II USK 177/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 8 października 2025 r.
SSN Piotr Prusinowski
w sprawie z odwołania M.P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Białymstoku
o wypłatę emerytury i ponowne ustalenie kapitału początkowego,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 8 października 2025 r.,
skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt III AUa 274/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[A.P.]
UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku decyzją z dnia 12
grudnia 2022 r., na podstawie ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2022 r. poz. 504 ze
zm. – dalej jako ustawa emerytalna), przyznał M.P. emeryturę od dnia 5 września
2022 r., to jest od daty osiągnięcia wieku emerytalnego, w wysokości 1000,32 zł.
Dodatkowo Zakład wskazał, że nie podejmuje wypłaty z uwagi na pobieranie przez
M.P. emerytury z Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw
Wewnętrznych i Administracji w Białymstoku i w związku z tym przysługuje mu
prawo wyboru tylko jednego świadczenia, jednak do czasu dokonania takiego
wyboru wypłata emerytury podlega zawieszeniu.
II USK 177/25
2
Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku decyzją
z dnia 3 lutego 2023 r., na podstawie przepisów ustawy emerytalnej, odmówił M.P.
ponownego ustalenia wartości kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r.
Ubezpieczony zaskarżył obie decyzje. Sąd Okręgowy w Łomży wyrokiem z
dnia 24 kwietnia 2024 r. zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 3 lutego 2023 r. i kapitał
początkowy M.P. na 1 stycznia 1999 r. ustalił na 46337,39 zł po przyjęciu wskaźnika
wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego 55,45 %, podstawy wymiaru
kapitału początkowego w wysokości 676,98 zł., okresów składkowych 123
miesiące, i współczynnika proporcjonalnego 44,87% (pkt I); oddalił odwołanie od
decyzji z dnia 12 grudnia 2022 roku (pkt II); zasądził od M.P. na rzecz Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Białymstoku tytułem zwrotu kosztów
zastępstwa procesowego 180 (sto osiemdziesiąt) złotych wraz z odsetkami
ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o
kosztach do dnia zapłaty (pkt III).
Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 20 listopada 2024 r. oddalił
apelację ubezpieczonego.
Skargę kasacyjną wywiódł odwołujący się, zaskarżył wyrok Sądu
odwoławczego w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa
procesowego:
- art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c. w zw. z
art. 391 § 1 k.p.c., przez zaniechanie rozpoznania (rozważenia i dokonania
odpowiedniej oceny) przez Sąd drugiej instancji zarzutu sformułowanego w
apelacji, a sprowadzającego się w istocie do błędnej wykładni prawa materialnego,
w oparciu o które postępowanie było procedowane i na potwierdzenie którego
ubezpieczony przywołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2019 r. w
sprawie o sygnaturze akt I UK 426/17, traktujący w jego ocenie o zasadności jego
stanowiska, natomiast Sąd drugiej instancji nie odniósł się do niego i nie
odzwierciedlił zajętego stanowiska w uzasadnieniu wyroku, co mogło mieć wpływ
na wynik sprawy, ponieważ w tej sytuacji zaskarżone orzeczenie stwarza jedynie
pozory przeprowadzenia kontroli instancyjnej przez Sąd drugiej instancji;
- art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 385 k.p.c., przez jego błędne zastosowanie i
oddalenie apelacji, w sytuacji gdy była ona oczywiście uzasadniona.
II USK 177/25
3
W ocenie skarżącego wystąpiły przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej z
art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W ocenie ubezpieczonego skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona wobec rażącego naruszenia przez Sąd Apelacyjny w
Białymstoku przepisów postępowania dotyczących obowiązku rozpoznania przez
Sąd odwoławczy wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów skierowanych
przeciwko wyrokowi Sądu pierwszej instancji, z którego to obowiązku Sąd drugiej
instancji się nie wywiązał, a co skutkuje niezgodnym z prawem i poczuciem
sprawiedliwości rozstrzygnięciem, które to uchybienie niewątpliwie wpłynęło na
wynik przedmiotowej sprawy.
