II NSK 59/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 września 2025 r.
SSN Janusz Niczyporuk
w sprawie z powództwa R.P.
przeciwko Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku
Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie
z udziałem zainteresowanego S. sp. z o.o. w Ż.
o zawarcie umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
w dniu 10 września 2025 r.
na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Warszawie z 8 marca 2024 r., sygn.[…]
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od R. P. na rzecz Dyrektora Regionalnego Zarządu
Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego
Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie kwotę 240 (dwieście
czterdzieści) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas
po upływie tygodnia od dnia jego doręczenia R.P. do dnia
zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowe
Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (dalej: „Dyrektor RZGW” lub „Pozwany”)
II NSK 59/24
2
decyzją z […], znak: […] (dalej: „decyzja” lub „zaskarżona decyzja”) na podstawie art.
27e ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 27a ust. 3 pkt 3 oraz art. 27c ustawy z dnia 7 czerwca
2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst
jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 757 z późn. zm, dalej: „ustawa” lub „u.z.z.w.”) w zw. z art.
104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
(tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm.; dalej: „k.p.a.”), po rozpatrzeniu
wniosku R.P. (dalej: „Powód” lub „Skarżący”) w sprawie rozstrzygnięcia sporu
dotyczącego odmowy przyłączenia do sieci nieruchomości (położonej przy ul. […])
oraz odmowy zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków
przez Spółkę K. (dalej: „Zainteresowany”, „Spółka”) orzekł, iż na Zainteresowanym
nie ciążył obowiązek indywidualnego przyłączenia do sieci nieruchomości wskazanej
we wniosku oraz zawarcia z powodem umowy o zaopatrzenie w wodę i
odprowadzanie ścieków. Powód zaskarżył decyzję w całości zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 4 w zw. z art. 19a
ust. 1 i 8 u.z.z.w. w zw. z § 13 ust. 1, 3 i 4 Regulaminu dostarczania wody
i odbioru ścieków na terenie Gminy Ż. uchwalonego Uchwałą nr […] Rady
Miejskiej w Ż. z […] r. (dalej również: „regulamin”), poprzez orzeczenie, że na
przedsiębiorstwie wodociągowo-kanalizacyjnym nie ciążył obowiązek
indywidulanego przyłączenia do sieci nieruchomości, mimo iż na Spółce ciążył
taki obowiązek, ponieważ zostały spełnione warunki przyłączenia określone w
tym regulaminie i istniały techniczne możliwości świadczenia usług;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 u.z.z.w., poprzez przyjęcie,
że brak było możliwości zawarcia przez Spółkę indywidulanej umowy
o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków z powodem, mimo iż istniały
możliwość przyłączenia indywidualnego nieruchomości do sieci wodociągowej;
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 6 u.z.z.w., poprzez jego błędną
wykładnię i błędne przyjęcie, że sporny fragment przewodu wodociągowego
o średnicy 40 mm nie stanowił sieci wodociągowej, ponieważ był on instalacją
wewnętrzną odbiorcy, co w konsekwencji doprowadziło do uznania,
że nie istniała możliwość indywidualnego przyłączenia nieruchomości do sieci
wodociągowej;
II NSK 59/24
3
4. naruszenie przepisów postępowania, których stopień poddał w wątpliwość
legalność decyzji i jej zasadność, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny
zebranego materiału dowodowego, skutkujące błędnym przyjęciem, że przewód
wodociągowy o średnicy 40 mm nie stanowił sieci wodociągowej, ponieważ był
instalacją wewnętrzną odbiorcy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego
przyjęcia, że nie można było przyłączyć do niej inwestorów, gdyż nie zostały
spełnione przesłanki dotyczące przyłącza wodociągowego zawarte w art. 2 pkt 6
u.z.z.w., ponadto brak było technicznych możliwości przyłączenia do istniejącego
wybudowanego odcinka sieci.
Na podstawie podniesionych zarzutów Powód wniósł o:
1. zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez nakazanie Spółce przyłączenia do
sieci nieruchomości przy ul. […] oraz zawarcia indywidualnej umowy o
zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków ewentualnie;
2. nakazanie Spółce przyłączenia do sieci nieruchomości powoda oraz zawarcie
z Powodem indywidualnej umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie
ścieków, ewentualnie;
3. na wypadek niedokonania zmiany decyzji uchylenie zaskarżonej decyzji
w całości oraz zasądzenie na rzecz Powoda kosztów postępowania, w tym
w szczególności kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem
przepisanych oraz poniesionej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Sąd Okręgowy w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w Warszawie (dalej: „Sąd Okręgowy”) wyrokiem z 13 stycznia 2023 r.,
XVII AmW 73/20 oddalił apelację Pozwanego zasądzając na rzecz Dyrektora RZGW
kwotę 540 (pięćset czterdzieści złotych) wraz z odsetkami ustawowymi
za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie bezsporne było,
że uzgodniony przez Spółkę projekt przewidywał wybudowanie sieci wodociągowej
od istniejącej sieci wodociągowej o średnicy 90 mm znajdującej się
przy ul. […] i połączenie z istniejącym już na osiedlu przewodem wodociągowym o
średnicy 90 mm oraz wybudowanie końcowego hydrantu. Podstawą do
przygotowania warunków technicznych dostawy wody nr […] z 21 grudnia 2017 r. dla
II NSK 59/24
4
działki nr […] w C. było oparte na informacjach wynikających z map geodezyjnych
założenie, że średnica sieci wodociągowej znajdującej się na terenie osiedla
wynosiła 90 mm. W trakcie prac budowlanych stwierdzono rozbieżności między
dokumentacją dewelopera, stanowiącą instalację wewnętrzna osiedla, a stanem
faktycznym. Przewód wodociągowy na terenie osiedla miał bowiem średnicę 40 mm,
a projekt zakładał, że położony przez inwestora na terenie osiedla przewód
wodociągowy miał średnicę 90 mm. Sąd Okręgowy wskazał następnie, że zgodnie z
art. 15 ust. 1 u.z.z.w., przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne było
obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych
ustalonych przez gminę w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gminy oraz planach zagospodarowania przestrzennego, w zakresie
uzgodnionym w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji opracowanym
przez Spółkę i uchwalonym przez radę gminy zgodnie z art. 21 ust. 5 u.z.z.w.
