II USK 370/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Robert Stefanicki
Dnia 13 maja 2025 r.
w sprawie z odwołania W. spółki z o.o. spółki komandytowej w W. w likwidacji
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w Warszawie
z udziałem D. spółki z o.o. spółki komandytowej
w likwidacji z siedzibą w M.
o wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 13 maja 2025 r.,
skargi kasacyjnej odwołującej się Spółki i S. spółki z o.o. spółki komandytowej w
likwidacji z siedzibą w M.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 21 marca 2024 r., sygn. akt III AUa 2846/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. oddala wniosek o zasądzenie kosztów postępowania
kasacyjnego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […]
Oddział w Warszawie.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 marca 2024 r. rozpoznając
apelację organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 16
sierpnia 2022 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zmienił decyzję
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziału w Warszawie z 15 stycznia 2019 r.
II USK 370/24
2
w ten sposób, że stwierdził, iż podstawa wymiaru składek na obowiązkowe
ubezpieczenia społeczne D. L. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy
zlecenia zawartej z płatnikiem W. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji w W. w miesiącach:
luty 2016 r., kwiecień 2016 r., sierpień 2016 r. wynosi po 4.055 zł oraz przyjął tę
podstawę wymiaru do wyliczenia podstawy wymiaru składki i składki na
ubezpieczenie zdrowotne, a w pozostałym zakresie oddalił odwołanie.
Odwołująca się W. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji z siedzibą w W. oraz
zainteresowana S. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji z siedzibą w M. wniosły skargę
kasacyjną od powyższego orzeczenia. Skarżące w podstawach skargi podniosły
zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowicie:
1) art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 13 października
1998 r. system ubezpieczeń społecznych przez niewłaściwą wykładnię tego
przepisu polegającą na tym, że Sąd Apelacyjny dokonując oceny zasad
ukształtowania współpracy pomiędzy ubezpieczoną, skarżącą i zainteresowaną,
prymat przyznał okoliczności, że tak ukształtowana współpraca skutkowała
zbiegiem tytułów ubezpieczenia społecznego, a tym samym skupił się na efekcie
przyjętej przez strony umowy współpracy, odmawiając równocześnie nadania
jakiegokolwiek znaczenia ustalonym przez Sąd Apelacyjny przyczynom, zgodnie z
którymi taka współpraca pozostawała uzasadniona otoczeniem prawnym,
biznesowym, wymogami rynkowymi oraz uwarunkowaniami historycznymi. W
konsekwencji Sąd Apelacyjny uznał, że przyjęta współpraca pomiędzy wskazanymi
stronami stanowiła obejście przepisów prawa w rozumieniu art. 58 § 1 k.c., gdyż
skutkowała zbiegiem tytułów ubezpieczenia społecznego i obniżeniem kosztów
wynikających z obowiązku odprowadzania składek na obowiązkowe ubezpieczenia
społeczne, podczas gdy prawidłowa wykładnia przywołanego przepisu powinna
skutkować przyjęciem, że o istnieniu ewentualnego obejścia przepisów prawa
powinien decydować nie rezultat, lecz cel uzasadniający takie ukształtowanie
czynności prawnej/czynności prawnych. Tym samym istnienie celu -
uzasadnionego logicznie, czy ekonomicznie - i wyjaśniającego tak jak w niniejszej
sprawie przyczyny, dla których ubezpieczona świadczyła usługi opieki na rzecz
tego samego podopiecznego zarówno w wykonaniu umowy ze skarżącą, jak i
zainteresowaną, powinno skutkować przyjęciem, że tak ukształtowana współpraca
II USK 370/24
3
pozostaje zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś
okoliczność, iż jej następczym efektem pozostaje zbieg tytułów do ubezpieczenia
społecznego, powinna być pozbawiona znaczenia prawnego,
2) art. 58 § 2 k.c. przez jego błędne zastosowanie polegające na pominięciu
przez Sąd Apelacyjny, iż warunki współpracy ze skarżącą i zainteresowaną (w tym
wysokość wynagrodzenia) były prezentowane ubezpieczonej w sposób przejrzysty,
zaś ubezpieczona miała możliwość wnioskowania o objęcie jej pełnym
ubezpieczeniem społecznym z dwóch umów, jak również, że wszelkie ustalenia
dotyczące zasad współpracy pomiędzy ubezpieczoną, zainteresowaną oraz
skarżącą odbywały się z poszanowaniem zasad uczciwości i rzetelnego
informowania, a w konsekwencji - wbrew twierdzeniom Sądu Apelacyjnego - nie
mogły skutkować przyjęciem, że świadczenie przez ubezpieczoną usług opieki na
rzecz tego samego podopiecznego zarówno w wykonaniu umowy ze skarżącą, jak i
zainteresowaną pozostaje sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Wobec przedstawionych zarzutów skarżące wniosły o uchylenie wyroku w
zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Apelacyjnemu w
Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu
rentowego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa
procesowego według norm przepisanych.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania odwołująca się i
zainteresowana powołały się na istniejącą w sprawie potrzebę wykładni przepisów
prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. W uzasadnieniu
wniosku argumentując, iż w analogicznych stanach faktycznych ten sam sąd w
części spraw uznawał, że fakt współpracy przez personel opiekuńczy z odwołującą
się spółką oraz zainteresowaną stanowił obejście przepisów prawa w rozumieniu
art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy systemowej, w części zaś oceniał, że
takie działanie nie stanowiło obejścia przepisów prawa, gdyż było uzasadnione
istniejącymi uwarunkowaniami biznesowymi, rynkowymi i historycznymi.