Sąd Najwyższy zważył:
Skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona. Staje się to zrozumiałe,
jeśli uwzględni się kilka argumentów. Stosownie do art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c., skargę
można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło
mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący więc musi wykazać, że następstwa
wytkniętej w skardze wadliwości postępowania i orzekania były tego rodzaju (bądź
skali), iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie
orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 lutego 1997 r., I CKN
57/96, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 82; z dnia 24 października 2006 r., II PK 38/06, LEX
nr 950620 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17 marca 2006 r., I CSK 63/05,
LEX nr 179971; z dnia 5 grudnia 2007 r., II PK 103/07, LEX nr 863973; z dnia 16
czerwca 2011 r., III UK 213/10, LEX nr 950436). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9
lipca 2014 r. w sprawie I PK 316/13 (LEX nr 1511811), wyraził trafny pogląd, że w
sytuacji, gdy skarga kasacyjna nie zarzuca obrazy jakiegokolwiek przepisu prawa
materialnego stanowiącego podstawę wyrokowania sądu odwoławczego, to w
konsekwencji nie jest możliwa ocena, czy naruszenie przepisów prawa
procesowego wskazanych przez nią w podstawie kasacyjnej mogło mieć -
rzeczywiście - istotny wpływ na wynik sprawy, czego wymaga przepis art. 3983 § 1
pkt 2 k.p.c. Nie chodzi przy tym o czysto teoretyczną możliwość takiego wpływu,
lecz o wykazanie, że w okolicznościach danej sprawy ten wpływ był (mógł być)
realny, a można to stwierdzić dopiero wówczas, gdy w skardze zostanie
II USK 177/25
4
podniesiony adekwatny w konkretnych okolicznościach faktycznych zarzut obrazy
prawa materialnego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia
2014 r., I PK 208/13, LEX nr 1646059). Innymi słowy, możliwość uznania przez Sąd
Najwyższy orzeczenia Sądu drugiej instancji za merytorycznie błędne uzależnione
jest od oceny materialnoprawnych zarzutów, a skoro ich nie powołano w skardze
kasacyjnej, to nie sposób przyjąć, że nawet jeśli w rzeczywistości do naruszenia
wskazanych przepisów doszło, to mogło to mieć wpływ na wynik sprawy.
Oznacza to, że skarżący przy pomocy zarzutów naruszenia przepisów
postępowania powinien zmierzać do wykazania, że wadliwość procedowania przez
Sąd drugiej instancji była na tyle istotna, że doprowadziła do błędnego
zastosowania przepisu (przepisów) prawa materialnego będącego podstawą
rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym orzeczeniu. Wynik sprawy bowiem, to jej
rozstrzygnięcie, które jest oparte na przepisach prawa materialnego zastosowanych
w ramach subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego pod właściwy
przepis. Inaczej rzecz ujmując, zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie
mogą być celem samym w sobie, lecz muszą służyć wykazaniu błędnego
zastosowania przepisu prawa materialnego, który stanowi rzeczywistą podstawę
prawną rozstrzygnięcia. Dlatego powołanie przez skarżącego zarówno w podstawie
zaskarżenia, jak i we wniosku o przyjęcie jego skargi kasacyjnej do rozpoznania
wyłącznie zarzutów procesowych uniemożliwia Sądowi Najwyższemu dokonanie
oceny kasacyjnej w zakresie tego, czy w postępowaniu odwoławczym rzeczywiście
wystąpiły uchybienia o tak znacznym ciężarze gatunkowym, że doprowadziły do
wydania nieprawidłowego orzeczenia. Jest tak dlatego, że Sąd Najwyższy
rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw;
w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność
postępowania (art. 39813 § 1 k.p.c.). Oznacza to, że zakres dopuszczalnej kognicji
Sądu Najwyższego wyznacza strona skarżąca, która z mocy art. 3984 § 1 pkt 2
k.p.c. powinna przytoczyć podstawy kasacyjne, zaś granice tych podstaw
wyznaczają zarzuty naruszenia wskazanych przepisów prawa. Sąd Najwyższy jest
władny dokonywać oceny tylko tych zarzutów, które zostały sformułowane przez
skarżącego i nie może uwzględniać naruszenia innych przepisów, a zwłaszcza nie
II USK 177/25
5
może zastąpić skarżącego w wyborze przepisów, które mogły być naruszone przy
wydawaniu zaskarżonego orzeczenia.
Mając na uwadze wskazane reguły jest jasne, że wniesiona przez
odwołującego się skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona. Dlatego
orzeczono jak w sentencji.
[A.P.]
[SOP]
