II KO 207/25
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 listopada 2025 r.
SSN Marek Pietruszyński
w sprawie M. S. w przedmiocie wyroku łącznego
po rozpoznaniu wniosku – sygnalizacji skazanego o wznowienie z urzędu - na
podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. - postępowania sądowego prawomocnie
zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 17 sierpnia 2021 r.,
sygn. II AKa 262/20 utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z
dnia 6 października 2020 r., sygn. II K 40/20,
na podstawie art. 542 § 3 k.p.k.
nie stwierdza podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy
postępowania o wznowienie wskazanego wyżej postępowania z
urzędu.
UZASADNIENIE
Skazany M. S. wystąpił z wnioskiem – sygnalizacją o wznowienie z urzędu -
na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. - postępowania sądowego zakończonego
wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 17 sierpnia 2021 r., sygn. II AKa
262/20 utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 6
października 2020 r., sygn. II K 40/20.
II KO 207/25
2
W uzasadnieniu sygnalizacji skazany wskazał na nienależytą obsadę składu
sądu pierwszoinstancyjnego w postaci udziału w nim sędzi Sądu Rejonowego
X.Y. delegowanej do orzekania w Sądzie Okręgowym w Siedlcach, która według
wnioskodawcy uzyskała powołanie na urząd sędziego z udziałem Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r.
.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wnioskowanie skazanego o zaistnieniu bezwzględnej przyczyny
odwoławczej -
nienależytej obsady składu sądu pierwszej instancji, który
rozpoznał jego sprawę, nawiązujące do sposobu powołania tej sędzi na urząd
sędziowski, jest błędne. Sędzia X.Y. orzekała w pierwszej instancji w sprawie
skazanego jako sędzia Sądu Rejonowego w Siedlcach delegowana decyzją
Ministra Sprawiedliwości do orzekania w Sądzie Okręgowym w Siedlcach.
Powołanie na urząd sędziego Sądu Rejonowego w Siedlcach uzyskała […] 2011 r,
a więc bez udziału KRS ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r.
Fakt orzekania w tej sprawie przez wskazaną sędzię w instancji
odwoławczej w ramach delegacji ministerialnej wymuszał rozważanie kwestii tej
delegacji w aspekcie przepisów unijnych. Co do sędziów delegowanych do
orzekania w sądzie wyższej instancji, podstawą oceny dokonywanej w kontekście
respektowania należytej obsady sądu jest wykładania przepisów traktatowych
przeprowadzona w wyroku TSUE z dnia 16 listopada 2021 r w połączonych
sprawach od C – 748/19 do C – 754/19. W wyroku tym TS stwierdził, że przepisy
prawa unijnego ( art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE odczytywany w świetle art. 2 TUE
oraz art. 6 ust. 1 i 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ( UE) 2016/343 z
dnia 9 marca 2016 r. w sprawie wzmocnienia niektórych aspektów domniemania
niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym), stoją na
przeszkodzie przepisom prawa krajowego regulujących delegowanie sędziów do
sądów wyższej instancji przez Ministra Sprawiedliwości.
W przedmiotowej sprawie z uwagi na czas udzielonej wskazanej sędzi
delegacji oraz datę prawomocnego zakończenia postępowania konieczne było
zdefiniowanie skutków tego wyroku dla spraw zakończonych prawomocnym
II KO 207/25
3
wyrokiem przed datą wydania wskazanego wyroku prejudycjalnego przez Trybunał
Sprawiedliwości.
Z utrwalonej linii orzecznictwa TSUE wynika skutek ex tunc wykładni prawa
unijnego wyrażonej w orzeczeniu prejudycjalnym. Sam Trybunał Sprawiedliwości
przyjmuje, że interpretacja postanowień i zasad prawa unijnego jest w nich zawarta
ab initio. Zatem obowiązywanie czasowe wykładni wyrażonej w orzeczeniu
prejudycjalnym TSUE jest identyczne z obowiązywaniem w czasie europejskich
unormowań prawnych, których wykładnia jest dokonywana (niezależnie od
momentu wyartykułowania samej wykładni). Interpretacja ta ma skutek od ich
wejścia w życie, czyli ex tunc. Nie oznacza to jednak w każdym wypadku
obowiązku wzruszania prawomocnych orzeczeń, które zostały wydane na
podstawie prawa krajowego uznanego następnie za „ niedający się pogodzić” z
wykładnią prawa unijnego.
Trybunał Sprawiedliwości w swoich orzeczeniach podkreślał znaczenie
zasady powagi rzeczy osądzonej. Wskazywał też, że dla zapewnienia stabilności
prawa istotne jest, aby orzeczenia sądowe, które stały się prawomocne po
wyczerpaniu przysługujących środków odwoławczych były niepodważalne ( por. pkt
58 wyroku TS z dnia 10 lipca 2014 r., C -213/13, Impresa Pizzarotii
ECLI:EU:C:2014:2067; także wyrok TS w sprawie Kapferer, C - 234/04,
EU:C:2006:178, pkt 20).
Mając na uwadze powyższe poglądy Trybunału Sprawiedliwości, jak też
kierując się poglądem wyrażonym w postanowieniu Sądu Najwyższego z 13 lipca
2022 r., IV KO 1/22 należało stwierdzić, że wyrok TSUE w sprawach od C - 748/19
do C – 754/19 z dnia 16 listopada 2021 r. nie skutkuje potrzebą wznowienia
postępowania wobec skazanego. Podzielając poglądy wyrażone w orzecznictwie
Sądu Najwyższego należało uznać, że wykładnia prawa unijnego wyrażona we
wskazanym wyroku TSUE nie powoduje ani potrzeby wznowienia w trybie art. 540
§ 3 k.p.k. postępowania karnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem
wydanym do dnia 16 listopada 2021 r., ani też potrzeby wznowienia postępowania
z urzędu ze względu na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej ( por.
postanowienie SN z 9 marca 202 r., II KO 126/21, postanowienia Sądu
Najwyższego z 25 listopada 2021 r., II KK 379/20 oraz z 16 maja 2022 r., II KK
II KO 207/25
4
66/22). Wskazany wyrok prejudycjalny TSUE nie daje samoistnej podstawy do
wzruszenia prawomocnego, przed datą tego wyroku, orzeczenia wydanego przez
sąd, w którego składzie zasiadała sędzia delegowana przez Ministra
Sprawiedliwości na podstawie kwestionowanych przez TSUE przepisów krajowych.
Wyrok TS ma więc znaczenie przede wszystkim pro futuro czyli na przyszłość.
Wniosek skazanego nie zasługuje na uwzględnienie jako sygnalizacja
uchybienia o charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej, badanego z
urzędu. Fakt zasiadania w składzie orzekającym sędziego delegowanego na
podstawie delegacji ministerialnej, spełniającej kryteria ustawowe, nie świadczy o
nienależytej obsadzie sądu w myśl art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Z tych względów, Sąd Najwyższy nie dopatrując się podstaw prawnych do
wznowienia prawomocnie zakończonego postępowania sądowego z urzędu,
przedstawił swoje stanowisko w niezaskarżalnym zarządzeniu.
[J.J.]
[a.ł]
