II ZIZ 4/25
UCHWAŁA
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 marca 2026 r.
SSN Maria Szczepaniec (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Marek Dobrowolski
SSN Zbigniew Korzeniowski
Protokolant sekretarz sądowy Lena Stasiak
w sprawie X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w L.
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 23 marca 2026 r.
zażalenia pełnomocnika wnioskodawcy A. B. – adwokata P. S. na uchwałę Sądu
Najwyższego z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt I ZI 71/23, o nieuwzględnieniu
wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu
Rejonowego w L. – X. Y. za czyn z art. 212 § 1 k.k.
uchwalił:
1. utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę;
2. kosztami postępowania odwoławczego obciążyć Skarb
Państwa.
Marek Dobrowolski Maria Szczepaniec Zbigniew Korzeniowski
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt I ZI 71/23 nie
uwzględnił wniosku pełnomocnika wnioskodawcy A. B. o zezwolenie na
pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego w L. X. Y. za
to, że w dniu 11 kwietnia 2022 r., w Z., podczas oględzin nieruchomości w sprawie,
w której sędzia X. Y. jest referentem, pomówił A. B., że ten przeorał pas gruntu
sąsiada, a fakt taki nie miał miejsca, tj. o czyn z art. 212 § 1 k.k.
II ZIZ 4/25
2
Zażalenie na powyższą uchwałę złożył pełnomocnik wnioskodawcy A. B. –
adwokat P. S. Zaskarżonej uchwale zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych
wziętych za podstawę uchwały polegający na stwierdzeniu, że wnioskodawca nie
uprawdopodobnił faktu, że sędzia X. Y. nie popełnił przestępstwa na jego szkodę,
podczas gdy zaprezentowany przez wnioskodawcę materiał dowodowy daje
podstawy do uznania, że takie przestępstwo zaistniało. Podnosząc powyższy
zarzut, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej uchwały poprzez zezwolenie na
pociągnięcie sędziego Sądu Rejonowego w L. X. Y. do odpowiedzialności karnej
ewentualnie uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i skierowanie sprawy do
ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie pełnomocnika wnioskodawcy nie jest zasadne.
Weryfikacja zaskarżonego rozstrzygnięcia w kontekście podniesionego w
wywiedzionym środku odwoławczym zarzutu - sprowadzającego się w swej istocie
do argumentacji o charakterze wyłącznie kontestacyjnym - przekonuje bowiem o
konieczności utrzymania zaskarżonej uchwały w mocy jako w pełni słusznej i
pozbawionej jakichkolwiek uchybień.
Sąd Najwyższy wskazuje, iż Sąd I instancji prawidłowo, zgodnie z zasadą
swobodnej oceny dowodów ustalił stan faktyczny i doszedł do przekonania, iż w
sprawie z wniosku pełnomocnika wnioskodawcy A. B. nie zachodzą przesłanki
ustawowe do zezwolenia na pociągnięcie sędziego X. Y. do odpowiedzialności
karnej za przestępstwo z art. 212 § 1 k.k. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji,
zarejestrowania wypowiedź sędziego może być przedmiotem oceny w
postępowaniu o jego wyłączenie, ze względu na wątpliwości co do bezstronności,
albowiem nie sposób jednocześnie stwierdzić, że ta nieprzemyślana wypowiedź,
wynikająca z określonego przebiegu czynności oględzin, która mogła wskazywać
na potencjalny brak bezstronności w sprawie, a która z ust sędziego nie powinna
paść, stanowi zarazem przestępstwo z art. 212 § 1 k.k.
