II PSK 58/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 grudnia 2025 r.
SSN Renata Żywicka
w sprawie z powództwa D.B.
przeciwko P. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.
o ustalenie istnienia stosunku pracy, wynagrodzenie,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 10 grudnia 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 29 lipca 2024 r., sygn. akt XXI Pa 228/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od D.B. na rzecz P. spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością w W. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści
złotych) wraz z odsetkami wynikającymi z art. 98 § 11 kpc tytułem
zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
[I.T.]
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Warszawie wyrokiem z dnia 7 września 2023 r., VII P
910/21 oddalił powództwo D.B. przeciwko P. sp. z o.o. o ustalenie stosunku pracy
oraz wynagrodzenie.
Wyrokiem z dnia 29 lipca 2024 r., XXI Pa 228/23 Sąd Okręgowy w
Warszawie oddalił apelację powoda (pkt I.) oraz zasądził od powoda na rzecz
pozwanej kwotę 795 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji
odwoławczej.
II PSK 58/25
2
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku powód zarzucił naruszenie: 1.
art. 87 k.c.; 2. art. 233 § 1 w zw. z art. 391, 378 § 1, 382 i art. 387 § 21 k.p.c.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący wskazał, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w aspekcie
naruszenia prawa materialnego gdyż w sposób oczywisty groźbę bezprawną w
rozumieniu art. 87 k.c. jest stawianie pracownika przed alternatywą rozwiązania
stosunku pracy bez wypowiedzenia, grożąc przy tym zabraniem uprawnień
operatora wózka widłowego jeśli nie zgodzi się na zawarcie porozumienia o
rozwiązaniu stosunku pracy w sytuacji gdy pracodawca nie dysponuje
jednoznacznymi przesłankami, że doszło do ciężkiego naruszenia obowiązków
pracowniczych (spożywania alkoholu w pracy), a jedynie niepotwierdzonymi
informacjami, że do takiego zdarzenia mogło dojść.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego
rozpoznania oraz orzeczenie o kosztach procesu z uwzględnieniem kosztów
dotychczasowego postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona pozwana wniosła o odmowę
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w przypadku przyjęcia skargi o jej
oddalenie jako bezzasadnej oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego
kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej, w tym kosztów
zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia jej celem merytorycznego
rozpoznania.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
II PSK 58/25
3
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym
wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że
zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie,
a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc
pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi
przez Sąd Najwyższy. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i
procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być
zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w
takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej
wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd
Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca
2022 r., II USK 549/21, LEX nr 3453130; z dnia 14 września 2016 r., V CSK 143/16,
LEX nr 2135552; z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, LEX nr 2069457; z dnia
1 grudnia 2015 r., I PK 71/15, LEX nr 2021944).
W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi
kasacyjnej został oparty na przesłance oczywistej zasadności skargi kasacyjnej
(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), ale skarżący nie zdołał wykazać występowania tej
przesłanki.
Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że jeżeli strona skarżąca powołuje się
na oczywistą zasadność skargi, to powinna zawrzeć w niej wywód prawny, z
którego ta oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym zasadność
łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2009 r., V CSK 263/09, LEX nr 1431073 czy z
dnia 3 lipca 2008 r., IV CZ 43/08, LEX nr 794013). Wobec tego odwołanie się do
przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na
okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również
wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście zachodzi, czego w przedmiotowym
wniosku zdecydowanie zabrakło.
II PSK 58/25
4
Skarżący musi też wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się
"oczywistość" zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że
rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia
(nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem
wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący
powinien więc w wywodzie prawnym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia
przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającą na jego oczywistości,
widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC
2006 Nr 4, poz. 75; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia 9
marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z dnia 10 stycznia 2012 r., I PK
104/11, LEX nr 1215774). Ponadto przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej
rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w
sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Zatem we wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne
jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji
jest w oczywisty sposób sprzeczny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). Należy przy tym podkreślić, iż
nie spełnia tych wymagań odwołanie się do podstaw kasacyjnych i opatrzenie
zawartego tam zarzutu dodatkowo określeniem "rażącego", "ewidentnego",
"kwalifikowanego" lub "oczywistego", jeżeli nie zostanie wykazane, w czym
przejawia się oczywistość wydania wadliwego orzeczenia (por. postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia 5 lutego 2014 r., III PK 86/13, LEX nr 1644571; z dnia 20
sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, LEX nr 1511117; z dnia 11 kwietnia 2018 r., III UK
98/17, LEX nr 2497587). O tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona nie może
decydować argumentacja zawarta w uzasadnieniu jej podstaw (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2008 r., II PK 347/07, LEX nr 465860). Nie jest
zatem dopuszczalne przenoszenie argumentacji służącej wykazaniu przyczyny
kasacyjnej do uzasadnienia podstaw kasacyjnych ani odwoływanie się do tego
uzasadnienia, podstawy skargi bowiem są badane dopiero przy rozpoznawaniu
skargi, po jej przyjęciu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia
II PSK 58/25
5
2018 r., III CSK 337/17, LEX nr 2483656 czy z dnia 11 kwietnia 2018 r., II UK
277/17, LEX nr 2490632).
Wymienionych wyżej wymogów co do przesłanki oczywistej zasadności (art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) nie spełnia wniesiona skarga kasacyjna, ponieważ skarżący
nie zdołał wykazać, aby Sąd drugiej instancji w sposób kwalifikowany naruszył
wskazany przez skarżącego przepis.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że bezprawność groźby
polega na sprzecznym z prawem działaniu osoby posługującej się groźbą, lub na
wykorzystaniu działania formalnie zgodnego z prawem do osiągnięcia celu, dla
którego prawo to nie przysługuje (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2002
r., I CKN 1134/99 (OSNC 2003, nr 3, poz. 36).
