II NSK 33/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 3 listopada 2025 r.
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie z odwołania T. Spółka Akcyjna z siedzibą w Z.
przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o wymierzenie kary pieniężnej
w przedmiocie skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Warszawie z 27 stycznia 2025 r. sygn. VII AGa 1516/23
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 3 listopada 2025 r.
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego Prezesa Urzędu Regulacji
Energetyki na rzecz powoda T. Spółka Akcyjna z siedzibą
w Z. na kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych wraz z
odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu
świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od
dnia jego doręczenia pozwanemu do dnia zapłaty tytułem
zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 27 stycznia 2025 r., sygn. VII AGa 1516/23, Sąd Apelacyjny
w Warszawie, na skutek apelacji T. S.A. z siedzibą w Z. w W. (dalej: „powód” lub
„skarżący”) od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów z 14 listopada 2023 r.,
II NSK 33/25
2
sygn. XVII AmE 8/22, oddalającego odwołanie powoda od decyzji Prezesa Urzędu
Regulacji Energetyki (dalej: „pozwany” lub „Prezes URE”) z 29 listopada 2021 r.
Nr […], zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu
Ochrony Konkurencji i Konsumentów (I) w ten sposób, że:
1) w punkcie pierwszym:
1. zmienił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 29
listopada
2021
r.
Nr
[…]
w
części
tj. w pkt 2 nadając mu treść: „ze względu na znikomy stopień szkodliwości
czynu o którym mowa w pkt 1 oraz z uwagi na zaprzestanie naruszania
prawa i realizację obowiązku przez Przedsiębiorcę, odstępuję od
wymierzenia mu kary pieniężnej za działanie wskazane w pkt 1
na podstawie art. 56 ust. 6a ustawy – Prawo energetyczne tj. za brak
publikacji na posiadanej stronie internetowej aktualnego wykazu
przedsiębiorstw energetycznych zajmujących się wytwarzaniem, obrotem, w
tym obrotem z zagranicą paliwami ciekłymi, podmiotów przywożących
i odbiorców końcowych paliw ciekłych, którym świadczył w ciągu ostatnich
12 miesięcy usługi magazynowania, przeładunku, przesyłania lub
dystrybucji.”
2) w punkcie drugim zasądził od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki
na rzecz T. S.A. z siedzibą w Z. kwotę 1.737 zł (tysiąc siedemset trzydzieści
siedem złotych) tytułem kosztów procesu;
Ponadto (II) zasądził od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz T.
S.A. z siedzibą w Z. kwotę zł 1.540 zł (tysiąc pięćset czterdzieści złotych) tytułem
zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Pozwany skargą kasacyjną zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego
w Warszawie w całości. Skarżący wniósł o:
1) zmianę w całości wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia
27 stycznia 2025 r., sygn. akt: VII AGa 1516/23 i orzeczenie co do istoty sprawy
poprzez oddalenie apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie –
Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 listopada 2023 r.,
sygn. akt XVII AmE 8/22, ewentualnie
2) uchylenie w całości wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania,
II NSK 33/25
3
3) w każdym przypadku – zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego
kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm
przepisanych, oraz kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem Najwyższym.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pozwany wskazał,
że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, że powód
nie dopełnił obowiązku nałożonego przez art. 4ba ust. 3 p.e., a następnie
zaproponował ocenę odnośnie zaistnienia przesłanek do zastosowania instytucji
odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 56 ust 6e p.e.,
odmienną aniżeli ocena dokonana przez Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi
kasacyjnej pozwanego do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie w całości
oraz w każdym przypadku wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów
zastępstwa procesowego, według norm przepisanych za postępowanie przed Sądem
Najwyższym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne; istnieje potrzeba
wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w
orzecznictwie sądów; zachodzi nieważność postępowania; skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona. Tak ujęta instytucja tzw. przedsądu jest zgodna z normami
konstytucyjnymi, a także z zaleceniami Rady Europy. Podkreślić przy tym należy, że
skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego zasadniczym celem
jest ochrona interesu publicznego poprzez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania
prawa. Stąd przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez Sąd Najwyższy powinny być
te skargi kasacyjne, które dotyczą spraw najpoważniejszych, wpływających na rozwój
i kształtowanie systemu prawnego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 marca
2005 r., SK 26/02).
