II KO 137/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Prezes SN Zbigniew Kapiński
Dnia 7 maja 2026 r.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 7 maja 2026 r.
na posiedzeniu bez udziału stron
wniosku Sędziego Sądu Najwyższego Andrzeja Stępki o wyłączenie Sędziego
Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie II KO 137/24 (KRI
1663),
na podstawie art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario
postanowił:
wniosek pozostawić bez rozpoznania
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 14 kwietnia 2026 r., Sędzia Sądu Najwyższego Andrzej
Stępka, powołując się na art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k., wniósł o wyłączenie
Sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania wniosku
(sygnalizacji) skazanego R. B. o wznowienie z urzędu postępowania apelacyjnego
zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2019 r.
w sprawie II AKa 263/18.
SSN Andrzej Stępka w uzasadnieniu złożonego przez siebie wniosku wyraził
przekonanie, że „rozpoznanie sygnalizacji powinno nastąpić w składzie, w którym
nie będzie uczestniczyć sędzia powołany do Sądu Najwyższego na podstawie
wniosku Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w składzie i trybie
II KO 137/24
2
przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw”. Sędzia Andrzej Stępka wskazał
również, że SSN Antoni Bojańczyk został powołany na urząd sędziego Sądu
Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. i w związku z tym jego
udział w rozpoznaniu przedmiotowej sygnalizacji stanowiłoby rażące naruszenie
zasady nemo iudex in causa sua, co w konsekwencji mogłoby wywołać zarówno u
stron, jak i w powszechnym odbiorze przekonanie o braku bezstronności sądu i
rzetelności procesu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek Sędziego Sądu Najwyższego Andrzeja Stępki o wyłączenie
Sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka jest niedopuszczalny z mocy
ustawy, wobec czego należało pozostawić go bez rozpoznania.
Z przedstawionej we wniosku argumentacji wynika, że jedynym powodem, dla
którego SSN Andrzej Stępka wystąpił z wnioskiem o wyłączenie SSN Antoniego
Bojańczyka jest okoliczność, że został on powołany na urząd sędziego – jak
twierdzi wnioskujący Sędzia - w wadliwej procedurze nominacyjnej
przeprowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8
grudnia 2017 r.
Zgodnie z wyrażonym w podobnych sprawach zapatrywaniem Sądu
Najwyższego, okoliczność powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. nie podpada pod dyspozycję art. 41 § 1
k.p.k. Stanowisko to – jak już wielokrotnie wskazywano - znajduje potwierdzenie w
treści wyroku z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, w którym Trybunał
Konstytucyjnego uznał, że „[a]rt. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6
czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30),
stosowany odpowiednio na podstawie art. 741 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o
radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 75) w zakresie, w jakim dopuszcza
rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania
sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a
II KO 137/24
3
ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r.
poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w
związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”. W
konsekwencji wniosek o wyłączenie sędziego, w którym na podstawie art. 41 § 1
k.p.k. kwestionuje się bezstronność sędziego tylko z powodu jego powołania na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. jest niedopuszczalny z mocy ustawy
(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 21 lutego 2025 r., IV KK 288/24, 20
lutego 2025 r., I KK 399/24, 27 lutego 2025 r., II KK 430/24, 15 kwietnia 2025 r., V
KK 589/24).
Jednocześnie warto przypomnieć, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,
orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są
ostateczne. W doktrynie dominuje pogląd, że moc powszechnie obowiązująca
orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego powoduje, iż wszystkie inne organy władzy
publicznej, również organy władzy sądowniczej, mają obowiązek przestrzegania i
stosowania tych orzeczeń. W świetle powyższego stwierdzić należy, że brak jest
normatywnych podstaw do podważania konstytucyjnego umocowania Krajowej
Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. oraz jej uprawnień do wykonywania zadań z zakresu wymiaru
sprawiedliwości, a także kwestionowania ważności i skuteczności powołań
sędziowskich dokonanych przez Prezydenta RP w ramach przysługującej mu
wyłącznej i nie podlegającej weryfikacji prerogatywy, na podstawie rekomendacji
udzielonej przez ten organ (zob. m.in.: postanowienie TK z dnia 3 czerwca 2008 r.,
Kpt 1/08; wyrok TK z dnia 25 czerwca 2012 r., K 18/09; wyrok TK z dnia 11
września 2017 r., K 10/17, OTK-A 2017, poz. 64).
Odnosząc się do kwestii naruszenia zakazu nemo iudex in causa sua, to
zauważyć należy, że skoro art. 41 k.p.k. nie obejmuje swoim zakresem badania
okoliczności związanych z powołaniem na urząd sędziego, to tym samym zarzut
orzekania przez sędziego we własnej sprawie pozostaje na gruncie tego przepisu
zupełnie bezprzedmiotowy.
Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że w orzecznictwie Sądu
Najwyższego konsekwentnie przyjmowano, że użyte w art. 42 § 1 k.p.k. pojęcie
II KO 137/24
4
„sędziego” odnosi się wyłącznie do sędziego, którego dotyczą wątpliwości co do
jego bezstronności, a więc do samego zainteresowanego. Oznacza to, że brak jest
podstaw do przyjęcia, iż sędzia może skutecznie złożyć wniosek o wyłączenie
innego sędziego w trybie art. 42 § 1 k.p.k., co wyklucza dopuszczalność inicjowania
w ten sposób kontroli bezstronności członka składu orzekającego (zob. m.in. wyroki
Sądu Najwyższego z dnia: 4 czerwca 2013 r., II KK 7/13 i 21 kwietnia 2011 r., V KK
386/10). Zgodnie zatem z wcześniejszym stanowiskiem Sądu Najwyższego, sędzia
zgłaszający wniosek o zbadanie bezstronności innego sędziego, z którym zasiada
w składzie, nie może tego uczynić w oparciu o art. 42 § 1 k.p.k. – jako wniosek
sędziego w rozumieniu powołanego przepisu.
Z podanych wyżej względów, wniosek Sędziego Andrzeja Stępki złożony na
podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k. o wyłączenie Sędziego Antoniego
Bojańczyka, należało pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalny z mocy
ustawy.
[J.J.]
[a.ł]