Poinformowanie pracownika przez przełożonego o negatywnej ocenie
samowolnego działania tego pracownika i wskazanie na możliwe konsekwencje
prawne, w tym uprzedzenie pracownika, że jego czyn może być uznany za dający
podstawę do zwolnienia bez wypowiedzenia, nie stanowi bezprawnej groźby w
rozumieniu art. 87 k.c. w związku z art. 300 k.p. ( wyroki Sądu Najwyższego z dnia:
5 stycznia 1983 r., I PR 106/82, OSNC 1983, nr 9, poz. 137 i 8 maja 2002 r., I PKN
106/01, LEX nr 564458).
Sąd Najwyższy przyjmował także, że zagrożenie rozwiązania umowy
usprawiedliwione tym, że druga strona umowy nie wykonuje ciążących na niej
obowiązków lub wykonuje je nienależycie, nie jest działaniem bezprawnym w
rozumieniu art. 87 k.c., stanowi tylko zapowiedź możliwości wykonania uprawnienia
kształtującego wynikającego z takiej umowy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17
lutego 2004 r., I PK 253/03, LEX nr 602403).
Możliwość uchylenia się przez pracownika od skutków prawnych
oświadczenia woli w przypadku przekazania mu przez pracodawcę informacji o
zamiarze jednostronnego rozwiązania umowy o pracę, zależy od tego, czy celem
pracodawcy było wymuszenie w ten sposób na pracowniku wyrażenia zgody na
rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron. Tylko wówczas, gdyby z
ustaleń faktycznych sprawy wynikało, iż celem pozwanego pracodawcy miało być
wymuszenie na pracowniku określonego oświadczenia woli, możliwe byłoby
II PSK 58/25
6
zastosowanie art. 87 k.c. To, że pracownik podejmował decyzję w warunkach presji
nie oznacza jeszcze, iż presja ta była równoznaczna z celem pracodawcy
polegającym na dążeniu do wymuszenia na pracowniku zgody na rozwiązanie
umowy o pracę na mocy porozumienia stron. Innymi słowy, nie można stawiać
znaku równości między poinformowaniem pracownika o zamiarze rozwiązania z
nim umowy o pracę a groźbą bezprawną. Z reguły informacja taka ma umożliwić
pracownikowi przedstawienie swoich racji, czy stworzenie szansy na bardziej
korzystny dla niego sposób rozwiązania z nim umowy o pracę, co nie oznacza, że
jej celem jest wymuszenie na nim określonego oświadczenia woli (wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 22 stycznia 2004 r., I PK 199/03, OSNP 2004 nr 22, poz. 384),
W wyroku z dnia 2 marca 2012 r., I PK 109/11 (OSNP 2013, nr 3-4, poz. 27)
Sąd Najwyższy zaznaczył, że groźba bezprawna w rozumieniu art. 87 k.c. oznacza
zagrożenie podjęcia działania niezgodnego z prawem lub zasadami współżycia
społecznego (użycie bezprawnego środka) lub zagrożenie podjęcia działania
zgodnego z prawem, ale zmierzającego do osiągnięcia celu niezgodnego z prawem
lub zasadami współżycia społecznego (zmierzanie do bezprawnego celu), przy
czym uwzględniać należy wszystkie okoliczności sprawy (sposób zachowania stron
i sytuację, w której się znajdują) a ich ocenę trzeba pozostawić sądowi
orzekającemu.
Z ustaleń dokonanych w niniejszej sprawie wynika, że z inicjatywą
rozwiązania umowy o pracę z powodem wyszedł pozwany pracodawca, a
motywacją w tym zakresie było podejrzenie, że powód wspólnie z innymi
pracownikami spożywali alkohol na terenie zakładu pracy. Przeświadczenie
pracodawcy wynikało z całokształtu okoliczności, w tym późniejszemu przyznaniu
się powoda do spożywania alkoholu.
Za uprawnione Sąd drugiej instancji uznał zwrócenie uwagi przez
pracodawcę na posiadane przez pracownika uprawnienia operatora wózka
widłowego i okoliczności uzasadniające cofnięcie takich uprawnień, które ocenił
jako pozostające wyrazem lojalności względem pracownika.
W ocenie Sądu drugiej instancji w stanie faktycznym sprawy nie można
przyjąć, aby pracodawca zastosował wobec pracownika groźbę bezprawną.
II PSK 58/25
7
Skarżący uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania prezentuje odmienne stanowisko niż Sądy orzekające w niniejszej
sprawie. Przyjęcie propozycji strony skarżącego równałoby się uznaniu za
oczywiste naruszenie prawa każdego rozstrzygnięcia pozostającego w opozycji do
treści strategii procesowej strony, co ze zrozumiałych przyczyn nie jest do przyjęcia.
W tym miejscu należy również przypomnieć, że w myśl art. 3983 § 3 k.p.c.
podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub
oceny dowodów, a zatem przemawiać również za oczywistą zasadnością skargi. W
przeciwnym razie zachodziłby dysonans między etapem przedsądu a późniejszym
rozpoznaniem podstaw kasacyjnych z ograniczeniem wynikającym z tego przepisu,
a także wobec związania ustaleniami stanu faktycznego, na którym oparto
zaskarżony wyrok (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2019 r., I UK
89/18, LEX nr 2638107). Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi
stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 7 marca 2018 r., I PK 102/17, LEX nr 3130899). Sąd
Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę
zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.).
Przeprowadzony wywód jednoznacznie świadczy, że podstawy skargi
kasacyjnej nie są oczywiście uzasadnione. Brak też podstaw do twierdzenia, że
wystąpiły inne przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dlatego
zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c., art. 98 § 1 i art. 98 § 11 k.p.c. należało orzec jak w
sentencji.
[I.T.]
[a.ł]