Ponadto w myśl art. 15 ust. 4 u.z.z.w., przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne
miało obowiązek przyłączyć do sieci nieruchomość, jeżeli spełnione były warunki
przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19 u.z.z.w. oraz istniały
techniczne warunki świadczenia usług. Regulamin dostarczania wody i odbioru
ścieków uchwalony przez Radę Miejską w Ż. z 27 sierpnia 2019 r. określał, że
przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w terminie nie dłuższym niż 30 dni od
daty otrzymania wniosku wraz z kompletem załączników wydaje warunki
przyłączenia do sieci, jeżeli zostaną spełnione warunki techniczne umożliwiające
przyłączenie nieruchomości do sieci oraz zaistniały techniczne możliwości
świadczenia usług. Sąd Okręgowy wskazał dalej, że zgodnie z § 13 ust. 1
Regulaminu dostarczania wody i odbioru ścieków na terenie Gminy Ż. uchwalonego
Uchwałą nr […] Rady Miejskiej w Ż. z […] r. przedsiębiorstwo wodociągowo-
kanalizacyjne dokona przyłączenia odbiorcy usług do sieci, o ile istnieją techniczne
możliwości świadczenia usług.
Sąd Okręgowy stwierdził w świetle powyższego, że Spółka 21 grudnia
2017 r. wystawiła warunki techniczne dostawy wody dla przedmiotowej
nieruchomości położonej na działce nr […] obręb C. W pkt 1 zaznaczono, że
włączenie należy przewidzieć przez rozbudowę sieci wodociągowej PCV DN 90
przebiegającej w działce drogowej o nr ewidencyjnym […] w miejscowości C.
II NSK 59/24
5
Ponadto, w uzgodnieniu nr […] z 7 czerwca 2018 r. wskazano, że prace na
wodociągu komunalnym będą nadzorowane przez Spółkę. Opis techniczny dla
projektu budowlanego zakładał, że sieć wodociągowa znajdująca się na terenie
osiedla N. została wykonana przez dewelopera osiedla E. s.k.a. w G. z rur o średnicy
90 mm. Taka informacja wynikała z podkładów geodezyjnych, na podstawie których
przygotowana zostały przez Zainteresowanego warunki techniczne dostawy wody z
21 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy podzielił zapatrywanie Zainteresowanego
wyrażone w piśmie z 31 marca 2020 r., że przewód o średnicy 40 mm nie stanowił
sieci wodociągowej, natomiast stanowił instalację wewnętrzną odbiorcy. Z uwagi na
to, że przedmiotowy odcinek nie był siecią wodociągową, tylko przyłączem
wodociągowym opomiarowanym wodomierzem do czterech nieruchomości, nie było
więc możliwości technicznych indywidualnego podłączenia nieruchomości Powoda i
pozostałych nieruchomości do sieci wodociągowej. Aby indywidualnie rozliczać
Powoda, należałoby wybudować brakujący odcinek sieci wodociągowej o średnicy
90 mm, który zostałby zakończony hydrantem oraz dokonać przyłączenia
istniejących instalacji do danego odcinka sieci zgodnie z projektem budowlanym.
Powód nie był zainteresowany budową takiego odcinka sieci wodociągowej. Wobec
powyższego, Sąd Okręgowy stwierdził, że Spółka nie miała możliwości zawarcia
indywidualnych umów na dostawę wody oraz odbiór ścieków. Sąd Okręgowy
podkreślił, że projekt uzgodniony przez Spółkę przewidywał wybudowanie sieci
wodociągowej od istniejącej sieci znajdującej się przy ul. […] i połączenie
z istniejącym już na osiedlu przewodem wodociągowym o średnicy 90 mm
oraz wybudowanie końcowego hydrantu. Ponadto, projekt obejmował rozłączenie
projektowanej sieci z istniejącą instalacją osiedla. Stwierdzone w trakcie prac
rozbieżności między przedstawioną dokumentacją, a stanem faktycznym sprawiły,
że założone w projekcie działania stały się niemożliwe do zrealizowania.
Po stwierdzeniu tej nieprawidłowości Powód nie podjął się dokonania zmiany
średnicy rur, aby dostosować ich przekrój do ustalonych warunków.
Spółka zaproponowała wybudowanie dalszej części wodociągowej, ale Powód
jako inwestor nie podjął się tego działania ze względu na dodatkowe koszty.
Spółka nie wydała nowych warunków technicznych, wobec czego należało przyjąć,
iż ustalone obowiązujące warunki techniczne umożliwiające indywidualne
II NSK 59/24
6
przyłączenie nieruchomości powoda do sieci nie zostały spełnione.
Wobec powyższego podjęto decyzję, że wybudowany przewód będzie przyłączem
wodociągowym do dwóch budynków opomiarowanych jednym wodomierzem.
Spółka przygotowała protokół odbioru przyłącza dla wszystkich właścicieli zasilanych
z danego przyłącza, jednak nie został on odebrany przez inwestora
i ostatecznie nie podpisano umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków.
Sąd Okręgowy wskazał dalej, że zgodnie z art. 15 ust. 4 u.z.z.w.,
na przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nałożony jest publicznoprawny
obowiązek przyłączenia do sieci nieruchomości, o ile spełnione są warunki
przyłączenia określone w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków
oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Sąd Okręgowy zważył zatem,
że skoro z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało,
że nie istniały techniczne warunki świadczenia usług, na zainteresowanym
przedsiębiorstwie wodociągowo- kanalizacyjnym nie ciążył określony w art. 15
ust. 4 u.z.z.w. obowiązek indywidualnego przyłączenia do sieci należącej
do powoda nieruchomości oraz obowiązek zawarcia indywidualnej umowy
o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. W tym stanie zarzuty naruszenia
w zaskarżonej decyzji art. 15 ust. 4 u.z.z.w. oraz art. 6 ust. 2 u.z.z.w. należało więc
uznać za nietrafne.
