II KZ 18/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 14 maja 2025 r.
SSN Igor Zgoliński (przewodniczący)
SSN Małgorzata Bednarek
SSN Antoni Bojańczyk (sprawozdawca)
Protokolant Małgorzata Szmit
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jerzego Engelkinga
w sprawie M. C.
oskarżonego z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 14 maja 2025 r.,
zażalenia oskarżonego
na postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 25 kwietnia 2025 r., sygn. akt II KK 527/24,
w przedmiocie zastosowania wobec oskarżonego tymczasowego aresztowania
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 538 § 2 k.p.k.,
zaskarżone postanowienie utrzymuje w mocy.
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu wniesionej przez obrońcę skazanego M. C.
kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn.
akt II AKa 261/23, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia
6 czerwca 2023 r., sygn. akt IV K 272/22, którym M. C. został skazany na karę
łączną 8 lat pozbawienia wolności za czyn z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.
i in., wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2025 r., sygn. akt II KK 527/24 ⎯ stwierdzając
wystąpienie bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. ⎯
uchylił wyrok Sądu odwoławczego i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego
II KZ 18/25
2
rozpoznania. Jednocześnie, na podstawie art. 538 § 2 k.p.k. w zw. z art. 249 § 1
k.p.k. i art. 258 § 2 k.p.k., najwyższy organ władzy sądowniczej zastosował wobec
oskarżonego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na
okres 3 miesięcy, tj. do dnia 24 lipca 2025 r., przy czym w związku z uchyleniem
wyroku Sądu odwoławczego oraz ogłoszeniem postanowienia o tymczasowym
aresztowaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. o godz. 10.25 - trwanie tego środka
zapobiegawczego nakazał liczyć od tej właśnie chwili i według niej oznaczyć
rzeczywiste pozbawienie oskarżonego wolności w warunkach aresztu śledczego
(art. 127c k.p.k.).
Zażalenie na to postanowienie złożył oskarżony. Nie sformułował w nim
żadnych zarzutów skierowanych bezpośrednio pod adresem zaskarżonego
rozstrzygnięcia, a jedynie wskazał, że na obecnym etapie postępowania
wystarczające byłyby środki zapobiegawcze o charakterze wolnościowym bowiem
materiał dowodowy został już zgromadzony, wszyscy świadkowie złożyli zeznania,
a on sam nie zamierza się ukrywać ani kontaktować ze stroną czy świadkami. Na
wolności chciałby zaopiekować się chorą matką (po udarze mózgu), posiada stałe
miejsce zamieszkania oraz zapewnioną pracę, pozwalającą uregulować zadłużenie
wobec najbliższych i wierzycieli. Zaznaczył też, że z wymierzonej kary łącznej
ośmiu lat pozbawienia wolności odbył już prawie trzy i pół roku w warunkach
aresztu śledczego. Konkludując wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia,
poprzez uchylenie tymczasowego aresztowania, ewentualnie zastosowanie środka
zapobiegawczego
w postaci zakazu opuszczenia kraju połączonego z zatrzymaniem paszportu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Oskarżony – jak wskazano wyżej – nie sformułował w nim żadnych
zarzutów,
a jedynie wskazał na okoliczność zebrania materiału dowodowego, okres
dotychczas odbytej kary (od dnia 25 listopada 2021 r.), wyrażając przy tym
dezaprobatę dla zastosowania przez Sąd Najwyższy najsurowszego środka
zapobiegawczego
II KZ 18/25
3
w postaci tymczasowego aresztowania i możliwość ewentualnego zastosowania
wolnościowego środka zapobiegawczego.
Argumentację podniesioną w uzasadnieniu zażalenia należało ocenić jako
nietrafną, a to przede wszystkim z uwagi na przepis art. 249 § 1 k.p.k., który
statuuje tzw. przesłanki ogólne stosowania środków zapobiegawczych. Zgodnie z
tą regulacją środki zapobiegawcze można stosować w celu zabezpieczenia
prawidłowego toku postępowania tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na
duże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo.
W realiach rozpoznawanej sprawy, kiedy do zastosowania wobec
oskarżonego tymczasowego aresztowania doszło w postępowaniu sądowym, po
uchyleniu przez Sąd Najwyższy – w wyniku rozpoznania kasacji obrońcy
skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 4 czerwca 2024 r.,
sygn. akt II AKa 261/23, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia
6 czerwca 2023 r., sygn. akt IV K 272/22 – wyłącznie wyroku sądu odwoławczego i
przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania, a więc w sytuacji,
gdy w obrocie prawnym funkcjonuje w dalszym ciągu wyrok Sądu Okręgowego w
Lublinie (obecnie, w związku z orzeczeniem Sądu Najwyższego, nieprawomocny)
skazujący oskarżonego za przypisane mu występki na karę łączną ośmiu lat
pozbawienia wolności, nie może być wątpliwości co do istnienia tych przesłanek.
Jak bowiem trafnie przyjmuje się w orzecznictwie, z chwilą wydania
nieprawomocnego wyroku skazującego wysokie prawdopodobieństwo popełnienia
przez oskarżonego przestępstwa przekształca się w domniemanie prawidłowości
poczynionych ustaleń faktycznych co do sprawstwa oskarżonego (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2015 r., II KK 9/15). Zatem w
świetle wyroku Sądu pierwszej instancji nie da się skutecznie zakwestionować
materialnej podstawy zastosowania wobec oskarżonego tymczasowego
aresztowania.
