Art. 87 Kodeksu cywilnego dotyczy sytuacji, gdy osoba składa oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby ze strony innej osoby, czy to strony umowy, czy osoby trzeciej. Przepis przewiduje, że w takim wypadku możliwe jest uchylenie się od prawnych skutków złożonego oświadczenia, jeżeli okoliczności wskazują, że zagrożenie to budziło uzasadnioną obawę wywołania poważnego niebezpieczeństwa osobistego lub majątkowego. Innymi słowy, osoba zmuszona do oświadczenia woli poprzez nielegalny nacisk może później domagać się, by skutki takiego oświadczenia nie były wiążące prawnie.
Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy groźba kierowana jest do osoby składającej oświadczenie lub do osoby trzeciej, przy czym groźba musi mieć charakter bezprawny, czyli sprzeczny z normami prawa, oraz budzić realną obawę poważnych negatywnych konsekwencji dla osoby lub jej majątku. Bezpieczeństwo osobiste i majątkowe to kluczowe przesłanki dla uznania, że taka groźba jest podstawą do uchylenia się od skutków oświadczenia. Ocena, czy groźba była poważna oraz czy budziła obawy, wymaga analizy okoliczności sprawy.
Przykładowo, jeśli ktoś podpisze umowę sprzedaży nieruchomości pod presją groźby przemocy fizycznej skierowanej przeciwko niemu lub jego bliskim, może skorzystać z art. 87 KC, by odmówić realizacji tej umowy. Groźba taka musi być realna i powodować uzasadnioną obawę. Złożenie oświadczenia woli pod takimi naciskami oznacza, że prawny skutek tego oświadczenia jest kwestionowany. Oznacza to, że ofiara groźby nie jest prawnie związana umową zawartą pod takim przymusem.
Częstym błędem przy stosowaniu art. 87 KC jest zbyt swobodne interpretowanie, czym jest groźba lub brak odpowiedniej oceny czy groźba była rzeczywiście bezprawna i poważna. Nie każde zagrożenie czy nieprzyjemność stanowi podstawę do uchylenia skutków oświadczenia woli. Ponadto wymagana jest obiektywna ocena sytuacji, a nie tylko subiektywne odczucie osoby składającej oświadczenie. Istotne jest, aby dowieść, że groźba rzeczywiście wywołała poważne obawy o bezpieczeństwo osobiste lub majątkowe. W razie wątpliwości co do konkretnej sytuacji warto zasięgnąć opinii prawnika, który pomoże zweryfikować możliwość zastosowania art. 87 KC.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
