II KO 8/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Skoczkowska
Dnia 5 marca 2025 r.
w sprawie M.J. skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 marca 2025 r.
kwestii wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego M.S.,
na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k.
postanowił:
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego M.S. od udziału w
rozpoznaniu sprawy o sygn. II KO 8/25.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrońców skazanych M.J. i M.S.
Sprawę do rozpoznania kasacji przydzielono sędziemu Sądu Najwyższego P.K.
Postanowieniem z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt II KK 594/21, Sąd Najwyższy w
jednoosobowym składzie oddalił kasację obu skazanych jako oczywiście
bezzasadną. Skazany M.J. pismem z dnia 13 stycznia 2025 r. złożył pismo, w
którym wskazał na możliwość zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej w
postaci nienależytej obsady Sądu Najwyższego w przedmiotowej sprawie. Do
rozpoznania sprawy o sygn. II KO 8/25 dotyczącej skazanego M.J. został
wyznaczony SSN M.S. Pismem z dnia 17 lutego 2025 r. skazany M.J. złożył
wniosek o wyłączenie sędziego SSN M.S. od rozpoznania sprawy. Do rozpoznania
wniosku została wyznaczona SSN B.S.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
II KO 8/25
2
Nie ulega wątpliwości, że orzekanie przez sędziego M.S. w przedmiocie
zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej wynikającej z obsady Sądu
Najwyższego z udziałem sędziego P.K. w sprawie o sygn. II KK 594/21 powinno
skutkować jego wyłączeniem nie tylko jako iudex suspectus, ale z urzędu na
podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. Okoliczności związane z powołaniem SSN M.S.
na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie przepisów ustawy o KRS z 2017 r. są bowiem tożsame.
W myśl zasady nemo iudex indoneus in propria causa odsuwa się od sprawy
sędziego w sytuacji, gdy jej rozstrzygnięcie wpływa na sferę jego praw i
obowiązków. Nie chodzi przy tym jedynie o te ewidentne przypadki, gdy sędzia jest
stroną procesową, która ex definitione ma interes prawny w korzystnym dla siebie
rozstrzygnięciu, ale o każdy przypadek, gdy sprawa dotyczy sędziego bezpośrednio.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego podnosi się, że „trudno o bardziej
jednoznaczny przypadek tego rodzaju sytuacji niż ten, w którym sędzia Sądu
Najwyższego powołany w niekonstytucyjnym trybie, ma orzekać o wyłączeniu od
rozpoznania kasacji osoby powołanej również z udziałem Krajowej Rady
Sądownictwa nie będącej organem tożsamym z tym, który przewidziany jest w art.
187 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej” (zob. postanowienie SN z dnia 13
grudnia 2024 r., sygn. akt II KK 311/24).
Tymczasem M.S., tak samo jak P.K., został powołany na urząd sędziego
Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano
na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3). Sam fakt
brania udziału w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego
na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw prowadzi do nienależytej obsady sądu
w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2
czerwca 2022 r., I KZP 2/22; uchwała Sądu Najwyższego w składzie połączonych 3
Izb z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20).
Z dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
wynika natomiast, że tego rodzaju wady stwierdzone w postępowaniach
II KO 8/25
3
nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają charakter
systemowy i będą brane pod uwagę w podobnych skargach złożonych w
przyszłości do Trybunału (por. m. in. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19,
Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19,
Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20,
Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce).
Mając powyższe na uwadze należało wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego
M.S. od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. II KO 8/25.
[WB]
r.g.
