II KO 174/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 września 2025 r.
SSN Adam Roch
w sprawie E. S.
oskarżonej o czyn z art. 229 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 25 września 2025 r.,
wniosku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie
z dnia 27 sierpnia 2025 r., sygn. akt IV K 764/25
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario
postanowił:
wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2025 r., sygn. akt IV K 764/25, Sąd
Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie wystąpił do Sądu Najwyższego z
wnioskiem o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro
wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że sąd wnioskujący
nie dysponuje warunkami technicznymi do rozpoznania sprawy, w której będą
przetwarzane informacje niejawne o klauzuli „poufne”. Wynika to z faktu, iż Sąd
Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie nie posiada odpowiedniej sali, w której
byłaby możliwość odtworzenia materiałów niejawnych. Z informacji uzyskanych z
Oddziału Ochrony Informacji Niejawnych Sądu Okręgowego w Warszawie wynika
zaś, że sala tajna sądu okręgowego nie jest udostępniana sądom rejonowym,
II KO 174/25
2
albowiem każdy sąd został zobowiązany do utworzenia swojej tymczasowej strefy
bezpieczeństwa i swojej sali. Powyższe okoliczności, z uwagi na dobro wymiaru
sprawiedliwości, zdaniem sądu rejonowego uzasadniają przekazanie sprawy
innemu sądowi równorzędnemu z obszaru pierwotnie miejscowo właściwego Sądu
Okręgowego w Siedlcach.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Inicjatywa wyrażona przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie
na uwzględnienie nie zasługiwała.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że przekazanie sprawy do
rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi w trybie art. 37 k.p.k. ma charakter
wyjątkowy
i może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym,
że pozostawienie sprawy w gestii tego sądu dotychczas właściwego sprzeciwiałoby
się dobru wymiaru sprawiedliwości. Takich okoliczności Sąd Rejonowy dla
Warszawy-Woli w Warszawie nie wykazał.
Zaakcentowania wymaga fakt, iż niniejsze postępowanie stanowi drugą
próbę przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu podjętą przez Sąd
Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie w oparciu o tożsame okoliczności
natury logistycznej. Rozpoznając już poprzedni wniosek, Sąd Najwyższy w
uzasadnieniu postanowienia z dnia 6 lutego 2025 roku (sygn. II KO 5/25) zwrócił
uwagę, że w dominującym orzecznictwie najwyższej instancji sądowej
ukształtowało się stanowisko o zasadniczej niedopuszczalności przekazania
sprawy innemu sądowi z powodu przeszkód o charakterze technicznym. Słusznie
eksponuje się w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 r. sygn. II
KO 90/00 (OSNKW, z. 5-6/2000, poz. 48), że względy natury technicznej
utrudniające rozpoczęcie rozprawy i prowadzenie postępowania nie uzasadniają jej
przekazania na podstawie art. 37 k.p.k. innemu sądowi równorzędnemu. Tego
rodzaju okoliczności mogą mieć związek z dobrem wymiaru sprawiedliwości,
będącym przesłanką podejmowania decyzji w tym trybie jedynie w szczególnych
okolicznościach. Na obecnym etapie postępowania brak sali dostosowanej do
II KO 174/25
3
prowadzenia postępowania z wykorzystaniem materiałów niejawnych nie uzasadnia
przekazania postępowania jurysdykcyjnego innemu sądowi równorzędnemu z
uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji
niejawnych (Dz.U.2025.1209 t.j.) wynika, że to kierownik jednostki organizacyjnej,
w której są przetwarzane informacje niejawne, odpowiada za ich ochronę, w
szczególności za zorganizowanie i zapewnienie funkcjonowania tej ochrony, a jemu
z kolei bezpośrednio podlega pełnomocnik do spraw ochrony informacji niejawnych
odpowiadający za zapewnienie przestrzegania przepisów o ochronie informacji
niejawnych. Bezspornie Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie zgodnie z
art. 1 ust. 2 pkt 1 lit. e) tej ustawy jest organem władzy, do którego przepisy tej
ustawy mają pełne zastosowanie. Zapewnienie zatem ochrony, dostępu i
przetwarzania informacji niejawnych w warunkach uniemożliwiających ich
nieuprawnione ujawnienie, zgodnie z przepisami określającymi wymagania
dotyczące kancelarii tajnych, bezpieczeństwa systemów teleinformatycznych,
obiegu materiałów i środków bezpieczeństwa fizycznego, odpowiednich do nadanej
klauzuli tajności (art. 8 ustawy o ochronie informacji niejawnych), jest zadaniem
Prezesa Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie. Nie jest funkcją
przepisu art. 37 k.p.k. zastępowanie kierownika jednostki w zapewnieniu ochrony
opisanej
w przepisach ustawy, w której wprost określono zasady i tryb ochrony tych
informacji.
Godzi się także zauważyć, że występując z inicjatywą przekazania sprawy
do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w związku z sygnalizacją braku
infrastruktury do prowadzenia postępowania z dowodowym materiałem niejawnym,
sąd wnioskujący nie poczynił stanowczych ustaleń odnośnie do przewidywanego,
prawdopodobnego czasu, w jakim sala dedykowana do prowadzenia postępowań z
takimi materiałami w Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Woli w Warszawie może
powstać. Nieznany jest stan zaawansowania podjętych prac mających na celu
wdrożenie sformułowanych przed laty zaleceń, mających umożliwić zapewnienie
właściwej ochrony informacji niejawnych w każdym sądzie obszaru Sądu
Okręgowego w Warszawie. Ewentualne ustalenie wskazujące w sposób pewny na
II KO 174/25
4
znacznie odległą perspektywę czasową realizacji tych obowiązków przez
kierownika jednostki może pozwolić na ponowne rozważenie zaistnienia przesłanki
dobra wymiaru sprawiedliwości w kontekście prawa strony do rozpoznania sprawy
w rozsądnym terminie (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 2 § 1 pkt 4 k.p.k.).
Wymagałoby to jednak pozyskania stosownych szczegółowych pisemnych
informacji obrazujących istniejący stan rzeczy, wraz ustaleniami odnośnie do
niemożności realizacji obowiązków nałożonych ustawą na Prezesa Sądu
Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie i przyczyn tych zaniechań.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
