II KK 16/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 20 lutego 2025 r.
SSN Małgorzata Bednarek
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 20 lutego 2025 r.,
w sprawie D.K.
skazanego z art. 107 § 1 k.k.s.
kasacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z 26 września 2024 r., sygn. akt II Ka
310/24
utrzymującego w mocy
wyrok Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim z 30 października 2023 r., sygn.
akt II K 280/18
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
[WB]
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Sokołowie Podlaskim, wyrokiem z 30 października 2023 r.,
sygn. akt II K 280/18 uznał D.K. winnym czynów wyczerpujących dyspozycje art.
107 k.k.s. i wymierzył oskarżonemu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności oraz
grzywnę w wysokości 425 stawek dziennych, ustalając na podstawie art. 23 § 3
k.k.s. wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 80 zł. Wykonanie orzeczonej
II KK 16/25
2
wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby
1 roku.
Na skutek apelacji oskarżanego, Sąd Okręgowy w Siedlcach wyrokiem z 26
września 2024 r., sygn. akt II Ka 310/24, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
Kasację od wyroku wniósł obrońca skazanego i zarzucił rozstrzygnięciu:
1. rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik
sprawy, tj. art. 79 § 2 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k., co stanowi bezwzględną przyczynę
odwoławczą wskazaną w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., bowiem Sąd Okręgowy w
Siedlcach, pomimo istnienia przesłanki do ustanowienia obrony obligatoryjnej z
uwagi na zły stan zdrowia psychicznego oskarżonego, nie uwzględnił wniosku
oskarżonego o ustanowienie mu obrońcy z urzędu, a także pomimo istnienia tych
samych przesłanek (stanowiących podstawę ustanowienia obrońcy z urzędu w
postępowaniu odwoławczym) do ustanowienia oskarżonemu obrońcy z urzędu już
na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji (z uwagi na zły stan
zdrowia oskarżonego D.K.), sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wniosku
oskarżonego o ustanowienie mu obrońcy z urzędu na czas trwania całości
postępowania, czym uniemożliwił oskarżonemu uczestniczenie w rozprawach wraz
z należytą obroną od początku postępowania sądowego;
2. rażącą obrazę prawa procesowego, tj. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k.
oraz art. 457 § 3 k.p.k., które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku,
polegającą na uchybieniu prawidłowej kontroli odwoławczej poprzez nierozważenie
wszystkich wniosków i zarzutów wskazanych w apelacji dotyczących dokonanych
przez sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych, w zakresie stanu zdrowia
oskarżonego i możliwości jego należytej obrony, uznaniu przez sąd odwoławczy, iż
oskarżony o swoim złym stanie zdrowia poinformował sąd dopiero we wniosku o
wyznaczenie mu obrońcy z urzędu na etapie postępowania odwoławczego
podczas, gdy w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji oskarżony
wskazywał na umiarkowany stopień własnej niepełnosprawności, instancji
oskarżony wskazywał na umiarkowany stopień własnej niepełnosprawności, zły
stan zdrowia, uniemożliwiający mu samodzielne stawiennictwo w sądzie, a co za
tym idzie należytą obronę.
II KK 16/25
3
Autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz
utrzymanego nim w mocy wyroku sądu I instancji i przekazanie sprawy sądowi
pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz
skazanego D.K. zwrotu kosztów obrony w postępowaniu kasacyjnym według norm
prawem przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja obrońcy skazanego jest oczywiście bezzasadna, dlatego została
oddalona na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Zgodnie z treścią art. 523 § 2 k.p.k. kasację na korzyść oskarżonego można
wnieść jedynie w razie skazania za przestępstwo na karę pozbawienia wolności
bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, a w sytuacji skazania na inną karę
niż kara bezwzględnego pozbawienia wolności, dla możliwości wniesienia kasacji
przez stronę, konieczne jest podniesienie zarzutu opartego na jednej z przesłanek
wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k). Wobec skazania D. K.
na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, taka
sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Wobec powyższego Sąd Najwyższy
odniesienie się jedynie do zarzutu z pkt. 1 kasacji, wobec niedopuszczalności
zarzutu z pkt. 2 kasacji.