Według skarżących na tle rozbieżności orzeczniczych w analogicznych
sprawach z udziałem tych samych stron istnieje potrzeba wykładni przepisu art. 58
§ 1 k.c. w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy systemowej, a w szczególności udzielenia
odpowiedzi na pytanie, czy dokonując oceny, czy zawarcie dwóch stosunków
II USK 370/24
4
zobowiązaniowych stanowi obejście przepisów prawa w rozumieniu art. 58 § 1 k.c.,
uzasadnione pozostaje skoncentrowanie się wyłącznie na ustaleniu, że w wyniku
tak ukształtowanej współpracy powstaje zbieg tytułów ubezpieczeniowych, czy też
należy skoncentrować się na zweryfikowaniu istnienia logicznego i ekonomicznie
uzasadnionego celu dla zawarcia dwóch stosunków zobowiązaniowych i tym
samym powstaniu zbiegu tytułów ubezpieczeniowych nie należy nadawać
relewantnego znaczenia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o oddalenie skargi
kasacyjnej skarżącej spółki oraz zainteresowanej w zakresie wniosków w niej
wskazanych i zasądzenie od odwołującej się oraz zainteresowanej na rzecz organu
rentowego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego według norm przepisanych, również w przypadku nieprzyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym zwykłej,
trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia
przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego
postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi
kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi
kasacyjnej, jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,
wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., wówczas, gdy w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne bądź istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów, czy też zachodzi nieważność postępowania lub gdy skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona. W konsekwencji tego wśród istotnych wymagań skargi
kasacyjnej ustawodawca w art. 3984 § 2 k.p.c. wymienił obowiązek złożenia
wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie (postanowienie
Sądu Najwyższego z 15 kwietnia 2025 r., I CSK 246/25, Legalis nr 3207792).
II USK 370/24
5
Wymóg ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym między innymi na
możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać
wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące
w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one
ustawowemu katalogowi przesłanek (postanowienia Sądu Najwyższego: z 9
czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 404134; 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX
nr 406392; 17 października 2024 r., III PSK 110/23, LEX nr 3793388; 19 listopada
2024 r., I PSK 36/24, LEX nr 3787580; 26 listopada 2024 r., III USK 55/24, LEX nr
3801315; 3 grudnia 2024 r., III USK 226/24, LEX nr 3801321; 5 lutego 2025 r.,
III USK 346/23, LEX nr 3834801).
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na
przesłance wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. istniejącej potrzebie wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów. Odwołanie się do przesłanki z art. 3989 § 1
pkt 2 k.p.c. to jest potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga
wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (postanowienia Sądu
Najwyższego: z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365; 28 marca
2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351; 25 lipca 2024 r., I CSK 3777/23, LEX nr
3740727). Skarżącą obciążał obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej
argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności
uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej
II USK 370/24
6
szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09, LEX nr 570112;
12 grudnia 2008 r., II PK 220/06, LEX nr 950814). W przypadku, gdy w ramach
stosowania tych przepisów powstały już w orzecznictwie sądów określone
rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak też uzasadnić, że dokonanie
wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (postanowienia Sądu
Najwyższego: z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351; 11 stycznia
2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr
424365; 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, LEX nr 523522; 20 maja 2016 r., V CSK
692/15, LEX nr 2054493). Ponadto, ze względu na publicznoprawne funkcje skargi
kasacyjnej, skarżący powinien wykazać celowość dokonania wykładni konkretnego
przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 grudnia 2012 r., III SK 29/12, LEX nr
1238124; 6 czerwca 2023 r., II PSK 64/22, LEX nr 3724324).