Zgodnie z treścią art. 80 § 2c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o
ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 334 t.j. – dalej powoływana
jako u.s.p.), Sąd Dyscyplinarny - Sąd Najwyższy w składzie jednego sędziego
II ZIZ 4/25
3
orzekającego w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, wydaje uchwałę zezwalającą
na pociągnięcie sędziego sądu powszechnego do odpowiedzialności karnej, jeżeli
zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego
przestępstwa. Sformułowanie „dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia
przez niego przestępstwa” określa materialną podstawę decyzji w przedmiocie
zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. Jest ono
tożsame z pojęciem użytym w art. 313 § 1 k.p.k. Na gruncie wykładni tego przepisu
k.p.k. wskazuje się, że wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów wymaga
istnienia bardziej rozbudowanej faktycznej podstawy, niż ta, która wystarcza do
wszczęcia śledztwa lub dochodzenia w rozumieniu art. 303 k.p.k. Poza
uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa musi istnieć także
dostatecznie uzasadnione podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba. Czyli to
coś więcej niż uzasadnione podejrzenie, jakim posłużył się ustawodawca w art. 303
k.p.k. i znacznie więcej niż uzasadnione przypuszczenie, którego to zwrotu użyto w
art. 244 § 1 k.p.k. (por. uchwała Sądu Najwyższego z 27 marca 2025 r., II ZIZ
16/23).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego podkreśla
się, że sformułowanie „dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia
przestępstwa” jest niedookreślone, zatem ocena, czy spełniona została opisana
nim przesłanka, zawsze zależy od konkretnych okoliczności sprawy (por. np.
uchwała Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z 18 października 2004 r.,
SNO 40/04), jednakże, jak wskazuje się, podejrzenie popełnienia przestępstwa
musi być w pełni uzasadnione, nie nasuwające żadnych istotnych wątpliwości, ani
zastrzeżeń, zarówno co do popełnienia czynu jak i zaistnienia wszystkich znamion
konkretnego typu przestępstwa (por. uchwały Sądu Najwyższego – Sądu
Dyscyplinarnego: z 8 maja 2007 r., SNO 21/07; z 27 stycznia 2009 r., SNO 95/08; z
20 lipca 2011 r., SNO 32/11).
Ponadto, Sąd Dyscyplinarny w postępowaniu o wyrażenie zgody na
pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej ma obowiązek oceny dowodów
na zasadach określonych w przepisach k.p.k., a więc przede wszystkim zgodnie z
zasadą swobodnej oceny dowodów, o jakiej mowa w art. 7 k.p.k., czyli z
uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i
II ZIZ 4/25
4
doświadczenia życiowego. Podane w tym przepisie kryteria (logika, wiedza i
doświadczenie), pozwalają również na dokonanie kontroli przestrzegania przez sąd
zasady swobodnej oceny dowodów w konkretnej sprawie. Podkreśla się w
orzecznictwie, że uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno zawierać wskazanie, jakie
fakty sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł
się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Sąd dyscyplinarny
powinien w pierwszym rzędzie ocenić dowody, a dopiero następnie dokonać
analizy prawnej czy spełniona jest przesłanka uchylenia immunitetu, czyli czy
wskazują one, że zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia
przez sędziego przestępstwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego – Sądu
Dyscyplinarnego z 11 października 2005 r., SNO 43/05 oraz uchwała Sądu
Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z 23 lutego 2006 r., SNO 3/06)
Sędziowie podczas wymierzania sprawiedliwości mają obowiązek
dokonywania oceny poszczególnych zachowań stanowiących przedmiot
rozpoznania. Oceny te, odnoszące się do konkretnych osób, mogą narażać na
negatywny odbiór w opinii publicznej lub na utratę zaufania potrzebnego dla
danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności. Przykładowo - sformułowana
przez sędziego ocena zeznań świadka jako niewiarygodnych, niezgodnych z
prawdą, nawet kłamliwych może być odebrana jako wypowiedź o charakterze
zniesławiającym; zdyskwalifikowanie opinii biegłego jako niefachowej i wewnętrznie
sprzecznej zapewne podważa zaufanie do wykonywania działalności biegłego.
