II PSK 76/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 12 lutego 2025 r.
SSN Renata Żywicka
w sprawie z powództwa B.B.
przeciwko Uniwersytetowi w B.
o przywrócenie do pracy,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 12 lutego 2025 r.,
skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku
z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt V Pa 62/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z 6 września 2023 r., VI P 61/22,
oddalił powództwo B.B. przeciwko Uniwersytetowi w B. o przywrócenie do pracy
(pkt I) oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 360 zł tytułem zwrotu
kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku
do dnia zapłaty (pkt II).
Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2024 r., V Pa 62/23, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku oddalił apelację powódki od
powyższego wyroku (pkt I) oraz zasądził od niej na rzecz pozwanego kwotę 120 zł
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję wraz z
II PSK 76/24
2
ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia za czas od dnia uprawomocnienia
się orzeczenia do dnia zapłaty.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku powódka zarzuciła naruszenie
1. art. 123 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie
wyższym i nauce;
2. art. 387 § 21 pkt 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 378 § 1 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c.;
3. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na
przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Zdaniem skarżącej Sąd Okręgowy rozpoznając apelację powódki nie
sprostał wymogom stawianym sądowi odwoławczemu, w szczególności przez
normy przepisów art. 387 § 21 pkt 1 i 2 k.p.c., art. 378 § 1 k.p.c., art. 382 k.p.c., a
naruszenie wskazanych przepisów dotyczyło kwestii zarzutów postulowanych przez
powódkę w apelacji.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie w całości
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Białymstoku
do ponownego rozpoznania; zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki zwrotu
kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm
przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie w przypadku uznania, że
przemawiają za tym ważne względy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o wydanie
postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na
brak spełnienia ustawowych przesłanek określonych przepisem art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c., ewentualnie, w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania o
oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego
kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego
przed Sądem Najwyższym według norm przepisanych, ewentualnie zgodnie ze
złożonym rachunkiem.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
II PSK 76/24
3
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie kwalifikuje się do
przyjęcia skargi celem jej merytorycznego rozpoznania.
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).Ponadto
zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi kasacyjnej,
skarga powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie.
Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych
w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać
argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w
ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga
kasacyjna nie jest (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego
rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi
na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli
prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności
ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia. Podstawą
skargi kasacyjnej nie mogą być zatem zarzuty dotyczące ustalenie faktów lub
oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami
faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.;
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2011 r., II UK 272/10, OSNP 2012 nr 7-8,
poz. 97).
Skarżąca formułując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
powołała się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., tj. oczywistą zasadność
skargi kasacyjnej, ale nie można przyjąć, iż przesłanka ta występuje w
rozpoznawanej sprawie. Skarżąca nie zdołała wykazać w wystarczający sposób, że
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Stawiane w uzasadnieniu wniosku
tezy w żaden sposób nie świadczą o zasadności skargi, która winna być łatwo
dostrzegalna już nawet przy jej pobieżnej lekturze (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 30 czerwca 2023 r., I CSK 4298/22, LEX nr 3582570).
II PSK 76/24
4
Z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko powołania się na
okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również
wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że strona
skarżąca musi wskazać, w czym - w jej ocenie - wyraża się "oczywistość"
zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest
oczywiście uzasadniona, czego strona skarżąca niestety nie zdołała zrobić. Sam
zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie
prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona. Strona skarżąca powinna więc w stosownym wywodzie prawnym,
wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub
procesowego polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774; z dnia 22
marca 2016 r., II PK 31/15, OSNP 2017 Nr 10, poz. 127; z dnia 18 sierpnia 2021 r.,
II PSK 97/21, LEX nr 3325579; z dnia 6 września 2022 r., II USK 667/21, LEX nr
3416129). Ponadto, przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w ujęciu art. 3989
§ 1 pkt 4 k.p.c. rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej
instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oznacza to, że
we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu,
niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu
drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 14 września 2022 r., II USK 716/21, LEX nr 3487761). Z tym,
że oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna natychmiast,
bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni
lub stosowania prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi
regułami interpretacji (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 lutego
2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z dnia 15 grudnia 2020 r., III PK 191/19, LEX
nr 3270748; z dnia 27 kwietnia 2021 r., III PSK 45/21, LEX nr 3181515; z dnia 5
maja 2021 r., II USK 175/21, LEX nr 3245310).
Powódka wskazuje, że oczywista zasadność skargi kasacyjnej wynika z
faktu, iż Sąd drugiej instancji nie doniósł się do wszystkich zarzutów podnoszonych
w apelacji.
II PSK 76/24
5
Należy w związku z tym podkreślić, że obowiązek rozpoznania zarzutów
apelacji nie oznacza, iż na sądzie drugiej instancji ciąży powinność oddzielnego
wypowiedzenia się o każdym z argumentów zawartych w tym środku zaskarżenia.
Przeciwnie, dopuszczalne jest zbiorcze wyrażenie oceny zgłoszonych zarzutów,
tyle że przedstawienie wyników dokonanej przez sąd oceny podstaw i wniosków
złożonego środka zaskarżenia powinno wskazywać na to, że zostały one przez ten
sąd w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 26 września 2022 r., I CSK 1286/22, LEX nr 3489304, i przywołane
tam orzecznictwo).
Jednocześnie naruszenie przez sąd drugiej instancji zasad sporządzania
uzasadnienia orzeczenia jedynie wyjątkowo może stanowić usprawiedliwioną
podstawę kasacyjną, co ma miejsce tylko wówczas, gdy wskutek uchybienia
wymaganiom stawianym uzasadnieniu zaskarżone orzeczenie nie poddaje się
kontroli kasacyjnej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2021 r.,
V CSKP 101/21).
Sąd Okręgowy nie tylko prawidłowo zidentyfikował zarzuty apelacji, w tym
konkretnie zarzuty odnoszące się do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, lecz
także odniósł się do nich, przy czym kwestie związane z ustalonymi w sprawie
faktami rozważył w sposób zwarty, lecz nie pozorny. Skoro określony kierunek
oceny dowodów oraz podstawy stojące za wywiedzeniem z danych dowodów
określonych faktów były tożsame z rozumowaniem utrwalonym w uzasadnieniu
Sądu Rejonowego, to nic nie stało na przeszkodzie, by Sąd drugiej instancji
powołał się na stanowisko Sądu pierwszej instancji – bez zbędnego w istocie,
przepisywania jego argumentacji. Tego rodzaju technika sporządzenia
uzasadnienia nie jest niedopuszczalna, zwłaszcza w sytuacji, w której apelacja nie
zawiera nowych (tj. nierozważonych wcześniej przez Sąd pierwszej instancji)
argumentów.
Z podanych wyżej względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego nie orzeczono z
uwagi na brak stosownego wniosku o ich zasądzenie co do etapu przedsądu.
II PSK 76/24
6
[I.T.]
[a.ł]
