II KO 65/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 kwietnia 2025 r.
SSN Stanisław Stankiewicz
w sprawie A. Z.
oskarżonego z art. 258 § 3 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 17 kwietnia 2025 r.,
inicjatywy wyrażonej w postanowieniu Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt IV K 29/23,
w przedmiocie przekazania sprawy do rozpoznania innemu
równorzędnemu,
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
sądowi
przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w
Białymstoku.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Lublinie, wskazanym postanowieniem, na podstawie art. 37
§ 1 k.p.k., wystąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania sprawy
oskarżonego A. Z. innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru
sprawiedliwości.
W uzasadnieniu wniosku zaznaczono, że wcześniejszym postanowieniem
Sądu Okręgowego z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt IV K 8/16, wyłączono
sprawę A. Z. do odrębnego rozpoznania, gdyż stan zdrowia oskarżonego nie
pozwalał na jego udział w dalszym postępowaniu, a następnie zawieszono
II KO 65/25
2
postępowanie. W ocenie Sądu wnioskującego, skoro w świetle przekonującej opinii
biegłego, w aktualnym stanie zdrowia oskarżony „jest zdolny do udziału w
czynnościach procesowych” w pobliżu swego miejsca zamieszkania (tj. w B.) pod
warunkiem wyeliminowania konieczności wielogodzinnej podróży do L. (i z
powrotem) - to niezbędne jest wystąpienie do Sądu Najwyższego o przekazanie
sprawy takiemu sądowi, przed którym ww. oskarżony będzie miał możliwość się
stawić i wziąć udział w czynnościach procesowych. Zdaniem Sądu wnioskującego
za koniecznością przekazania sprawy przemawia przesłanka dobra wymiaru
sprawiedliwości, która realizuje się poprzez tworzenie warunków do
przeprowadzenia i zakończenia postępowania karnego, a zatem rozstrzygnięcia
sprawy w rozsądnym terminie, bez nieuzasadnionej zwłoki, co stanowi zasadę
konstytucyjną (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz procesową (art. 2 § 1 pkt 4 k.p.k.).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
Instytucja tzw. właściwości z delegacji, określona w art. 37 § 1 k.p.k. ma
charakter wyjątkowy, a zatem stosowana może być w sytuacjach, gdy szczególne i
nadzwyczajne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości mogą
przemawiać za taką koniecznością. W orzecznictwie Sądu Najwyższego pojęcie
dobra wymiaru sprawiedliwości odnosi się także do realizacji konstytucyjnego i
konwencyjnego prawa do rzetelnego procesu, którego jedną z gwarancji jest
rozpoznanie sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6
ust. 1 EKPC). W Kodeksie postępowania karnego zamieszczono również dyrektywę
nakazującą dążenie do rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie (art. 2 § 1 pkt
4 k.p.k.). Dlatego przyjmuje się, że przez pojęcie dobra wymiaru sprawiedliwości
należy też rozumieć interes wymiaru sprawiedliwości w szybkim rozpoznaniu
sprawy. W związku z tym okoliczność dotycząca złego stanu zdrowia oskarżonego
czy jego kalectwa, która uniemożliwia stawienie się na rozprawę w sądzie
właściwym z uwagi na odległość od miejsca jego zamieszkania, jest uwzględniana
jako podstawa przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli daje to
realne szanse udziału oskarżonego w rozprawie przed tym sądem (zob.
II KO 65/25
3
postanowienia SN: z 5 kwietnia 2024 r., III KO 31/24; z 27 lutego 2025 r., III KO
194/24).
Taka też sytuacja zaistniała w realiach przedmiotowej sprawy. Ze
znajdującej się w aktach sprawy opinii biegłego wynika, że „schorzenia
oskarżonego powodujące dotychczasową niezdolność do stawiennictwa w sądzie
przebiegają – jak dotąd – bez poprawy, mimo inwazyjnych metod leczenia i
złożonej farmakoterapii, w tym z użyciem leków opioidowych (pochodnych morfiny)
i leczniczej marihuany (…) najistotniejszym problemem w sytuacji zdrowotnej
oskarżonego byłoby odbycie wielogodzinnej podroży do L. (i z powrotem).
Najrozsądniejszym rozwiązaniem byłoby przekazanie procesu do Sądu
Okręgowego w Białymstoku co wyeliminowałoby najpoważniejszą przeszkodę w jej
prowadzeniu z udziałem oskarżonego”. W świetle powyższej opinii, jak słusznie
dostrzegł Sąd wnioskujący, stan zdrowia oskarżonego A. Z. trwale uniemożliwia
jego uczestnictwo w postępowaniu przed sądem właściwym miejscowo, niemniej
taka możliwość otwiera się przed innym sądem równorzędnym. Zapewnienie więc
oskarżonemu realnego prawa do obrony na rozprawie, w sytuacji, gdy stan jego
zdrowia nie rokuje poprawy, stanowi dostateczną argumentację do uwzględnienia
wniosku w trybie art. 37 § 1 k.p.k.
Biorąc powyższe pod uwagę, aby wyeliminować ryzyko pozbawienia
oskarżonego prawa do obrony, dla dobra wymiaru sprawiedliwości i jego autorytetu
sprawę należało przekazać innemu sądowi równorzędnemu – Sądowi Okręgowemu
w Białymstoku, znajdującemu się w bliskiej odległości od miejsca zamieszkania
oskarżonego, co zapewni gwarancję należytego rozpoznania przedmiotowej
sprawy.
Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[J.J.]
[a.ł]
II KO 65/25
4