Wypowiedzi tego rodzaju zawarte w uzasadnieniu orzeczenia lub wypowiedziane w
trakcie przedstawiania ustnych motywów ogłoszonego wyroku nie stanowią jednak
z reguły przestępstwa, pozbawione są cechy bezprawności, stanowią bowiem
realizację obowiązków nałożonych na sędziów. Zauważyć trzeba, że podobne
reguły dotyczą prokuratorów, adwokatów czy radców prawnych, którym także
zasadniczo nie można przypisać przestępstwa w związku z przedstawianymi przez
nich w toku procesu ocenami i opiniami. Wyjątkowo jednak można uznać
zachowanie wymienionych osób, w tym sędziów, za zniesławiające i stanowiące
przestępstwo. Wykazać jednak trzeba, że konkretne działanie wykroczyło poza
granice uprawnień i obowiązków wynikających ze sprawowania urzędu sędziego.
Trzeba wykazać, że sędzia miał zamiar zniesławienia, że pod pozorem
II ZIZ 4/25
5
dokonywania czynności służbowych, w rzeczywistości chciał poniżyć daną osobę w
opinii publicznej lub narazić ją na utratę zaufania potrzebnego dla danego
stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 30
listopada 2016 r. SNO 49/16). Ocena okoliczności ustalonych w przedmiotowej
sprawie prowadzi do wniosku, że nie można takiego zamiaru dopatrywać się w
działaniach sędziego X. Y.
Z tych wszystkich względów, podnoszony przez skarżącego zarzut błędu w
ustaleniach faktycznych nie został w realiach materiału dowodowego sprawy
uprawdopodobniony.
Sąd Najwyższy przypomina, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych,
przyjętych za podstawę wyroku, jest tylko wówczas słuszny, gdy zasadność ocen i
wniosków, wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w
toku przewodu sądowego nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania.
Zarzut ten nie może jednak sprowadzać się do samej polemiki z ustaleniami sądu,
wyrażonymi w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, lecz wykazania, jakich
mianowicie konkretnych uchybień w zakresie zasad logicznego rozumowania
dopuścił się sąd w ocenie zebranego materiału dowodowego (zob. wyrok Sądu
Najwyższego z 24 marca 1975 r., II KR 355/74).
Skarżący nie spełnił wskazanego wymagania. Podkreślenia wymaga fakt,
że w postępowaniu w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do
odpowiedzialności karnej Sąd Dyscyplinarny, orzekający w trybie art. 80 § 2c u.s.p.,
nie jest uprawniony do przypisania popełnienia sędziemu określonego czynu, ani
do ustalenia, że do niego nie doszło – w obu wypadkach na poziomie pewności.
Orzeka wyłącznie na płaszczyźnie dostatecznego prawdopodobieństwa jego
popełnienia.
Zdaniem Sądu Najwyższego, Sąd I instancji przedstawił w uzasadnieniu
zaskarżonej uchwały w pełni prawidłową wykładnię przepisów obowiązującego
prawa, w tym art. 80 § 2c u.s.p. Wbrew twierdzeniom zażalenia zbadał materiał
dowodowy i prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. W pełny i przekonujący
sposób przedstawił przy tym w uzasadnieniu uchwały tok swojego rozumowania,
poddając analizie treść wypowiedzi sędziego wskazanego we wniosku. Na tej
podstawie Sąd I instancji trafnie uznał, że nie zachodzi dostateczny stopień
II ZIZ 4/25
6
prawdopodobieństwa, o którym mowa w art. 80 § 2c u.s.p. Sąd Najwyższy w
całości aprobuje zaskarżoną uchwałę, nie dostrzegając w zażaleniu argumentów,
które mogłyby ją skutecznie podważyć. Pamiętać przy tym należy, że rozważania
Sądu a quo koncentrowały się na ustaleniu, czy zachodzi dostatecznie
uzasadnione podejrzenie popełnienia przez sędziego przestępstwa. Przedmiotem
ocen nie były zatem trafność i stosowność użytych przez sędziego sformułowań w
perspektywie kontroli odwoławczej czy ich zgodność z zaleceniami metodycznymi
lub etycznymi.
Z tych wszystkich względów zażalenie, jako niezwierające jakichkolwiek
skutecznych argumentów, nie mogło doprowadzić do wzruszenia zaskarżonej
uchwały.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 133
u.s.p. obciążając nimi Skarb Państwa.
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[M. T.]
[r.g.]
Marek Dobrowolski Maria Szczepaniec Zbigniew Korzeniowski