Sąd Okręgowy zwrócił uwagę również, że zgodnie z art. 2 pkt 6 u.z.z.w.
przyłącze wodociągowe to odcinek przewodu łączącego sieć wodociągową
z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług
wraz z zaworem za wodomierzem głównym. Ponadto w myśl art. 2 pkt 7 u.z.z.w.
pod pojęciem sieci rozumiemy przewody wodociągowe lub kanalizacyjne
wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi
odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-
kanalizacyjnego. Sąd Okręgowy wskazał, że projekt uzgodniony przez Spółkę
przewidywał wybudowanie sieci wodociągowej od istniejącej sieci znajdującej się
przy ul. […] i połączenie z istniejącym już na osiedlu przewodem wodociągowym o
średnicy 90 mm. Zgodnie z Warunkami Technicznymi nr […] doprowadzenie wody
do zabudowy istniejącej na terenie działki nr […] w C. miało polegać na rozbudowie
gminnej sieci wodociągowej znajdującej się w działce drogowej nr […]. Z powyższego
II NSK 59/24
7
Sąd Okręgowy wywnioskował, że w stanie przed rozbudową gminna sieć
wodociągowa była położona we wskazanej działce drogowej. Przyłączona do tej sieci
instalacja wodociągowa za pomocą, której od 2010 r. woda była dostarczana
do nieruchomości Powoda, nie była w posiadaniu zainteresowanego i nie była
odcinkiem sieci, którego budowa była dopiero planowana, a jedynie przyłączem
wodociągowym w rozumieniu art. 2 pkt 6 u.z.z.w. Jak wskazano w odwołaniu,
zgodnie z projektem nowo wybudowana sieć wodociągowa miała zostać podłączona
w pkt w. z istniejącym wodociągiem zasilającym od 2010 r. w wodę nieruchomości
przy ul. […] z jednoczesnym odłączeniem fragmentu sieci W. od sieci osiedla. Po
wybudowaniu nowego odcinka sieci i dokonaniu przepięcia w celu włączenia go do
eksploatacji dotychczasowy wodociąg miał zostać wyłączony z eksploatacji i
zamulony.
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że skoro po ustaleniu, że średnica instalacji wodociągowej
na terenie osiedla wynosiła 40 mm, nie została wybudowana sieć wodociągowa
o średnicy 90 mm, stwierdzić należało, że pozostawiony do eksploatacji odcinek
przewodu wodociągowego o średnicy 40 mm stanowił wewnętrzną sieć osiedla
i był przyłączem wodociągowym w rozumieniu art. 2 pkt 6 u.z.z.w.
Ponadto, Sąd Okręgowy stwierdził, że z okoliczności sprawy nie wynikało
i nie zostało też wykazane, że sporny fragment przewodu wodociągowego
o średnicy 40 mm na terenie osiedla był w posiadaniu Spółki. Brak więc było podstaw
do uznania, że w odniesieniu do tego odcinka wodociągu spełniona była określona
w art. 2 pkt 7 u.z.z.w. przesłanka do uznania go za sieć wodociągową Spółki. W tym
stanie również zarzut naruszenia art. 2 pkt 6 u.z.z.w., poprzez jego błędną wykładnię
i błędne przyjęcie, że sporny fragment przewodu wodociągowego
o średnicy 40 mm nie stanowił odcinka sieci wodociągowej, tylko instalację
wewnętrzną odbiorcy Sąd Okręgowy uznał za niezasadny.
W odniesieniu do zarzutu Powoda dotyczącego żądania przez Spółkę
przebudowania odcinka wodociągu na wodociąg o średnicy 90 mm, które w jego
ocenia wykraczało poza zasięg uzgodnionego projektu budowlanego i było
przejawem nadużywania pozycji dominującej, Sąd Okręgowy wskazał, że zarzut ten
nie był związany z przedmiotem sporu. Sąd Okręgowy wyjaśnił następnie,
że w rozpoznawanej sprawie Dyrektor RZGW w sposób kompletny i wyczerpujący
II NSK 59/24
8
zebrał materiał dowodowy w sprawie i dokonał jego wszechstronnej oceny
w granicach przysługujących mu uprawnień. W odniesieniu do żądania powoda
w zakresie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z wymienionych
w odwołaniu dokumentów Sąd Okręgowy wskazał, że dokumenty te znajdowały się
w aktach administracyjnych i jako stanowiące podstawę do wydania zaskarżonej
decyzji, zostały z urzędu dopuszczone jako dowody w sprawie.
Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł Powód zaskarżając wyrok
w całości oraz wnosząc o jego zmianę, poprzez nakazanie Spółce przyłączenia
do sieci nieruchomości przy ul. […] oraz zawarcie z nim indywidualnej umowy o
zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków ewentualnie poprzez nakazanie
Spółce przyłączenia do sieci nieruchomości powoda oraz zawarcia indywidualnej
umowy zaopatrzenia w wodę i odprowadzanie ścieków, ewentualnie zaś zmianę
poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji. Powód wniósł nadto o zasądzenie na jego
rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym
kosztów zastępstwa prawnego. Powód wniósł ewentualnie o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z
pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania
apelacyjnego. Powód zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 233 k.p.c.,
poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego
zgromadzonego w sprawie w postaci: warunków technicznych dostawy wody
nr […] z dnia […], Projektu budowlanego sieci wodociągowej na działkach nr […]
w C. oraz Informacji Dotyczącej Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia dla Projektu
Budowlanego Sieci Wodociągowej na działkach nr […] w miejscowości C. oraz
poczynienie na ich podstawie dowolnych oraz wewnętrznie sprzecznych ustaleń
i przyjęcie, że przedmiotem zamierzenia inwestycyjnego była budowa sieci
wodociągowej z rur o średnicy 90 mm, która będzie zasilana z istniejącego
wodociągu o średnicy 90 mm, a konsekwencji powyższych naruszeń dokonanie
błędnych ustaleń faktycznych polegających na uznaniu, że po stwierdzeniu
rozbieżności średnicy wodociągu prace zostały zaniechane a zaprojektowany
i uzgodniony zakres robót budowalnych nie został wykonany, warunki techniczne
umożliwiające przyłączenie nieruchomości Powoda do sieci nie zostały
II NSK 59/24
9
spełnione, co finalnie doprowadziło do błędnej konkluzji, że na Zainteresowanym
nie ciążył określony przez art. 15 ust. 4 u.z.z.w. obowiązek przyłączenia do sieci
należącej do Powoda nieruchomości oraz wynikający z art. 6 ust 2 u.z.z.w.