Pozwany wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparł na przesłance
wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., tj. podniósł, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że kwestia oczywistej zasadności
skargi kasacyjnej była wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego.
II NSK 33/25
4
Wynikało z nich m.in., że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
jeżeli zaskarżone nią orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa,
rozumianego jako dostrzegalna bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy
jurydycznej sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem
albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (zob. postanowienia
Sądu Najwyższego z: 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, 17 października 2001 r.,
I PKN 157/01); skarżący powinien wykazać kwalifikowaną postać naruszenia
przepisów prawa materialnego lub procesowego, widoczną prima facie,
przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2009 r., II PK 223/09); zasadność,
o której tu mowa, ma być łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze
skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09).
Skarżący musi wobec tego wykazać, że orzeczenie zapadło z oczywistym,
rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad obowiązujących
w praworządnym państwie, widocznym na pierwszy rzut oka, bez konieczności
przeprowadzenia bardziej szczegółowej analizy (por. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 18 czerwca 2008 r., III CSK 110/08; z 18 września 2012 r.,
II CSK 179/12; z 13 marca 2017 r., I CSK 596/16). Powołując się na oczywistą
zasadność skargi kasacyjnej należy wykazać, że popełnione przy ferowaniu
zaskarżonego orzeczenia uchybienia w zakresie stosowania prawa miały charakter
kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom, były więc dostrzegalne w sposób
oczywisty dla przeciętnego prawnika (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego:
z 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00; z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00; z 29 marca
2019 r., V CSK 326/18). Uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej
powinno zawierać wywód wskazujący na to, które przepisy skarżący uważa
za naruszone w sposób prowadzący do wydania oczywiście nieprawidłowego
wyroku (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 marca 2024 r.,
I CSK 1030/23).
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący wskazał, że problem sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zachodziły
przesłanki do zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej,
przewidzianej w art. 56 ust. 6a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. –
II NSK 33/25
5
Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 266 z późn. zm. dalej „p.e.”).
Jak wyjaśnił skarżący, zaskarżone orzeczenie Sądu Apelacyjnego nie respektuje
konstrukcji i specyfiki regulacji art. 56 ust. 6a p.e., która wąsko określa granice,
w których możliwe jest odstąpienie od wymierzenia kary, zaznaczając jednocześnie,
że jej istota i wytyczne stosowania w praktyce przedstawione zostały
w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd,
zakładający uznaniowy charakter odstąpienia przez Prezesa URE od wymierzenia
kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust. 6a p.e., które zakłada możliwość wyboru
różnych rozstrzygnięć w tym samym stanie faktycznym (pogląd ten został
zaaprobowany także przez Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku
(k. 181akt VII AGa 1516/23). Oznacza to, że nawet w razie ziszczenia się
przesłanki znikomej szkodliwości społecznej czynu, Prezes URE nie ma obowiązku
odstąpienia od nałożenia kary i mając na względzie cele prawa energetycznego,
realia rynkowe i sytuację konsumentów, może on podjąć w takiej sytuacji decyzję
o nieskorzystaniu z kompetencji określonej w art. 56 ust. 6a p.e. (zob. wyrok
Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r., I NSK 95/18; postanowienie
Sądu Najwyższego z 16 listopada 2022 r., I NSK 67/22; z 23 sierpnia 2024 r.,
II NSK 41/24). Z uwagi na to, iż są to kryteria słusznościowe, których stosowanie
jest wpisane w istotę uznania administracyjnego, sąd nie powinien co do zasady
zastępować Prezesa URE w ocenie czy w danych okolicznościach wspomniane
kryteria wymagają nałożenia kary, czy też odstąpienia od jej nałożenia
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 sierpnia 2024 r., II NSK 41/24).
