństwo decydowania przez
Rzeczpospolitą Polską o własnym wymiarze sprawiedliwości, potwierdziły wyroki
Trybunału Konstytucyjnego (zob. choćby wyroki: z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, z 2
czerwca 2020 r., P 13/19; z 7 października 2021 r., K 3/21; z 24 listopada 2021 r., K
6/21; z 23 stycznia 2022 r., P 10/19; z 10 marca 2022 r., K 7/21).
Po likwidacji Izby Dyscyplinarnej i po powołaniu Izby Odpowiedzialności
Zawodowej Sądy Europejskie nie zakwestionowały statusu tej Izby.
II
Zasadne są zarzuty zażalenia dotyczące nieuwzględnienia przez Sąd
pierwszej instancji wniosku skarżącego o odroczenie posiedzenia.
II ZIZ 7/25
7
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji,
nieuwzgledniającym wniosku sędziego X. Y. o odroczenie posiedzenia
wyznaczonego na 17 grudnia 2024 r.
Sąd pierwszej instancji nie powinien poprzestać na stwierdzeniu, że sędzia
może bronić się przed uchyleniem immunitetu, gdy stawi się na posiedzenie Sądu.
Z tej przyczyny, że odmienność regulacji postępowania immunitetowego nie idzie
tak daleko, że uprawnienie sędziego do udziału w posiedzeniu aktualizuje się tylko
wtedy, gdy sędzia się na nim stawi (protokół posiedzenia z 17 grudnia 2024 r.).
Postępowanie immunitetowe ma swą podstawę w Konstytucji RP (art. 181).
Wprawdzie nie jest to sprawa karna ani cywilna, to jednak postępowanie
z wniosku o uchylenie sędziemu immunitetu, jest postępowaniem sądowym.
Powinno zatem zapewniać minimum gwarancji właściwych dla tego postępowania.
Skarżący zasadnie odwołuje się do tego minimum gwarancji, wskazując, że
choroba uniemożliwiała mu udział w posiedzeniu i samodzielną obronę w sprawie.
Sędzia wyraźnie wskazał we wniosku, że chciał brać udział w posiedzeniu
i bronić się, lecz uniemożliwiał mu to gorszy stan zdrowia. Do wniosku załączył
zaświadczenie od lekarza psychiatry.
W takiej sytuacji należało mieć na uwadze podstawowe prawa do obrony
wynikające z Konstytucji (art. 42 Konstytucji RP).
Wykładnia przepisów o postępowaniu immunitetowym zawęża to prawo,
skoro przyjęto, że skoro sędzia nie stawił się na posiedzenie, to wniosek o
uchylenie immunitetu mógł zostać rozpoznany.
Sędzia X. Y. chciał się bronić i należało mu to umożliwić, w sytuacji
określonej niezdolności chorobowej, której Sąd pierwszej instancji nie
zakwestionował.
W postępowaniu karnym podobna sytuacja mogłaby być oceniona jako
naruszenie przepisów wskazanych w zażaleniu skarżącego.
Sędzia w postępowaniu immunitetowym nie powinien być w gorszej sytuacji
niż podejrzany albo oskarżony w sprawie karnej.
W sytuacji przedstawionej przez sędziego X. Y. we wniosku, popartym
zaświadczeniem lekarza psychiatry, Sąd I instancji powinien odroczyć posiedzenie
lub ustanowić sędziemu obrońcę z urzędu.
II ZIZ 7/25
8
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 133
usp, obciążając nimi Skarb Państwa.
[M. T.]
[r.g.]
Zbigniew Korzeniowski Wiesław Kozielewicz Paweł Wojciechowski
