II KK 424/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 kwietnia 2025 r.
SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Jacek Błaszczyk
SSN Barbara Skoczkowska
w sprawie W.W.
skazanego z art. 191 § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art.
535 § 5 k.p.k.
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Okręgowego w
Lublinie z dnia 28 grudnia 2023 r., sygn. XI Ka 1241/23 zmieniającego wyrok Sądu
Rejonowego w Białej Podlaskiej z dnia 20 września 2023 r., sygn. II K 714/21,
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia
o karze i przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi Okręgowemu
w Lublinie do ponownego rozpoznania w postępowaniu
odwoławczym.
Jacek Błaszczyk Marek Pietruszyński Barbara Skoczkowska
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Białej Podlaskiej z dnia 20 września 2023 r.,
sygn. II K 714/21 W. W. został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 197 § 2
k.k. polegającego na doprowadzeniu A. P. do poddania się innej czynności
II KK 424/24
2
seksualnej przez złapanie jej ręką za pośladek i za to został skazany na karę 6
miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres
próby 3 lat, wymierzając nadto karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych,
ustalając wysokość jednej stawki na 10 zł, zobowiązując oskarżonego do
informowania sądu o przebiegu okresu próby raz na 6 miesięcy oraz orzekając zakaz
zbliżania się do pokrzywdzonej na odległość mniejsza niż 50 metrów na okres 3 lat.
Apelacje od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego.
Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 28 grudnia 2023 r., sygn. XI Ka
1241/23 zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił rozstrzygnięcie o karze
pozbawienia wolności i warunkowym zawieszeniu jej wykonania oraz o środku
karnym, a w zakresie zarzuconego czynu uznał, iż oskarżony naruszył nietykalność
cielesną A. P. i zakwalifikował ten czyn z art. 217 § 1 k.k. wymierzając za jego
popełnienie karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Nadto uznał oskarżonego za
winnego stosowania przemocy wobec A. P. polegającej na trzymaniu jej za szyję
oraz tułów w celu zmuszania jej do zaniechania ucieczki, tj. popełnienia czynu z art.
191 § 1 k.k. i za to wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Jako karę
łączną orzeczono rok pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo
zawieszono na okres próby 3 lat, ustalając, że realizacja obowiązku informowania
sądu o przebiegu okresu próby nastąpi w formie pisemnej, a w pozostałym zakresie
zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Od tego wyroku kasację na korzyść oskarżonego wniósł Prokurator Generalny.
W kasacji zarzucił rażące i mające wpływ na treść wyroku naruszenie art. 434 § 1
k.p.k., polegające na zmianie przez sąd odwoławczy wyroku Sądu meriti na
niekorzyść oskarżonego, pomimo braku wniesienia na jego niekorzyść środka
odwoławczego, przez wymierzenie mu w miejsce orzeczonej w pierwszej instancji za
przestępstwo z art. 197 § 2 k.k. kary 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym
zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby, dwóch kar jednostkowych za
przypisane mu w ramach tego samego zdarzenia historycznego dwa przestępstwa z
art. 217 § 1 k.k. i art. 191 § 1 k.k. w wysokości odpowiednio 6 miesięcy oraz 10
miesięcy pozbawienia wolności i w konsekwencji wymierzenie mu kary łącznej roku
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3
lat i wniósł o uchylenie wyroku w części rozstrzygnięcia o karze i przekazanie sprawy
II KK 424/24
3
w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 434 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść
oskarżonego tylko wtedy, gdy wniesiono na jego niekorzyść środek odwoławczy.
Uznaje się, że zakazem reformations in peius unormowanym we wskazanym
przepisie objęte są zmiany na niekorzyść oskarżonego w jakimkolwiek zakresie, w
relacji do wyroku wydanego wobec niego w pierwszej instancji, niezależnie od tego,
w jakim miejscu zostały dokonane ( zob. wyrok SN z 30 kwietnia 2021 r., I KK 55/19).
W tej sprawie nie budzi wątpliwości, że wymiar kary ukształtowany w
orzeczeniu sądu odwoławczego stanowił naruszenia reguły reformationis in peius,
gdyż pogarszał sytuację oskarżonego w zakresie wysokości wymierzonej mu kary
jednostkowej za czyn z art. 191 § 1 k.k. oraz kary łącznej w porównaniu do orzeczenia
pierwszoinstancyjnego, w sytuacji gdy nie wniesiono na jego niekorzyść środka
odwoławczego. To uchybienie zostało zresztą dostrzeżone przez sąd odwoławczy.
W orzecznictwie wskazuje się, że sąd odwoławczy, mimo braku apelacji na
niekorzyść oskarżonego, może skazać go za inny czyn, jeżeli mieści się w granicach
oskarżenia, a orzeczenie nie będzie surowsze od wydanego przez sąd pierwszej
instancji ( zob. wyroki SN: z 9 marca 2017 r, IV KK 345/16, z 28 listopada 2018 r, II
KK 92/18). W niniejszej sprawie przypisanie oskarżonemu dwóch odrębnych czynów
z art. 217 § 1 k.k. i art. 191 § 1 k.k. zamiast czynu z art. 197 § 2 k.k., wynikające z
odmiennej oceny prawnej tego samego zdarzenia historycznego, nie stanowiło
pogorszenia jego sytuacji prawnej, oczywiście poza wskazanym niewłaściwym
określeniem kary jednostkowej i kary łącznej pozbawienia wolności. Niewątpliwe jest,
że skazanie za czyn o charakterze seksualnym ma duży większy negatywny
wydźwięk społeczny niż skazanie za naruszenie nietykalności cielesnej czy
zmuszanie do określonego zachowanie, co - jak słusznie wskazano w kasacji - nie
może pozostawać obojętne dla oskarżonego szczególnie w jego środowisku
lokalnym.
Wskazane uchybienia o charakterze rażącym miały istotny wpływ na treść
orzeczenia w zakresie ukształtowania kary jednostkowej jak i kary łącznej w sposób
niekorzystny dla oskarżonego, co skutkowało koniecznością uchylenia
II KK 424/24
4
zaskarżonego wyroku w zakresie rozstrzygnięcia o karze i przekazanie sprawy w tym
zakresie sądowi II instancji do ponownego rozpoznania w postępowaniu
odwoławczym, w ramach, którego powinien ukształtować ponownie wymiar kar
jednostkowych, jak i kary łącznej bez pogwałcenia reguły wskazanej w art. 434 §1
k.p.k.
Z tych względów orzeczono jak w wyroku.
Jacek Błaszczyk
[SOP]
[a.ł]
Marek Pietruszyński Barbara Skoczkowska