obowiązek zawarcia indywidualnej umowy o zaopatrzenie w wodę i
odprowadzenie ścieków;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 15 ust. 4 w zw. z art. 19a
ust. 1 i 8 u.z.z.w. w zw. z § 13 ust. 1, 3 i 4 Regulaminu dostarczania wody
i odbioru ścieków na terenie gminy Ż. Uchwalonego uchwałą nr […] Rady
Miejskiej w Ż. z […], poprzez jego niezastosowanie wobec błędnego
stwierdzenia, że na przedsiębiorstwie wodociągowo-kanalizacyjnym nie ciążył
obowiązek przyłączenia nieruchomości pomimo, że w okolicznościach niniejszej
sprawy wszelkie warunki zostały spełnione, a Zainteresowany faktycznie
przyłączył nieruchomość Powoda za pośrednictwem przebudowanego
wodociągu i uzasadnionym było na zasadach art. 47986 § 2 k.p.c. oraz orzeczenie
co do istoty sprawy w zakresie stwierdzenia obowiązku zainteresowanego co do
uznania faktu przyłączenia nieruchomości Powoda;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 2 u.z.z.w.,
poprzez jego niezastosowanie wobec błędnego stwierdzenia, że brak było
możliwości zawarcia przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne
indywidualnej umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków
z powodem mimo, że przebudowany wodociąg faktycznie funkcjonował służąc
do świadczenia przez Zainteresowanego usługi zaopatrzenia w wodę
nieruchomości Powoda, zatem w okolicznościach niniejszej sprawy wszelkie
warunki zostały spełnione i uzasadnionym było na zasadach art. 47986
§ 2 k.p.c. orzeczenie co do istoty sprawy w zakresie stwierdzenia obowiązku
Zainteresowanego oraz nakazanie zawarcia indywidualnej umowy
o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków z Powodem;
4. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 2 pkt. 6 w zw. z w art. 2
pkt 7 u.z.z.w., poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie,
że sporny fragment przewodu wodociągowego o średnicy 40 mm nie stanowił
sieci wodociągowej, co w konsekwencji doprowadziło do uznania,
II NSK 59/24
10
że za jego pośrednictwem nie istniała możliwość przyłączania do sieci
wodociągowej nieruchomości Powoda.
Dyrektor RZGW złożył odpowiedź na apelację, w której wniósł o jej oddalenie
i zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego zwrotu kosztów postępowania
apelacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny w Warszawie VII Wydział Gospodarczy i Własności
Intelektualnej (dalej: „Sąd Apelacyjny”) wyrokiem z 8 marca 2024 r., VII AGa 291/23
oddalając apelację powoda podzielając ustalenia faktyczne dokonane
przez Sąd Okręgowy, czyniąc je podstawą podjętego rozstrzygnięcia.
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że w wyniku prawidłowo przeprowadzonego
postępowania dowodowego Sąd Okręgowy ustalił wszystkie istotne
dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, które znajdowały odzwierciedlenie
w całokształcie zaoferowanego przez strony materiału dowodowego. Tym samym
Sąd Apelacyjny przyjął go za własny. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy
oceniając wiarygodność przeprowadzonych dowodów nie przekroczył granic
swobodnej ich oceny w zakresie określonym przez art. 233 § 1 k.p.c.
Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny wyjaśnił następnie,
że po pierwsze, nieruchomość Powoda zasilana była w wodę za pośrednictwem
wewnętrznej sieci wodociągowej na osiedlu, które jako całość przyłączone było
do sieci wodociągowej za pośrednictwem jednego przyłącza. W tym celu na osiedlu
wybudowana została studnia wodomierzowa, w której znajduje się wodomierz
główny. Przewody wodociągowe znajdujące się za wodomierzem głównym były
instalacją wewnętrzną osiedla. Po drugie, prace wykonane na osiedlu
przez dewelopera zostały nieprawidłowo zinwentaryzowane na mapie geodezyjnej,
ponieważ oznaczono, że przewody wodociągowe miały średnice 90 mm,
podczas gdy w rzeczywistości ich średnica wynosiła 40 mm. Po trzecie,
na podstawie danych wynikających z podkładów geodezyjnych opracowano projekt
przewidujący wybudowanie sieci wodociągowej od istniejącej sieci wodociągowej
o średnicy 90 mm znajdującej się w ul. […] i połączenie z istniejącym już na osiedlu
przewodem wodociągowym o średnicy 90 mm oraz wybudowanie końcowego
hydrantu. Jednakże wobec rozbieżności między rzeczywistym wymiarem przewodów
wodociągowych, a uwidocznionym na mapie, realizacja projektu nie była możliwa. W
II NSK 59/24
11
tej sytuacji rozważano zatem dwa możliwe rozwiązania. Jednym z nich było
dostosowanie istniejącej instalacji do instalacji przyjętej w projekcie, czyli
wybudowanie odcinka przewodu wodociągowego o średnicy 90 mm. Drugim
rozwiązaniem było wydzielenie czterech nieruchomości z sieci osiedlowej i
przyłączenie ich do sieci wodociągowej na analogicznej zasadzie co osiedle, czyli za
pośrednictwem jego przyłącza wodociągowego za wspólnym wodomierzem
głównym. Powód nie wyraził jednak zgody na żadne z proponowanych rozwiązań.
