II KZ 28/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 9 września 2025 r.
SSN Marek Siwek (przewodniczący)
SSN Paweł Kołodziejski (sprawozdawca)
SSN Igor Zgoliński
Protokolant Klaudia Binienda
w sprawie P. W.
oskarżonego z art. 189 § 3 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 9 września 2025 r.,
zażalenia oskarżonego na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 sierpnia
2025 r., sygn. akt II KK 232/24 o zastosowaniu wobec oskarżonego środka
zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania,
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 538 § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie
UZASADNIENIE
Po rozpoznaniu kasacji wniesionych przez obrońców oskarżonych P. K.
oraz P. W. , Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2025 r., sygn. akt II KK
232/24, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2023
r., sygn. akt VIII AKa 225/23, utrzymujący w mocy wyrok Sądu Okręgowego w
Warszawie z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt XVIII K 42/22 w stosunku do
oskarżonych P. W. i P. K. , a na podstawie art. 435 k.p.k. w zw. z art. 536 k.pk.
II KZ 28/25
2
także w stosunku do oskarżonych Ł. W. i B. B. i przekazał sprawę do ponownego
rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie.
Jednocześnie, orzekając na podstawie art. 538 § 2 k.p.k. w zw. z art. 249 § 1
k.p.k. i art. 258 § 2 k.p.k., Sąd Najwyższy zastosował wobec P. W. środek
zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy, tj. do
dnia 12 listopada 2025 r. wskazując, że w związku z uchyleniem wyroku sądu
odwoławczego oraz wydaniem postanowienia o tymczasowym aresztowaniu w dniu
14 sierpnia 2025 r. o godz. 10:35 – trwanie tego środka zapobiegawczego należy
liczyć od tej właśnie chwili i według niej oznaczyć należy rzeczywiste pozbawienie
oskarżonego wolności w warunkach aresztu śledczego.
Zażalenie na to postanowienie wniósł w ustawowym terminie oskarżony P.
W. . Wskazał, że niezasadnie przyjęto, iż na obecnym etapie sprawy jedynie
stosowanie tymczasowego aresztowania może zapewnić prawidłowy tok
postępowania karnego, gdy tymczasem w jego ocenie wystarczającym jest
zastosowanie innych środków zapobiegawczych o charakterze nieizolacyjnym w
postaci dozoru Policji, czy poręczenia majątkowego. Nadmienił, że Sąd Najwyższy
błędnie uznał, że istnieje realne domniemanie, że może podejmować próby
bezprawnych działań mogących destabilizować prawidłowy tok postępowania z
uwagi na grożącą mu surową karę, wskazując, że w warunkach izolacji przebywa
od grudnia 2021 r., a więc przez ponad 3 lata i tym samym okres ten był
wystarczający „na zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania, wszystkie
niezbędne do przeprowadzenia postępowania dowody osobowe (zeznania
świadków), dowody rzeczowe zostały już zebrane i przeanalizowane, tak że nie
zachodzi obawa bezprawnego utrudniania postępowania karnego”. Oskarżony
zobowiązał się także do osobistego stawiennictwa na każde wezwanie sądu, a
także do zgłaszania się na dozór Policji.
W konsekwencji oskarżony wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia
poprzez uchylenie zastosowanego wobec niego środka zapobiegawczego w
postaci tymczasowego aresztowania i orzeczenie w jego miejsce innego
nieizolacyjnego środka zapobiegawczego w postaci dozoru Policji, bądź poręczenia
majątkowego.
II KZ 28/25
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że Sąd Najwyższy w sposób należyty
wykazał zaistnienie przesłanki ogólnej stosowania środków zapobiegawczych
określonej w art. 249 § 1 k.p.k. Powyższego stanowiska nie podważa przy tym fakt,
iż oceniając stopień prawdopodobieństwa popełnienia przez P. W. zarzucanych mu
czynów odwołał się do dowodów osobowych i rzeczowych wskazanych w
uzasadnieniach wyroków sądów obu instancji. Podzielić należy bowiem pogląd
prezentowany w judykaturze, że skazanie oskarżonego nieprawomocnym wyrokiem
wystarczająco uzasadnia duże prawdopodobieństwo, że popełnił on zarzucane mu
przestępstwa i zwalnia od przedstawiania szczegółowej argumentacji
uzasadniającej takie przekonanie (zob.m.in. postanowienie Sądu Apelacyjnego w
Krakowie z dnia 27 lipca 2005 r., II AKz 288/05, KZS 2005, z. 7-8, poz. 87;
postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 3 czerwca 2009 r., II AKz
362/09; postanowienie SN z dnia 19 marca 2025 r., III KZ 6/25; postanowienie SN z
dnia 4 marca 2025 r., II KZ 4/25). W realiach przedmiotowej sprawy postąpienie
takie było tym bardziej uzasadnione, że w toku postępowania kasacyjnego
uchylenie w odniesieniu do P. W. wyroku sądu odwoławczego nastąpiło z przyczyn
niepodważających jego sprawstwo.
Jednocześnie kontrola odwoławcza wykazała, że w zaskarżonym postanowieniu
trafnie przyjęto, iż w aktualnym stanie sprawy występuje szczególna przesłanka
stosowania tymczasowego aresztowania, o której mowa w art. 258 § 2 k.p.k.
