II UZ 34/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 października 2025 r.
SSN Jarosław Sobutka
w sprawie z odwołania W. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji w W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w Warszawie
z udziałem M.L. i S. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji w M.
o wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 15 października 2025 r.,
zażalenia odwołującej się Spółki i S. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji w M. na
postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 31 lipca 2024 r., sygn. akt III AUa 1690/22,
uchyla zaskarżone postanowienie.
DS
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny, po rozpoznaniu apelacji, wyrokiem z 19 grudnia 2023 r., w
pkt I sentencji zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w pkt 1 w
ten sposób, że zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, iż podstawa wymiaru składek
na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne M.L., z tytułu wykonywania pracy na
podstawie umowy zlecenia zawartej z płatnikiem W. sp. z o.o. sp.k. w likwidacji za
miesiące: luty, kwiecień, sierpień 2016 r., wynosi 4.055 zł, oddalając odwołanie w
pozostałym zakresie; w pkt II sentencji zmienił zaskarżony wyrok w pkt 2 w ten
sposób, że zasądził od W. sp. z o.o. sp.k. w likwidacji na rzecz Zakładu
II UZ 34/25
2
Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie kwotę 900 zł, tytułem zwrotu
kosztów zastępstwa prawnego; w pkt III oddalił apelację w pozostałym zakresie; w
pkt IV zasądził od W. sp. z o.o. sp.k. w likwidacji na rzecz Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych […] Oddział w Warszawie kwotę 675 zł, tytułem zwrotu kosztów
zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym.
W skardze kasacyjnej, skarżąc wyrok Sądu Apelacyjnego w pkt I, II i IV, W.
sp. z o.o. sp.k. w likwidacji oraz S. sp. z o.o. sp.k. w likwidacji, wartość przedmiotu
zaskarżenia oznaczyły na kwotę 13.273 zł - z zawartych w skardze obliczeń
wynikało, że jest to kwota wyższa, bo wynosząca 15.150 zł.
Sąd Apelacyjny w Warszawie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,
postanowieniem z 31 lipca 2024 r. (sygn. akt III WSC U 71/24; AUa 1690/22), ustalił
wartość przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego na kwotę 5.432 zł oraz odrzucił
skargę kasacyjną.
Zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie wywiodła
skarżąca spółka i zainteresowana, zaskarżając postanowienie w całości,
zarzucając rozstrzygnięciu:
1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 3986 § 2 w zw. z art. 3982
§ 1 w zw. z art. 367 § 3 k.p.c., poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej z tej
przyczyny, że wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć
tysięcy złotych, podczas gdy to ustalenie Sądu Apelacyjnego jest w sposób
oczywisty nieprawidłowe, a wartość przedmiotu zaskarżenia przekracza
kwotę dziesięciu tysięcy złotych;
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 22 w zw. z art. 3982 § 1
k.p.c., poprzez wadliwe ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia
wynikające z przyjęcia, że niniejsza sprawa jest sprawą o wymiar składki, a
nie o podstawę wymiaru składki, które skutkowało błędnym przyjęciem, iż
wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie w zakresie w jakim
spór dotyczy podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne
odpowiada różnicy pomiędzy składką obliczoną od podstawy
zadeklarowanej przez spółkę, a składką liczoną od podstawy ustalonej w
zaskarżonej decyzji, podczas gdy przedmiotem sporu nie jest wymiar
II UZ 34/25
3
składek i składka ta nie została w decyzji ustalona, ale spór dotyczył
podstawy wymiaru składek, stąd też wartość przedmiotu zaskarżenia
powinna zostać ustalona, jako różnica między zadeklarowaną przez spółkę
podstawą wymiaru składek, a podstawą wymiaru składek ustaloną w decyzji
organu rentowego (z uwzględnieniem modyfikacji tej podstawy dokonanej
przez Sąd II instancji); błędne ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia w
pkt I postanowienia (ustalenie, że wartość ta jest niższa niż 10.000 zł),
skutkowało błędnym rozstrzygnięciem w pkt II postanowienia, tj. błędnym
postanowieniem o odrzuceniu skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej.
W związku ze stawianymi zarzutami, skarżąca spółka i zainteresowana
wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy
do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie
od organu rentowego na rzecz skarżącej i Zainteresowanej kosztów postępowania
zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm
przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie wywiedzione w niniejszej sprawie okazało się uzasadnione, doszło
bowiem do niewłaściwego określenia wartości przedmiotu sporu. Sąd Apelacyjny naruszył
więc art. 22 k.p.c. w zw. z art. 3982 § 1 k.p.c. – co doprowadziło w ostateczności do
odrzucenia skargi kasacyjnej.
Decyzją z 15 stycznia 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych […] Odział w
Warszawie ustalił podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i
ubezpieczenie zdrowotne M.L. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia
zawartej z płatnikiem W. sp. z o.o. sp.k. za miesiące wyszczególnione w tej decyzji.
Odwołująca i zainteresowana spółka kwestionowały w odwołaniu podstawę wymiaru
składek określoną w decyzji, w zakresie zaliczenie przez organ rentowy przychodów z
tytułu umów zlecenia zawartych między M.L., a S. sp. z o.o. sp.k. w likwidacji z siedzibą w
M. Spór w niniejszej sprawie koncentruje się zatem na rozstrzygnięciu, czy spółka powinna
II UZ 34/25
4
w podstawie wymiaru składek osiąganej u odwołującego uwzględnić przychód, który
ubezpieczona otrzymała z tytułu umowy zlecenia z zainteresowanym.