Jednocześnie domagał się przyłączenia indywidualnego do sieci wodociągowej (czyli
według projektu) przy zachowaniu niezmienionej instalacji (czyli instalacji
odpowiadającej rozwiązaniu technicznemu dla wewnętrznej sieci osiedlowej). W tym
stanie rzeczy, zdaniem Sądu Apelacyjnego Dyrektor RZGW oraz Sąd Okręgowy
prawidłowo stwierdzili, że brak było możliwości technicznych wykonania takiego
przyłączenia, wobec czego Organ nie uwzględnił wniosku, a Sąd Okręgowy uznał,
że brak było podstaw do uwzględnienia odwołania. W ocenie Sądu Apelacyjnego, na
etapie postępowania apelacyjnego powód nadal nie wykazał technicznych
możliwości przyłączenia go do sieci na żądanych warunkach. Sąd Apelacyjny
podniósł następnie, że ponownie należało wskazać, że w myśl art. 15 ust. 4 u.z.z.w.
przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne miało obowiązek przyłączyć do sieci
nieruchomość, jeżeli spełnione były warunki przyłączenia określone w regulaminie, o
którym mowa w art. 19 u.z.z.w. oraz istniały techniczne warunki świadczenia usług.
Regulamin dostarczania wody i odbioru ścieków uchwalony przez Radę Miejską w Ż.
w […] określał, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, w terminie nie
dłuższym niż 30 dni od daty otrzymania wniosku wraz z kompletem załączników
wydaje warunki przyłączenia do sieci, jeżeli zostaną spełnione warunki techniczne
umożliwiające przyłączenie nieruchomości do sieci oraz zaistniały techniczne
możliwości świadczenia usług. Zgodnie zaś z § 13 ust. 1 Regulaminu dostarczania
wody i odbioru ścieków na terenie Gminy Ż. uchwalonego Uchwałą nr […] Rady
Miejskiej w Ż. z […] przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne dokona
przyłączenia odbiorcy usług do sieci, o ile zaistnieją techniczne możliwości
świadczenia usług.
Sąd Apelacyjnego wyjaśnił w świetle powyższego, że przedsiębiorstwo
wodno-kanalizacyjne określiło warunki techniczne umożliwiające przyłączenie
II NSK 59/24
12
nieruchomości Powoda do sieci w ten sposób, że przewidziano wybudowanie sieci
wodociągowej od istniejącej sieci wodociągowej o średnicy 90 mm znajdującej się
przy ul. […] i połączenie z istniejącym już na osiedlu przewodem wodociągowym o
średnicy 90 mm oraz wybudowanie końcowego hydrantu.
Ze względu jednak na brak przewodu wodociągowego o średnicy 90 mm
prowadzącego do nieruchomości Powoda realizacja tego projektu stała się
niemożliwa. Jako że instalacje wodociągowe wymagały stworzenia projektu
przez uprawnionego projektanta, którego obowiązkiem było dobrnie średnicy
przewodów wodociągowych w taki sposób, aby zachowane były wymagane
parametry ciśnienia umożliwiające bezproblemowe dostarczanie wody
do odbiorców końcowych, twierdzenie Powoda, że realizacja projektu była możliwa
również w sytuacji, gdy przewód wodociągowy miał mniejszą niż uwzględnioną
w projekcie średnicę wymagało oceny na podstawie wiedzy specjalnej. W takim
przypadku zgodnie z art. 278 k.p.c. konieczne było zasięgnięcie opinii biegłych.
Skorzystanie z opinii biegłego w kontradyktoryjnym postępowaniu cywilnym
wymagało zaś złożenia odpowiedniego wniosku. Innymi słowy, jeżeli Powód
twierdził, że istniały warunki techniczne do tego, aby dokonać indywidualnego
przyłączenia jego nieruchomości do sieci wodociągowej winien ten fakt wykazać.
W postępowaniu przed Sądem Okręgowym oraz Sądem Apelacyjnym był on
reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który wniosków takich
nie sformułował, wobec czego okoliczność podlegająca udowodnieniu dowodem
z opinii biegłego nie została wykazana. Brak wniosków dowodowych prowadziła zaś
do konkluzji, że argumenty podniesione w apelacji były gołosłowne,
a ona sama miała charakter polemiczny.
Dla oceny żądania Powoda nie miały też znaczenia zdaniem
Sądu Apelacyjnego definicje ustawowe pojęcia sieci wodociągowej i przyłącza
wodociągowego. Sąd Apelacyjny wyjaśnił bowiem, że pojęcia te odnosiły się
do kwestii posiadania, zatem siecią wodociągową w rozumieniu art. 2 pkt. 7 u.z.z.w.
były przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami,
którymi dostarczana była woda lub którymi odprowadzane były ścieki będące
w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Przyłączem
wodociągowym w rozumieniu art. 2 pkt 6 u.z.z.w. był odcinek przewodu łączącego
II NSK 59/24
13
sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy
usług
wraz
z
zaworem
za
wodomierzem
głównym.
W świetle tych definicji siecią wodociągową jest przewód wodociągowy
umiejscowiony w ul. [...], natomiast przewody wodociągowe znajdujące się na terenie
osiedla za wodomierzem głównym są przyłączem wodociągowym. Okoliczność, że
akty prawne nie zawierały normatywnie określonych średnic przewodów
wodociągowych celem zakwalifikowania ich do sieci lub przyłącza nie oznaczała
zdaniem Sądu Apelacyjnego o dowolności w tym zakresie, gdyż przyłączenie do sieci
wodociągowej odbywa się na podstawie projektu opracowanego przez projektanta
posiadającego odpowiednie uprawnienia, który określa wymagania techniczne,
którym muszą odpowiadać przewody wodociągowe celem utrzymania prawidłowego
funkcjonowania sieci wodociągowej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny uznał, że zarzuty apelacji
okazały się bezzasadne, wobec czego na podstawie art. 385 k.p.c. została ona
oddalona.