Stosownie do treści powyższego przepisu, potrzeba zastosowania tymczasowego
aresztowania może być uzasadniona nieprawomocnym skazaniem na karę co
najmniej 3 lat pozbawienia wolności. Tymczasem Sąd Okręgowy w Warszawie w
przedmiotowej sprawie orzekł wobec P. W. karę łączną 10 lat pozbawienia wolności.
Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że przepis art. 258 § 2 k.p.k. może
stanowić samoistną podstawę zastosowania tymczasowego aresztowania, bowiem
wprowadza szczególny rodzaj domniemania co do istnienia obawy, że oskarżony, z
uwagi na grożącą mu surową karę, będzie bezprawnie utrudniał postępowanie (por.
uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2012 r., I KZP
18/11; postanowienie SN z dnia 23 kwietnia 2024 r., III KZ 14/24; postanowienie SN
II KZ 28/25
4
z dnia 2 października 2024 r., II KZ 47/24; postanowienie SN z dnia 20 lutego 2020
r., I KZ 6/20). Stąd też, zgodnie z poczynionym przez ustawodawcę założeniem, nie
jest wymagane w takiej sytuacji wykazywanie przez sąd w oparciu o zebrane w
sprawie dowody konkretnych zachowań oskarżonego mogących destabilizować
prawidłowy tok postępowania. W tym kontekście godzi się również przypomnieć, że
Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, iż wynikające z art. 258 § 2 k.p.k.
domniemanie utrudniania prawidłowego toku postępowania z powodu grożącej
oskarżonemu surowej kary samo w sobie nie jest sprzeczne z art. 5 ust. 3
Konwencji o Ochronie Prawa Człowieka i Podstawowych Wolności (vide wyrok
ETPCz z dnia 24 marca 2015 r., skarga nr 38510/06, sprawa Stettner przeciwko
Polsce).
Nie sposób podzielić również zarzutu skarżącego, że na skutek długości okresu
jego przebywania w zakładzie penitencjarnym przesłanka z art. 258 § 2 k.k.
zdezaktualizowała się. Zgodzić się należy, że stosowanie na podstawie
wskazanego przepisu tymczasowego aresztowania nie może być uzależnione
jedynie od dokonania ustalenia co do orzeczonej nieprawomocnie kary
pozbawienia wolności w określonym wymiarze(nie niższej niż 3 lata), bez
uwzględnienia także innych czynników związanych z tą karą rzutujących na ocenę
jej surowości w danym momencie postępowania karnego, w szczególności
zaszłości związanych z jej faktycznym wykonaniem wobec oskarżonego. Powyższe
okoliczności mają jednak znaczenie z punktu widzenia oceny czy kara realnie
pozostająca do odbycia w dalszym ciągu ma charakteru „surowej” w rozumieniu art.
258 § 2 k.p.k. (por. postanowienie SN z 27 marca 2025 r., III KZ 7/25 i przywołane
tam judykaty). Niewątpliwie warunek ten nie zostanie spełniony w sytuacji, gdy w
związku z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania albo z powodu
częściowego wykonania kary, oskarżonemu pozostaje do odbycia istotnie krótszy
czas niż ustawowe minimum 3 lat, które art. 258 § 2 k.p.k. przyjmuje jako granicę
warunkującą możliwość zastosowania aresztu (por. postanowienie SN z 22
kwietnia 2009 r., II AKz 155/09). W przedmiotowej sprawie sytuacja taka jednak nie
zachodzi. Oskarżony P. W. w warunkach izolacji przebywał bowiem od 20 grudnia
2021 r. do 14 sierpnia 2025 r. Łączny okres rzeczywistego pozbawienia wolności
oskarżonego od dnia jego zatrzymania, do dnia uchylenia wyroku Sądu
II KZ 28/25
5
Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2023 r., sygn. akt VIII AKa
225/23, wyniósł zatem 3 lata 7 miesięcy i 25 dni. Tym samym do obycia kary
oskarżonemu pozostał okres 6 lat 4 miesięcy i 5 dni. Dotychczasowy okres
pozbawienia wolności oskarżonego w niniejszej sprawie był zatem brany pod
uwagę przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie środka zapobiegawczego.
Reasumując, argumenty podniesione w zażaleniu nie podważają prawidłowości
dokonanych przez Sąd Najwyższy ustaleń ani trafności wyprowadzonych wniosków.
W ocenie Sądu Najwyższego spełnione zostały przesłanki zastosowania
tymczasowego aresztowania w postaci dużego prawdopodobieństwa popełnienia
zarzucanych czynów oraz obawa utrudniania postępowania wynikająca z grożącej
oskarżonemu surowej kary (art. 258 § 2 k.p.k.). Nie ujawniły się żadne nowe
okoliczności, które uzasadniałyby uchylenie lub zmianę zaskarżonego
postanowienia i zastosowanie wobec oskarżonego środka zapobiegawczego o
charakterze wolnościowym.
Z tych też względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.
[J.J.]
[a.ł]
Paweł Kołodziejski Marek Siwek Igor Zgoliński