Racje należy przyznać stronie skarżącej, że Sąd Apelacyjny jest niekonsekwentny w
swoich wywodach. W zaskarżonym postanowieniu najpierw prawidłowo ustalił istotę sporu,
a następnie na potrzeby wartości przedmiotu zaskarżenia stwierdził, że istotą sporu jest
właśnie wysokość składek. Jednocześnie skarżąca i zainteresowana zauważają, że Sąd
Apelacyjny na poparcie swojego stanowiska przywołuje postanowienie Sądu Najwyższego
z 8 listopada 2013 r. (II UZ 61/13). Tymczasem wnioski z tego właśnie orzeczenia
przemawiają za przyjęciem metodologii prezentowanej przez skarżącego i
zainteresowanego. Tym bardziej, że w niniejszej sprawie postawa wymiaru składek była od
początku trwania procesu sporna.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że w sprawach z
zakresu ubezpieczeń społecznych, przedmiot sporu wyznaczany jest w pierwszej
kolejności przedmiotem decyzji organu rentowego zaskarżonej do sądu ubezpieczeń
społecznych, od której wniesiono odwołanie do sądu, a w drugim rzędzie przedmiotem
postępowania sądowego, określonego zakresem odwołania od decyzji organu rentowego
do sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 listopada 2007 r., II UZ 30/07, OSNP
2009 nr 3-4, poz. 54). Należy zaznaczyć też, że w sprawie o wysokość podstawy wymiaru
składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, wartość przedmiotu
zaskarżenia równa jest różnicy pomiędzy wysokością składki wskazywaną (zapłaconą)
przez odwołującego, a składką należną, ustaloną w zaskarżonej decyzji za sporny okres
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 6 lutego 2008 r., II UZ 49/07, OSNP 2009 nr 11-12,
poz. 162; z 6 maja 2008 r., I PZ 6/08, OSNP 2009 nr 17-18, poz. 232; z 17 kwietnia 2009
r., II UZ 12/09, OSNP 2010 nr 23-24, poz. 301; z 7 kwietnia 2010 r., I UZ 8/10, LEX nr
1620499; z 26 stycznia 2011 r., II UK 190/10, LEX nr 786391; z 24 maja 2012 r., II UZ
16/12, LEX nr 1222163; z 7 listopada 2013 r., II UZ 59/13, LEX nr 1391553; z 14 lutego
2014 r., III UK 77/12, LEX nr 1619107 oraz z 27 lutego 2014 r., II UZ 77/13, LEX nr
1441274). Pogląd ten odnosi się jednak do sytuacji, gdy podstawa wymiaru składek, co
prawda jest sporna, w odniesieniu do jakiegoś jej składnika (składników) lub jego
wysokości, ale istotą sporu jest wysokość składek wymierzonych od ustalonej przez organ
rentowy podstawy ich wymiaru. W takim przypadku wartość przedmiotu zaskarżenia
stanowi różnica między wysokością składek zapłaconych, a wysokością składek
naliczonych przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji. Opisana sytuacja nie zachodzi w
rozpoznawanej sprawie, gdyż organ rentowy zaskarżoną decyzją dokonał ustalenia
podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jednak ani nie naliczył w niej
II UZ 34/25
5
składek od tak ustalonej podstawy wymiaru, ani nie określił wysokości zobowiązania
składkowego. Wartości przedmiotu zaskarżenia nie mogła zatem stanowić różnica
pomiędzy wysokością składki naliczonej od podstawy wymiaru wskazywanej przez płatnika,
a wysokością ustaloną w zaskarżonej decyzji, skoro decyzja ta nie określała wysokości
składek wymierzonych od określonej w niej podstawy ich wymiaru - jak miało to miejsce
dopiero na etapie postępowania kasacyjnego. Przedmiotem sporu przeniesionego
odwołaniem skarżącej na drogę postępowania sądowego była natomiast różnica między
zadeklarowaną przez płatnika podstawą wymiaru składek, a podstawą wymiaru należną
według organu rentowego. W judykaturze Sądu Najwyższego ugruntował się pogląd, że w
sprawach, w których przedmiotem sporu nie jest wysokość zobowiązania składkowego, ale
wysokość samej podstawy wymiaru - wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi różnica
między zadeklarowaną przez płatnika składek podstawą wymiaru składek, a podstawą
wymiaru określoną przez organ rentowy za sporny okres - art. 22 k.p.c. w związku z art.
3982 § 1 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 czerwca 2012 r., II UK 312/11,
LEX nr 1235842; z 8 listopada 2013 r., II UZ 61/13, LEX nr 1396417; z 5 maja 2016 r., II
UZ 3/16, LEX nr 2052527; z 24 listopada 2016 r., I UZ 41/16, LEX nr 2191449; z 19
kwietnia 2017 r., I UZ 63/16, LEX nr 2309618; z 10 października 2017 r., II UZ 59/17, LEX
nr 2397614; z 20 sierpnia 2020 r., III UZ 1/20, LEX nr 3054007 czy z 6 grudnia 2023 r., III
UZ 22/23, Legalis nr 3024178). Oznacza to, że w niniejszym przypadku, w którym spór nie
dotyczył wysokości zobowiązania składkowego, lecz bezpośrednio wysokości podstawy
wymiaru składek, od której będą naliczane także świadczenia z ubezpieczeń społecznych,
wartość przedmiotu zaskarżenia wyraża się różnicą między podstawą wymiaru składek
przyjętą przez ubezpieczoną oraz płatnika składek, a podstawą wymiaru składek określoną
w decyzji organu rentowego, albo za okres 12 miesięcy, albo za okres sporny, jeżeli jest
krótszy niż 12 miesięcy - art. 22 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c. (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z 7 marca 2023 r., III UZ 36/22, LEX nr 3567199 i wskazane tam
orzecznictwo, a także postanowienie Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2024 r., II UZ 37/24,
Legalis nr 3168442).
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w związku z art.
3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.
DS.
[a.ł]
II UZ 34/25
6