Wątpliwości, które sformułowała skarżąca powstały na tle wykładni art. 58
§ 1 k.c. w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy systemowej wobec uznania przez Sąd
odwoławczy umów zlecenia za zawartych w celu obejścia przepisów ustawy.
Czynność prawna mająca na celu obejście ustawy polega na takim ukształtowaniu
jej treści, które z punktu widzenia formalnego (pozornie) nie sprzeciwia się ustawie,
ale w rzeczywistości (w znaczeniu materialnym) zmierza do zrealizowania celu,
którego osiągnięcie jest przez nią zakazane (S. Rudnicki (w:) S. Dmowski, S.
Rudnicki, Komentarz KC. Część ogólna, 2011, art. 58, nb 4; wyrok Sądu
Najwyższego z 5 lipca 2012 r., I UK 101/12, LEX nr 1250560). Czynności mające
na celu obejście ustawy (in fraudem legis) zawierają jedynie pozór zgodności z
prawem (J. Grykiel (w:) M. Gutowski, Komentarz KC, t. 1, 2016, s. 365). Nie są
wprost z nim sprzeczne, ale przewidziane wolą stron skutki mają na celu
naruszenie prawa. Ich treść nie zawiera elementów wprost sprzecznych z ustawą.
Chodzi o skutki (objęte zamiarem stron), które wywołują. Muszą być sprzeczne z
prawem przez dokonanie samej czynności, a nie przez osiąganie celu leżącego
poza treścią czynności (wyrok Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2006 r., II UK 51/05,
OSNP 2006, nr 23–24, poz. 366). Pojęcia obejścia prawa i pozorności są
znaczeniowo bliskie. Czynność zmierzająca do obejścia prawa nie może więc być
II USK 370/24
7
jednocześnie czynnością pozorną, gdyż pierwsza zostaje rzeczywiście dokonana,
zaś druga jest jedynie symulowana (postanowienie Sądu Najwyższego z 12 lipca
2023 r., III USK 168/22, Legalis). Ustalenie, że umowa zmierza do obejścia prawa
wymaga poczynienia konkretnych ustaleń faktycznych dotyczących okoliczności jej
zawarcia, celu, jaki strony zamierzały osiągnąć, a także wszystkich koniecznych
elementów konstrukcyjnych stosunku prawnego (postanowienie Sądu Najwyższego
z 20 stycznia 2010 r., II UK 264/09, Legalis nr 317073).
Z ustaleń faktycznych wynikało bowiem, że D. L. w spornym okresie zawarła
jednocześnie umowy zlecenia ze spółką W. sp. z o.o. sp. k. (odwołującą) oraz S. sp.
z o.o. sp. k. (zainteresowaną), przy czym czynności objęte obydwoma umowami
zlecenia dotyczyły opieki nad jednym podopiecznym w tym samym miejscu i
okresie czasowym. Sąd Apelacyjny uznał, że zredagowanie dwóch umów zlecenia
obejmujących w istocie jeden stosunek zobowiązaniowy i wskazanie jako tytułu do
objęcia ubezpieczeniami społecznymi tylko jednej z nich stanowiło, świetle art. 9 ust.
2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obejście prawa w rozumieniu art.
58 § 1 k.c., którego celem była pozoracja zbiegu tytułów ubezpieczenia
społecznego i obniżenie kosztów wynikających z obowiązku odprowadzania
składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, a w rezultacie opłacanie
składek od niższej podstawy wymiaru przez odwołującą się spółkę. Konstrukcja
rozdziału umów o wykonywanie tych samych usług przez tę samą osobę w tych
samych miejscach i czasie miała od strony formalnej urealnić zbieg tytułów
ubezpieczeń społecznych w rozumieniu powołanego art. 9 ust. 2 ustawy
systemowej. Stworzone pozory nie decydowały o rzeczywistym zbiegu dwóch
realnych i odrębnych umów, a stanowiły jedynie ewidentną próbę, poprzez fikcyjny i
pozorny rozdział umów, obejścia przepisów w zakresie opłacania składek na
ubezpieczenia społeczne i zdrowotne od rzeczywistej podstawy wymiaru składek.
