II KO 64/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 czerwca 2026 r.
SSN Zbigniew Puszkarski
w sprawie z zażalenia M.M.
na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w Janowie Lubelskim
z dnia 13 marca 2026 r., sygn. akt [...], o odmowie wszczęcia śledztwa
w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 10 czerwca 2026 r.
w przedmiocie wystąpienia Sądu Okręgowego w Zamościu
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w
Tarnobrzegu.
UZASADNIENIE
Prokurator Prokuratury Rejonowej w Janowie Lubelskim po rozpoznaniu
zawiadomienia M.M. postanowieniem z dnia 13 marca 2026 r., sygn. akt [...]
odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie „mającego miejsce w okresie od dnia 12
marca 2013 roku do dnia 17 marca 2025 roku w krótkich odstępach czasu, w
wykonaniu z góry powziętego zamiaru w T. oraz Z., woj. […] przekroczenia
uprawień i niedopełnienia obowiązków przez ustalonych sędziów, prokuratorów,
funkcjonariuszy Policji, geodetę i notariusza podczas wykonywania czynności w
postępowaniach prowadzonych Sądzie Rejonowym w Tomaszowie Lubelskim za
sygn. I Ns 944/13,
II KO 64/26
2
I Ns 5822/13, I Ns 67/17,I Ns 540/19, Sądzie Okręgowym w Zamościu za
sygn. I S 34/20, I Ca 417/21, Prokuraturze Rejonowej w Tomaszowie Lubelskim za
sygn. PR Ds. […], PR Ds. […]. Ds. […] oraz związkowych postępowaniach o
charakterze nadzorczym w Sądzie Okręgowym w Zamościu oraz Sądzie
Rejonowym w Tomaszowie Lubelskim, w szczególności poprzez nierzetelne
prowadzenie postępowań, wydawanie niezasadnych końcowych decyzji
merytorycznych, poświadczenie nieprawdy w dokumentach co do okoliczności
mających znaczenie prawne, przy czym czynów tych dopuszczono się w związku z
braniem udziału w zorganizowanej grupie mającej na celu popełnienie przestępstw,
na skutek czego działano na szkodę interesu prywatnego M.M., tj. o czyn z art. 231
§ 1 k.k. w zb. z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zb. z art. 258 § 1 k.k. w zw.
z art. 11 § 2 k.k. – wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu
zabronionego (art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.)”.
Postanowienie to zaskarżył M.M. Wniesione przez niego zażalenie zostało
przez prokuratora przyjęte i przekazane do rozpoznania właściwemu miejscowo
Sądowi Okręgowemu w Zamościu, z wnioskiem o jego nieuwzględnianie.
Postanowieniem z dnia 7 maja 2026 r., sygn. akt II Kp 158/26, Sąd
Okręgowy w Zamościu na podstawie art. 37 k.p.k. (powinno być: art. 37 § 1 k.p.k.)
zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie przedmiotowego zażalenia do
rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu wskazał m.in., że w
niniejszej sprawie „decyzja procesowa będąca przedmiotem kontroli dotyczy
sędziów Sądu Okręgowego w Zamościu”, wobec czego „wzgląd na
zagwarantowanie bezstronności sądu rozpoznającego sprawę uzasadnia
wystąpienie (…) do Sądu Najwyższego o jej przekazanie do rozpoznania innemu
sądowi równorzędnemu”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wystąpienie Sądu Okręgowego w Zamościu zasługuje na uwzględnienie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego niejednokrotnie wskazywano na
wyjątkowy charakter przepisu art. 37 k.p.k. (wcześniej niepodzielonego na jednostki
redakcyjne), jako dopuszczającego możliwość odstąpienia, ze względu na dobro
wymiaru sprawiedliwości, od fundamentalnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd
właściwy miejscowo. Akcentowano również, że przekazanie sprawy do rozpoznania
II KO 64/26
3
innemu sądowi równorzędnemu na podstawie tego przepisu może nastąpić m.in.
wtedy, gdy realnie występują okoliczności, które mogą stwarzać uzasadnione
przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy w danym
sądzie. Sąd Okręgowy w Zamościu przedstawił argumenty przekonujące o
potrzebie przekazania sprawy z zażalenia M.M. do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu. Rzeczywiście, zasadnie można przyjąć, że doznałoby uszczerbku
dobro wymiaru sprawiedliwości, gdyby zażalenie to rozpoznał sąd miejscowo
właściwy. W takim wypadku sąd ten, tj. Sąd Okręgowy w Zamościu, oceniałby
prawidłowość decyzji prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie
sugerowanego przez autora zażalenia popełnienia przestępstwa m.in. przez
sędziego właśnie tego Sądu orzekającego w dotyczącej M.M. sprawie I Ca 417/21,
zatem zainteresowanego sposobem rozpoznania zażalenia. Jest więc wysoce
prawdopodobne, że pozostawienie sprawy w kognicji sądu miejscowo właściwego
prowadziłoby do pojawienia się, ze szkodą dla wymiaru sprawiedliwości, mających
cechę racjonalności głosów, podających w wątpliwość zdolność tego sądu do
bezstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy. Ogląd sprawy nasuwa
przekonanie, że byłoby to wręcz nieuniknione w przypadku autora zażalenia, który
pozostaje w przekonaniu, iż osoby podejmujące w prokuraturach i sądach
dotyczące jego decyzje, czynią to z naruszeniem prawa, a nawet popełniają
przestępstwa.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy przekazał sprawę do
rozpoznania położonemu poza okręgiem apelacji lubelskiej Sądowi Okręgowemu w
Tarnobrzegu.
[WB]
[r.g.]
