II KO 90/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Piotr Mirek
Dnia 26 sierpnia 2026 r.
w sprawie X. Y.
oskarżonego z art. 197 § 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 sierpnia 2026 r.
wniosku zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim
z dnia 25 czerwca 2026 r., sygn. akt II K 545/25,
o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
uwzględnić wniosek i sprawę przekazać do rozpoznania
Sądowi Rejonowemu w Zamościu.
UZASADNIENIE
Do Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim wypłynął akt oskarżenia
przeciwko X. Y., któremu zarzucono popełnienie czterech przestępstw,
kwalifikowanych odpowiednio z art. 197 § 1 k.k., art. 189 § 1 k.k., art. 245 k.k. i oraz
z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2026 r. Sąd Rejonowy w Tomaszowie
Lubelskim zwrócił się do Sądu Najwyższego o podjęcie decyzji w przedmiocie
przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie
art. 37 k.p.k. Sąd wnioskujący wywodził, że w przedmiotowej sprawie oskarżonym
jest syn X.1 Y.1, która wykonuje zawód radcy prawnego na obszarze właściwości
II KO 90/26
2
Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim. Jest ona również współwłaścicielką
nieruchomości sąsiadującej bezpośrednio z budynkiem sądu. Z uwagi na
niewystarczającą liczbę miejsc parkingowych na terenie sądu sędziowie oraz
pracownicy sądu od wielu lat korzystają – za zgodą właścicielki – z jej działki jako
miejsca parkingowego dla swoich pojazdów. Sąd wnioskujący uznał, że z uwagi na
te powiązania – wynikające zarówno z wieloletniego wykonywania przez matkę
oskarżonego zawodu radcy prawnego i związanego z tym występowania przed tym
sądem, jak i z faktu udostępniania przez nią działki na potrzeby parkowania pojazdów
sędziów i pracowników – przekazanie niniejszej sprawy do rozpoznania innemu
sądowi będzie korzystnie odebrane społecznie, jako działanie eliminujące
wątpliwości co do bezstronności postępowania.
Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.
Wniosek Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim uznać należało za
zasadny.
Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Sądu Najwyższego, dobro wymiaru
sprawiedliwości – jako wartość nadrzędna – może samodzielnie stanowić
wystarczającą i merytorycznie uzasadnioną podstawę do odstąpienia od ogólnych
zasad określających właściwość miejscową sądu. Przesłanka „dobra wymiaru
sprawiedliwości” z art. 37 k.p.k. dotyczy sytuacji, które mogą realnie wpływać na
swobodę wydawania orzeczeń albo wywoływać w opinii publicznej – nawet
obiektywnie błędne – przekonanie, że sąd miejscowo właściwy nie jest w stanie
rozpoznać sprawy bezstronnie. Właśnie taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.
Istotne są przy tym dwie okoliczności.
Po pierwsze, sprawa zawisła przed Sądem w Tomaszowie Lubelskim dotyczy
między innymi przestępstwa zgwałcenia, a więc przestępstwa cechującego się
zarówno wysoką szkodliwością, jak i budzącego poruszenie w społeczności. W takiej
sytuacji zapewnienie najwyższych standardów bezstronności, także w ujęciu
subiektywnym, jest niezbędne dla zapewnienie zaufania do Sądu.
Po drugie, matka oskarżonego jest radcą prawnym, prowadzącym swoją
praktykę, w kancelarii znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie Sądu
Rejonowego, co w oczach opinii publicznej stanowić może zagrożenie dla
bezstronności Sądu, orzekającego w niniejszej sprawie. Wrażenie to potencjalnie
potęguje fakt, że będąca jej własnością nieruchomość od lat jest wykorzystywana
przez sędziów Sądu do parkowania samochodów. Choć utrzymywanie takiego stanu
II KO 90/26
3
rzeczy nie powinno mieć miejsca, to stanowi to okoliczność, którą w realiach sprawy
trudno byłoby go zignorować. Powyższe okoliczności zyskują dodatkowo na
znaczeniu, jeśli wziąć pod uwagę, że T. jest stosunkowo małą miejscowością, w
której praktykę prowadzi relatywie niewielu radców prawnych i adwokatów. W
odbiorze społecznym może prowadzić do postrzegania osób zaangażowanych w
sprawę jako przedstawicieli tego samego środowiska, powiązanego siecią
wzajemnych relacji zawodowych i prywatnych.
We wniosku nie zawarto sugestii dotyczącej Sądu, do którego przedmiotowa
sprawa winna zostać przekazana. Biorąc jednak po uwagę, że najbliższym
geograficznie Sądem równorzędnym jest Sąd Rejonowy w Zamościu, Sąd
Najwyższy rozstrzygnął, jak w sentencji.
[WB]
[r.g.]