Środki zapobiegawcze, co do zasady, stosuje się w celu zabezpieczenia
prawidłowego toku postępowania. Funkcja tymczasowego aresztowania, jako
środka zapobiegawczego nie jest jednak, wbrew sugestiom oskarżonego,
ograniczona do zabezpieczenia dowodów, jako że zakłócanie prawidłowego toku
postępowania może również przybrać formę bezprawnego wpływu na dowody już
II KZ 18/25
4
przeprowadzone. Wobec tego dla stosowania tego środka nie jest istotny określony
etap procesu. Chodzi bowiem o zabezpieczenie prawidłowego toku całego jego
przebiegu, aż do rozpoczęcia wykonywania kary, co ma istotne znaczenie w
niniejszej sprawie. Po uchyleniu przez Sąd Najwyższy zaskarżonego wyroku,
oskarżony będąc na wolności mógłby bowiem podejmować zachowania
zakłócające prawidłowy tok postępowania odwoławczego tudzież unikać odbywania
kary, do czego mogłaby go skłaniać orzeczona surowa kara pozbawienia wolności
czy okres dotychczas już odbytej kary (obliczając ten okres z uwzględnieniem
czasu rzeczywistego pozbawienia wolności zaliczonego na poczet orzeczonej
wobec oskarżonego kary, tj. od dnia 25 listopada 2021 r. do dnia 4 czerwca 2024
r.). U podstaw zastosowania wobec oskarżonego tymczasowego aresztowania
legła zatem potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania.
Ponadto, jeśli się zważy, że M. C. został nieprawomocnie skazany na karę
łączną ośmiu lat pozbawienia wolności, uznać należy, że stosowanie tego środka
zapobiegawczego było uzasadnione także istnieniem drugiej ze wskazanych
w zaskarżonym postanowieniu przesłanek, to jest przesłanki szczególnej określonej
w art. 258 § 2 k.p.k. W zaistniałej w sprawie sytuacji procesowej, przyjęcie, że
oskarżony z wymierzonej kary łącznej pozbawienia wolności odbył już prawie trzy i
pół roku w warunkach aresztu śledczego, nie dezaktualizuje istnienia ww.
przesłanki, tym bardziej gdy zauważy się, że okres ten nie stanowi nawet połowy jej
wymiaru (co mogłoby mieć istotne znaczenie uwzględniwszy treść art. 78 § 1 k.k.).
To właśnie grożąca oskarżonemu surowa kara uzasadnia przyjęcie istnienia
destabilizacji toku postępowania prowadzonego po uchyleniu prawomocnego
orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Lublinie, co tym samym nie wymaga już badania
istnienia innych okoliczności zaliczanych do przesłanek stosowania izolacyjnego
środka zapobiegawczego.
Pozostałe argumenty zaprezentowane przez autora zażalenia rażą bądź to
dowolnością, albo też są bezprzedmiotowe, i nie mogły mieć żadnego znaczenia
w pryzmacie kontroli odwoławczej postanowienia w przedmiocie zastosowania
izolacyjnego środka zapobiegawczego. Do takich okoliczności należy przede
wszystkim subiektywne przekonanie o aktualnym braku zamiaru ukrywania się czy
kontaktowania ze stroną czy świadkami. Podobnie ocenić należy supozycje
II KZ 18/25
5
oskarżonego dotyczące chęci zaopiekowania się chorą matką, posiadania stałego
miejsca zamieszkania czy zapewnionej pracy, pozwalającej uregulować zadłużenie
wobec najbliższych i wierzycieli, stanowiące subiektywne, niczym
nieudokumentowane tezy autora zażalenia, które jak dotąd nie znalazły żadnego
potwierdzenia w toku całego postępowania jurysdykcyjnego (w tym także w treści
uchylonego w toku postępowania przez Sąd Najwyższy orzeczenia sądu drugiej
instancji). Oskarżony w istocie pomija zaistnienie w sprawie tych przesłanek, które
Sąd Najwyższy przyjął za podstawę zastosowania wobec oskarżonego
tymczasowego aresztowania. Jak wskazano wyżej, skoro wobec oskarżonego
orzeczono w pierwszej instancji surową (przekraczającą 3 lata) karę pozbawienia
wolności i z tej kary pozostaje obecnie do wykonania jeszcze ponad połowa,
potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego izolacyjnym
środkiem zapobiegawczym znajduje swoją podstawę w art. 249 § 1 k.p.k. i art. 258
§ 2 k.p.k.
W tym stanie rzeczy za słuszne należy uznać stanowisko wyrażone
w zaskarżonym postanowieniu, że potrzeba tymczasowego aresztowania
oskarżonego uzasadniona jest grożącą mu surową karą, która może motywować
go do bezprawnego wpływania na prawidłowy tok postępowania.
Kierując się powyższym, Sąd Najwyższy na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w
zw. z art. 538 § 2 zd. drugie k.p.k. orzekł jak w postanowieniu.
Małgorzata Bednarek Igor Zgoliński Antoni Bojańczyk
[PŁ]
[a.ł]