Jednocześnie jednak w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że sąd
orzekający w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa URE ma co do zasady
kompetencję do oceny legalności i zasadności odmowy zastosowania
art. 56 ust. 6a p.e. i w konsekwencji zastosowania tego przepisu,
gdy przedsiębiorstwo energetyczne kwestionuje zgodność decyzji Prezesa Urzędu
nakładającej karę pieniężną z przesłankami zastosowania tego przepisu i interesem
publicznym. Jak się precyzuje, na co też zwrócił też uwagę skarżący w skardze
kasacyjnej, sąd może zastosować art. 56 ust. 6a p.e., w sytuacji gdy przedsiębiorca
wykaże, że organ regulacyjny przekroczył zasady uznania administracyjnego,
II NSK 33/25
6
zaś stopień szkodliwości przypisanego czynu był znikomy, a przy tym
przedsiębiorca zaprzestał naruszenia prawa lub zrealizował obowiązek (zob. wyrok
Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r., I NSK 95/18, postanowienie
Sądu Najwyższego z 16 listopada 2022 r., I NSK 67/22). Jak wyjaśnił
Sąd Najwyższy, interwencja sądu w treść decyzji organu regulacyjnego powinna
następować dopiero wtedy, gdy nosi ona znamiona dowolności: opiera się
na arbitralnych przesłankach, zawiera zdawkowe i ogólnikowe uzasadnienie,
odwołuje się do nieudowodnionych informacji. Sąd Ochrony Konkurencji
i Konsumentów oraz Sąd Apelacyjny przy korzystaniu z kompetencji
do reformatoryjnego orzekania powinny kierować się zasadą powściągliwości
(zob. wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r., I NSK 95/18).
W świetle przywołanego orzecznictwa, Sąd Apelacyjny mógł zatem dokonać
oceny legalności i zasadności odmowy zastosowania art. 56 ust. 6a p.e.
w przedmiotowej sprawie, a ocena ta doprowadziła Sąd Apelacyjny do przekonania,
że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia ww. przepisu, a wydana decyzja
w zaskarżonej części nosi cech dowolności, co zostało obszernie uzasadnione
przez Sąd Apelacyjny (k. 185 – 186 verte akt o sygn. VII AGa 1516/23). Podkreślić
należy, że okoliczność, iż decyzja w przedmiocie odstąpienia od wymierzenia kary
jest uznaniowa nie oznacza per se, że jest ona dowolna. Argumentacja przywołana
w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej w dużej mierze stanowi
natomiast polemikę z przyjętymi w orzeczeniu Sądu Apelacyjnego zapatrywaniami
odnośnie zaistnienia przesłanek uzasadniających odstąpienie od wymierzenia kary.
Już zatem tego powodu, trudno uznać, aby doszło do tak oczywistego naruszenia
przez Sąd Apelacyjny art. 56 ust. 6a p.e., które jest widoczna prima facie,
przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej. Należy też podkreślić,
że na gruncie niniejszej sprawy skarżący próbował dowieść oczywistej zasadności
skargi kasacyjnej w obszernym (liczącym ponad 7 stron, k. 23 verte – 27 verte akt
o sygn. II NSK 33/25) uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
z tej przyczyny. Skoro twierdzenie o oczywistym naruszeniu art. 56 ust. 6a p.e.
wymagało tak szerokiej argumentacji odwołującej się do szczegółów sprawy
(w tym kwestii oceny przesłanek zaistnienia możliwości odstąpienia od wymierzenia
kary, a co jest z tym związane stopnia szkodliwości czynu), to także i z tego
II NSK 33/25
7
powodu nie sposób było uznać, że zarzucone naruszenie prawa materialnego miało
charakter oczywisty, co mogłoby ewentualnie świadczyć o oczywistej zasadności
skargi.
W związku z powyższym w ocenie Sądu Najwyższego nie sposób przyjąć,
by w realiach niniejszej sprawy działanie Sądu Apelacyjnego nosiło znamiona
kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego,
widocznego prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej,
co uzasadniałoby uznanie, iż zaskarżone orzeczenie Sądu Apelacyjnego zapadło
wskutek oczywistego naruszenia prawa, co w konsekwencji pozbawia słuszności
tezę skarżącego, że w niniejszej sprawie skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie
art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c.
w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat
za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1935 ze zm.).
[a.ł]