Biorąc pod uwagę powyższe, Skarżący na zasadzie art. 3989 § 1 pkt 1
i pkt 3 k.p.c. wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W ocenie
Skarżącego w sprawie:
1. zachodzi nieważność postępowania z uwagi na fakt, że obsada
Sądu Apelacyjnego była nienależyta, albowiem orzekała sędzia X. Y., powołana
na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie na podstawie uchwały
Krajowej rady Sądownictwa nr […] z dnia [...] 2019 r., tj. Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia
2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych
ustaw, a która to sędzia wydała wyrok w niniejszej sprawie 8 marca 2024 r., […];
2. zachodzi nieważność postępowania, albowiem skład Sądu Apelacyjnego
był nienależycie obsadzony tj. sprawa została rozpoznana w składzie jednego
sędziego, podczas gdy sprawa powinna zostać rozpoznana w składzie trzech
sędziów, a co skutkowało ograniczeniem prawa strony do sprawiedliwego
rozpoznania sprawy;
3. w sprawie istnieje istotne zagadnienie prawne tzn. czy wobec spełnienia
wszelkich warunków uprawniających do podłączenia i dokonania faktycznego
II NSK 59/24
14
przyłączenia do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej oraz świadczenia z jego
wykorzystaniem usług zaopatrzenia w wodę przedsiębiorstwo
wodno-kanalizacyjne może odmówić formalnego uznania dokonania
przyłączenia do tejże sieci;
4. w sprawie istnieje istotne zagadnienie prawne tzn. w czy wobec spełnienia
wszelkich warunków uprawniających do podłączenia i dokonania faktycznego
przyłączenia do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej oraz świadczenia z jego
wykorzystaniem
usługi
dostarczania
wody
przedsiębiorstwo
wodno-kanalizacyjne może odmówić zawarcia indywidualnej umowy
o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków;
5. w sprawie istnieje istotne zagadnienie prawne tzn. czy przewód wodociągowy
o średnicy 40 mm stanowi sieć wodociągową w rozumieniu u.z.z.w.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne Skarżący wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, zniesienie postępowania w zakresie
dotkniętym nieważnością i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu
do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem co do kosztów
postępowania kasacyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku
w całości i przekazanie sprawy Sądowi wskazanemu w ust. 1 do ponownego
rozpoznania i rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania kasacyjnego;
2. na podstawie art. 39811 § 1 k.p.c. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie;
3. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów dotychczasowego
postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem
Okręgowym oraz Sądem Apelacyjnym oraz kosztów postępowania kasacyjnego
według norm przepisanych.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do przyjęcia Skarżący
podniósł, że zgodnie z treścią art. 15 ust. 4 u.z.z.w., przedsiębiorstwo wodociągowo-
kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej
się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia
określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19 tej ustawy oraz istnieją techniczne
możliwości świadczenia usług. W ocenie Skarżącego, w doktrynie i orzecznictwie
wskazuje się, że pierwszą przesłanką przyłączenia do sieci jest spełnienie warunków
przyłączenia określonych w regulaminie. Zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 2 u.z.z.w., każdy
II NSK 59/24
15
regulamin powinien zawierać warunki podłączenia do sieci, a zgodnie z art. 19 ust. 5
pkt 6 u.z.z.w. regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków określa prawa
i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w
tym sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-
kanalizacyjne wykonanego przyłącza. Zgodnie z orzecznictwem dopuszczalną formą
sprawdzenia spełnienia warunków określonych w regulaminie jest uzgodnienie
dokumentacji technicznej z przedsiębiorstwem (wyrok Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego we Wrocławiu z 2 czerwca 2009 r., II SA/Wr 470/08). Powód
podniósł nadto, że niedozwolone jest interpretowanie warunków regulaminowych w
sposób dowolny, w oderwaniu od przepisów ustawy zaopatrzeniowej oraz w sposób
niekorzystny dla odbiorców (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19
czerwca 2008 r., II OSK 431/08). Mając na uwadze powyższe powód uznał, że w
niniejszej sprawie zaistniało istotne zagadnienie prawne, które powinno zostać
rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy.
Za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania przemawia w ocenie
Skarżącego także fakt, że istotnym zagadnieniem prawnym jest następująca
okoliczność: czy wobec spełnienia wszelkich warunków uprawniających
do podłączenia i dokonania faktycznego przyłączenia do sieci wodociągowo-
kanalizacyjnej oraz świadczenia z jego wykorzystaniem usług zaopatrzenia w wodę
przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne można odmówić zawarcia indywidualnej
umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Zgodnie bowiem z art. 6
ust. 2 u.z.z.w., przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane
do zawarcia takiej umowy z osobą, której nieruchomość została przyłączona
do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o jej zawarcie. Ponieważ Skarżący
wystąpił z wnioskiem i uzyskał odmowę wobec istnienia wodociągu o średnicy
40 mm, przez co został odłączony od sieci osiedla i przyłączony bezpośrednio
do sieci wodociągowej w działce, uznać należało, że w niniejszej sprawie zaistniało
istotne zagadnienie prawne, które powinno zostać rozstrzygnięte
przez Sąd Najwyższy.