Sąd Apelacyjny uznał, że taka praktyka nie może zostać uzna za legalną i
akceptowalną formę zmniejszania kosztów przez spółkę, zwłaszcza, że odbywało
się to kosztem samej ubezpieczonej. Działania takie miały na celu przedmiotowe
wykorzystanie przepisów o ubezpieczeniu społecznym.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, wykonywanie czynności opieki z
podopiecznymi poprzez dwóch podwykonawców zostało dokonane w celu obejścia
II USK 370/24
8
przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez wyłącznie
formalne stworzenie drugiego tytułu do ubezpieczeń. Bez znaczenia przy tym jest
okoliczność, że tylko jeden z podwykonawców (W.) miał powiązania osobowe i
kapitałowe z P. Sp. z o.o. Sp. k. Drugiego z podwykonawców (S. Sp. z o.o. Sp. k.)
łączyła bowiem stała umowa z P. Sp. z o.o. Sp. k., która zawierała bezpośrednie
umowy z osobami wymagającymi opieki lub ich opiekunami prawnymi. Stworzona
sieć powiązań pomiędzy Spółkami nie była przypadkowa, skoro jej rezultatem było
jednoczesne zatrudnianie tych samych opiekunów u podopiecznych. Jedynym
faktycznym efektem zawierania dwóch umów zlecenia z jedną i tą samą osobą,
która wykonywała w tym samym miejscu i na rzecz tego samego podopiecznego
usługę w imieniu i na rzecz grupy P. jest nieuprawnione obniżenie podstawy
wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Wobec tego stanowisko, że umowy
te winny w istocie stanowić jeden stosunek zlecenia jest w pełni uzasadnione.
Do podnoszonych przez skarżącą w skardze kasacyjnej kwestii w sprawie
wykładni przepisu art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy systemowej Sąd
Najwyższy odniósł się już w swoim orzecznictwie, w tym między innymi w wyroku z
25 kwietnia 2019 r. (I UK 110/18, LEX nr 2655519) oraz postanowieniach: z 27
listopada 2019 r. (III UK 37/19, LEX nr 3584639); 13 maja 2020 r. (III UK 202/19,
LEX nr 3217351); 15 maja 2020 r. (III UK 207/19, LEX nr 322378), 23 czerwca
2020 r. (III UK 204/19, LEX nr 3154306), w których wskazał, że w orzecznictwie
Sądu Najwyższego przyjmuje się, że w sytuacji, gdy finalnym odbiorcą usługi jest
ten sam podmiot, a zleceniobiorca wykonuje czynności w tym samym miejscu i
czasie, to rozbicie tego zlecenia na dwie umowy, zawierane z dwoma podmiotami
bez jakiegokolwiek logicznego czy ekonomicznie uzasadnionego celu, nie może
być rozumiane inaczej niż jako działanie w celu obejścia prawa - działanie
pozorujące zbieg tytułów do ubezpieczenia społecznego.
Sąd Najwyższy w postanowieniu z 13 maja 2020 r. (III UK 203/19, LEX nr
3207811) zwrócił również uwagę, że zredagowanie dwóch umów zlecenia przez
podmioty o ścisłym powiązaniu osobowym i kapitałowym, obejmujących w istocie
tożsamy zakres obowiązków i wskazanie jako tytułu do objęcia ubezpieczeniami
społecznymi, tylko jednej z nich, należy traktować w świetle art. 9 ust. 2 ustawy
systemowej, jako obejście prawa w rozumieniu art. 58 § 1 k.c., którego celem jest
II USK 370/24
9
pozorowanie zbiegu tytułów ubezpieczenia społecznego i obniżenia kosztów
wynikających z obowiązku odprowadzania składek na obowiązkowe ubezpieczenia
społeczne. Takie intencyjne działania nie zasługują na ochronę jurysdykcyjną na
gruncie chybionych podstaw kasacyjnego zaskarżenia (art. 58 § 1 k.c. w związku z
art. 9 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
W wyroku z 27 czerwca 2013 r. (I UK 10/13, LEX nr 1391149) Sąd
Najwyższy wskazał, że zważa się na prawo do zawarcia określonej umowy, jeżeli
jednak była wykorzystywana instrumentalnie, to niewykluczone jest jej
zakwestionowanie jako podstawy (tytułu) podlegania ubezpieczeniom społecznym,
nie ze względu na pozorność (art. 83 k.c.), lecz ze względu na obejście prawa. To,
że zlecenie było wykonywane, nie wyłącza oceny dotyczącej ważności tego
zobowiązania, w tym przypadku jako podstawy ubezpieczenia społecznego.
Zastosowanie klauzuli nieważności z art. 58 § 1 k.c. jest szczególne, a zarazem
szerokie, gdyż ocenie poddaje się skutki różnych zdarzeń i czynności prawnych.
Badaniu podlega więc causa umowy, w szczególności, czy umowa była konieczna
w przypadku ubezpieczonego jako źródło utrzymania, czy też chodziło tylko o
przedmiotowe wykorzystanie przepisów o ubezpieczeniu społecznym i stworzenie
formalnej podstawy ubezpieczenia, tak aby zawarcie umowy zlecenia za jedyny cel
miało unikanie płacenia składek na ubezpieczenia społeczne z prowadzonej
równolegle działalności gospodarczej. Takiego celu nie usprawiedliwia zasada
wolności umów, gdyż nie jest nieograniczona nawet w prawie cywilnym (art. 3531
k.c.), tym bardziej gdy nie można stwierdzić pozorności umowy (art. 83 § 1 k.c.),
lecz szczególne działanie może być kwalifikowane jako obejście prawa albo jako
niezgodne z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 1 i 2 k.c.; M. Kuśmierczyk,
Obejście prawa na gruncie ubezpieczeń społecznych jako czynność nieważna w
rozumieniu art. 58 § 1 k.c., Doradztwo podatkowe 2023, nr 5, s. 69 i n.).
Judykatura wypracowała wspólne stanowisko, zgodnie z którym
instrumentalne (przedmiotowe) wykorzystanie przepisów ubezpieczeń społecznych
dla unikania wyższych składek na ubezpieczenia społeczne może skutkować
nieważnością zawartej umowy zlecenia, gdy jej celem jest obejście przepisów
prawa (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy systemowej; wyroki Sądu
Najwyższego: z 17 kwietnia 2009 r., I UK 314/08, OSNP 2010, nr 21-22, poz. 272;
II USK 370/24
10
19 stycznia 2010 r., I UK 261/09, LEX nr 577825; 5 lipca 2012 r., I UK 101/12, LEX
nr 1250560; 7 stycznia 2013 r., I UK 372/12, LEX nr 1303200; 19 lipca 2023 r.,
III USK 450/22, Legalis nr 2967970).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że
skarżąca nie wykazała istnienia powołanych przyczyn przedsądu. Problem w
wykładni powołanych przez skarżącą we wniosku przepisów został rozstrzygnięty w
judykaturze. Wobec niewykazania istnienia powołanej przesłanki przedsądu Sąd
Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Sąd Najwyższy oddalił wniosek organu rentowego o zasądzenie
kosztów postępowania kasacyjnego, ponieważ w odpowiedzi na skargę kasacyjną
jego pełnomocnik wniósł o wydanie orzeczenia o oddalenie skargi kasacyjnej.
Z treści wniosku zgłoszonego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wynika natomiast,
że pełnomocnik organu rentowego domagał się zasądzenia kosztów postępowania
kasacyjnego w związku z oddaleniem skargi kasacyjnej i odmowy przyjęcia jej do
rozpoznania. Wobec tego koszty odpowiedzi na skargę kasacyjną, w której nie
wskazano argumentów za odmową przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie
mogą być uznane za koszty celowej obrony w rozumieniu art. 98 § 1 w związku z
art. 391 § 1 k.p.c. (postanowienia Sądu Najwyższego: z 20 sierpnia 2014 r., II CSK
77/14, OSNC 2015 nr 7-8, poz. 91; 13 stycznia 2015 r., V CSK 353/14, LEX nr
1628961; 11 grudnia 2018 r., II PK 278/17, LEX nr 259338; 21 lutego 2019 r.,
II PK 38/18, Legalis nr 1875466; 5 lipca 2023 r., II USK 646/21, Legalis nr 2958754).
[SOP]
[a.ł]