Ostatnią przesłanką przemawiającą za przyjęciem skargi kasacyjnej
do rozpoznania w ocenie Skarżącego było wyjaśnienie czy przewód wodociągowy o
średnicy 40 mm stanowi sieć wodociągową w rozumieniu u.z.z.w. Uznanie odcinka
II NSK 59/24
16
wodociągu za sieć nie decyduje bowiem w ocenie powoda średnica przewodu
wodociągowego, lecz fakt jego posiadania. Przepisy art. 2 pkt 6 i pkt 7 u.z.z.w. nie
zawiera przecież technicznych przesłanek rozstrzygających ten problem. Przepisy
u.z.z.w. różnicują jedynie przyłącze i sieć wodociągową na podstawie faktu
posiadania, co potwierdza teza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we
Wrocławiu z 22 czerwca 2021 r., II SA/Wr 619/20. Tak więc mając na uwadze
powyższe Skarżący uznał, że w niniejszej sprawie zaistniało istotne zagadnienie
prawne, które powinno zostać rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została ukształtowana w k.p.c. jako nadzwyczajny środek
zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie
rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu
usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym
nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek
zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji
sądowej (zob. np. postanowienia SN: z 22 marca 2007 r., III CZ 16/07;
z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18; z 7 lipca 2022 r., I CSK 2151/22; z 28 września
2023 r., I CSK 6680/22, i z 12 stycznia 2024 r., I CSK 2817/23). Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. „przedsądu” ustanowiona w
art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.,
nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej.
W razie wystąpienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione (zob. np. postanowienie SN
z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21). Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi
nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
II NSK 59/24
17
Warunkiem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na występowanie
w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jest związek z rozstrzygnięciem danej
sprawy. Skarżący obowiązany jest wykazać, że jego wyjaśnienie jest konieczne
także dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w związku
z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym
przez sąd drugiej instancji stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.).
Odnosząc się do powyższego Sąd Najwyższy wyjaśnia, że analiza
zaprezentowanych w skardze kasacyjnej problemów nie pozwala na przyjęcie,
że podnoszone kwestie stanowią istotne zagadnienia prawne w rozumieniu
art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Skarżący wniósł bowiem o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania z powołaniem się na wystąpienie w sprawie istotnego zagadnienia
prawnego dotyczącego odpowiedzi na pytanie: czy wobec spełnienia wszelkich
warunków uprawniających do podłączenia i dokonania faktycznego przyłączenia
do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej oraz świadczenia z jego wykorzystaniem usług
zaopatrzenia w wodę przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne można odmówić
formalnego uznania dokonania przyłączenia do tejże sieci; czy wobec spełnienia
wszelkich warunków uprawniających do podłączenia i dokonania faktycznego
przyłączenia do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej oraz świadczenia z jego
wykorzystaniem usługi dostarczania wody przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne
można odmówić zawarcia indywidualnej umowy o zaopatrzenie w wodę
i odprowadzanie ścieków; czy przewód wodociągowy o średnicy 40 mm stanowi sieć
wodociągową w rozumieniu u.z.z.w.
Odnosząc się do powyższego Sąd Najwyższy wyjaśnia, że o potrzebie
wykładni przepisów prawnych jako przesłance przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania można mówić wtedy, gdy z mającego zastosowanie lub mogącego
mieć zastosowanie w sprawie przepisu dekodowane są różne normy prawne,
a brak jest wypowiedzi w doktrynie i orzecznictwie, które by te różnice usuwały
i wyjaśniały przyczyny ich występowania. Powołanie się na występowanie
w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako na przesłankę przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania wymaga wskazania na problem o charakterze
abstrakcyjnym, nierozstrzygnięty w dotychczasowym orzecznictwie i wymagający
pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to zagadnienie sformułować
II NSK 59/24
18
oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą tezę o możliwości
rozbieżnych ocen prawnych w związku ze stosowaniem przepisów, na tle których
ono powstało. Zagadnienie powinno być ponadto „istotne” z uwagi na wagę problemu
interpretacyjnego, którego dotyczy dla systemu prawa. Skoro jednak skarga
kasacyjna jest wnoszona w konkretnej sprawie, to zarówno charakter
rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez sądy meriti stan faktyczny,
którym Sąd Najwyższy byłby związany (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.),
musi pozostawać w związku z przedstawionym przez skarżącego zagadnieniem
prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie.
Sąd Najwyższy wyjaśnia w świetle powyższego stwierdza, że problem
sformułowany przez Skarżącego nie ma opisanego charakteru.
Przeciwnie, jest osadzony w realiach faktycznych sprawy i nawiązuje do ustalenia,
warunków uprawniających do podłączenia i dokonania faktycznego przyłączenia
do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej oraz świadczenia z jego wykorzystaniem usług
zaopatrzenia w wodę przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne kwestii
czy przewód wodociągowy o średnicy 40 mm stanowi sieć wodociągową
w rozumieniu u.z.z.w. Sąd Najwyższy stwierdza nadto, że wskazany
przez Skarżącego problem został objaśniony przez Sądy obu instancji,
które szczegółowo przedstawiły przyczyny, które w kontekście faktów ustalonych
w sprawie zadecydowały odmowie zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę
i/lub odprowadzanie ścieków przez Spółkę oraz uznania nie, że nie ciąży na niej
obowiązek indywidualnego przyłączenia do sieci nieruchomości
przy ul. […] oraz zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków
z powodem. Sąd Apelacyjny wyjaśnił przy tym, że rozważano dodatkowo dwa
możliwe rozwiązania w tej sytuacji, poprzez dostosowanie istniejącej instalacji do
instalacji przyjętej w projekcie lub wydzielenie czterech nieruchomości z sieci
osiedlowej i przyłączenie ich do sieci wodociągowej na analogicznej zasadzie co
osiedle, przy czym Skarżący nie wyraził zgody na żadne z nich.
Przedstawione we wniosku o przyjęcie skargi zagadnienia nie są abstrakcyjnie
sformułowanymi pytaniami o prawidłową wykładnię prawa, wymagającymi
uogólnionej stricte jurydycznej wypowiedzi Sądu Najwyższego, lecz nawiązując do
okoliczności faktycznych tej sprawy, stanowią w istocie skierowane do Sądu
II NSK 59/24
19
Najwyższego bezpośrednie pytania o sposób rozstrzygnięcia tej sprawy.
Tymczasem skuteczne powołanie się na pierwszą przyczynę kasacyjną wymaga
przytoczenia argumentów wskazujących na rozbieżne oceny prawne
lub możliwość takich ocen w kontekście przepisów prawnych, w związku z którymi
zagadnienie prawne zostało sformułowane. Zagadnienie prawne powinno
odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu,
który nie podlega jednoznacznej wykładni, natomiast nie może mieć charakteru
kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie
do kwalifikacji prawnej pewnych szczegółowych elementów podstawy faktycznej
zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego
z 11 września 2014 r., V CSK 66/14.).
Końcowo Sąd Najwyższy podkreśla, że z uzasadnienia wniosku o przyjęcie
skargi wynika, że Skarżący nie tyle wskazał na pojawiające się poważne trudności z
interpretacją wskazanych we wniosku przepisów prawa materialnego, ile w istocie
zakwestionował ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Apelacyjny,
który dokonał ich subsumpcji pod wymienione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku
przepisy prawa materialnego. To skutkuje niewypełnieniem pierwszej przyczyny
kasacyjnej i w rezultacie prowadzi do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania.
Gdy chodzi o przesłankę w postaci nieważności postępowania wymienioną
w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c., to należy wskazać, że de lege lata zarzut bezstronności
dotyczący bezstronności sędziego może zostać postawiony jedynie na podstawie
skonkretyzowanych okoliczności, wskazujących na zagrożenie występowaniem
bezstronności w danym przypadku. Nie jest wystarczające odniesienie się jedynie do
trybu powołania tej osoby przez aktualnie działającą w Polsce Krajową Radę
Sądownictwa (zob. postanowienie SN z 13 grudnia 2022 r., I CSK 3738/22).
W związku z tym nie jest zasadny zarzut nieważności postępowania polegający
na tym, że w skład Sądów obu instancji wchodzili sędziowie powołani przez „nową”
Krajową Radę Sądownictwa.
Odnosząc się dalej do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. należy stwierdzić,
że wbrew argumentacji Powoda nie sposób było stwierdzić, że w realiach
przedmiotowej sprawy postępowanie drugoinstancyjne przed Sądem Apelacyjnym
II NSK 59/24
20
dotknięte było nieważnością, z uwagi na art. 379 pkt 4 k.p.c., bowiem Sąd ten
rozpoznał apelację Skarżącego w składzie jednego sędziego na podstawie art. 15
zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach
związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych
chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
(tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm., dalej: „ustawa COVID-19”)
zamiast w składzie trzech sędziów, stosownie do art. 367 § 3 k.p.c. Kwestia
niewłaściwej obsady sądu w aspekcie ustawy COVID-19 i konsekwencji
procesowych z tym związanych była przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego.
W uchwale składu siedmiu sędziów z 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22
(OSNP 2023, Nr 10, poz. 104) - której nadano moc zasady prawnej -
Sąd Najwyższy uznał, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji
w składzie jednego sędziego, ukształtowanym na podstawie art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 4
ustawy COVID-19, ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy
(art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczne dla ochrony zdrowia
publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) i prowadzi do nieważności
postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.). Istotne jest jednak, że według
Sądu Najwyższego przyjęta w uchwale wykładnia prawa obowiązuje od dnia
jej podjęcia i wiąże się z oceną skutków orzeczeń wydanych po dniu 26 kwietnia 2023
r. w składach jednoosobowych, gdy w świetle k.p.c. w związku
z art. 45 Konstytucji RP właściwy był skład kolegialny. Uznanie wszystkich orzeczeń
wydanych po dniu 26 kwietnia 2023 r. w składzie, o którym mowa
w art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, za dotknięte nieważnością z uwagi
na naruszenie prawa strony do sądu wskutek wydania orzeczenia przez sąd
orzekający w składzie jednoosobowym, zostało ocenione przez Sąd Najwyższy
za niepożądane ze społecznego punktu widzenia. Zmuszałoby bowiem wielu
obywateli do ponoszenia kosztów i trudów ponownego rozpoznawania spraw
lub powtarzania postępowań już zakończonych niezależnie od tego,
czy z perspektywy prawa materialnego rozstrzygnięcie było rzeczywiście wadliwe.
Ponadto możliwość wzruszania orzeczeń tylko z powodu respektowania regulacji art.
15 zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19 - bez uwzględnienia kontekstu konstytucyjnego
- nadszarpnęłaby również wizerunek sądów. Z tych względów, w pełni akceptując
II NSK 59/24
21
argumentację zawartą chociażby w uchwale pełnego składu Sądu Najwyższego z
dnia 28 stycznia 2014 r., BSA I-4110-4/13 (OSNC 2014, Nr 5, poz. 49), Sąd
Najwyższy uznał, że ochrona dobra i interesów obywateli, jako najwyższa wartość
konstytucyjna (art. 1 Konstytucji RP), a także powaga władzy sądowniczej i jej
znaczenie w działalności państwa, nakazuje znieść wsteczne skutki wykładni, która
legła u podłoża tej uchwały (zob. również postanowienie SN z 2 sierpnia 2023 r., III
USK 18/23, niepubl.). W konsekwencji nie można zgodzić się z twierdzeniem
Skarżącego, że zachodzi nieważność postępowania uzasadniająca przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania, ponieważ Sąd Apelacyjny wydał zaskarżony wyrok w
składzie jednoosobowym po dniu 26 kwietnia 2023 r., w którym przyjęto, że
dokonane odstępstwo od zasady kolegialności składów ugruntowanych w
postępowaniach odwoławczych dokonane w ustawie COVID-19 nie jest
równoznaczne z naruszeniem art. 45 ust. 1 Konstytucji.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie.
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98
§ 1, 11 i 3 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 391
§ 1 k.p.c. przy uwzględnieniu § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców
prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
[r.g.]