Podkreślenia wymaga, że w doktrynie i w orzecznictwie utrwalony jest
pogląd, że uchybienia wymienione w art. 439 § 1 k.p.k. zachodzą tylko wtedy, gdy
zaistniały w rzeczywistości, a nie pozornie, zaś przepisy regulujące bezwzględne
przyczyny odwoławcze muszą być interpretowane ściśle. Zaistnienie bezwzględnej
przyczyny odwoławczej nie może abstrahować od rzeczywistego przebiegu
postępowania sądowego. Nie można pod pozorem uchybień określanych jako
bezwzględne przyczyny odwoławcze wnosić nadzwyczajnej skargi, dopatrując się
naruszenia prawa w oparciu o okoliczności, które nie dają podstaw do przyjęcia
takiego zaistnienia (tak: postanowienie SN z 18.04.2019 r., III KK 65/18, LEX nr
2650301).
Autor kasacji podniósł w nadzwyczajnym środku zaskarżenia zarzut
dotyczący zmaterializowania się w postępowaniu odwoławczym bezwzględnej
przyczyny odwoławczej określonej w przepisie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Zdaniem
skarżącego, sądy obu instancji pomimo istnienia przesłanki do ustanowienia obrony
II KK 16/25
4
obligatoryjnej z uwagi na zły stan zdrowia psychicznego oskarżonego, nie
uwzględnił wniosku oskarżonego o ustanowienie mu obrońcy z urzędu.
Odnosząc się zatem do zarzutu kasacji w pierwszej kolejności wskazać
należy, że wskazując na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, autor
nadzwyczajnego środka zaskarżenia powołuje się w treści kasacji na treść art. 79 §
2 k.p.k. jako podstawy wyznaczenia obrońcy z urzędu, tj. innej okoliczność
utrudniająca obronę. Uznanie wystąpienia tej podstawy wyznaczenia obrońcy,
pozostawione jest do uznania sądu orzekającego. Z tego względu zarzucenie
sądom obu instancji niezastosowania tego przepisu jest bezpodstawne. Należy
wskazać, że w toku postepowania przed sądem I i II instancji, oskarżony wskazywał
na konieczność wyznaczenia mu obrońcy urzędu z uwagi na swój stan psychiczny.
Na etapie postepowania przed sądem I instancji, sąd dopuścił dowód z opinii
sądowo - psychiatrycznej, wyznaczając oskarżonemu obrońcę z urzędu. Biegli
orzekli, iż oskarżony posiada zdolność do uczestniczenia w postępowaniu w
charakterze oskarżonego i prowadzenia obrony w sposób samodzielny i rozsądny.
Na zlecenie sądu biegły uzupełnili swą opinię podtrzymując diagnozę, ponownie
wskazując, że brak jest podstaw do uznania, że oskarżony nie mógł rozpoznać ich
znaczenia i pokierować swym postępowaniem. Następnie sąd meriti z uwagi na
treść opinii zwolnił obrońców z ich funkcji stwierdzając, że nie ma podstaw, by
oskarżony nadal musiał mieć obrońcę, a decyzje te miały w pełni oparcie w treści
art. 79 § 4 k.p.k. Treść i poprawność opinii oskarżony kwestionował na etapie
postepowania odwoławczego, do czego w sposób wyczerpujący odniósł się sąd
odwoławczy w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, o zaistnieniu bezwzględnej
przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 2 k.p.k. można
mówić jedynie wtedy, gdy sąd, przed którym toczy się postępowanie uzna, że
oskarżony obrońcę musi mieć ze względu na okoliczności utrudniające obronę, a
następnie prowadzi postępowanie, nie wyznaczając obrońcy z urzędu, pomimo że
oskarżony sam obrońcy nie ustanowił. Dla stwierdzenia, że ta bezwzględna
przyczyna odwoławcza wystąpiła, nie wystarczy wykazać, iż w realiach
rozpatrywanej sprawy zachodziły przesłanki obrony obligatoryjnej, o jakiej mowa w
art. 79 § 2 k.p.k. Obligatoryjność obrony powstaje bowiem dopiero w wyniku
II KK 16/25
5
sądowego uznania, że oskarżony musi mieć obrońcę. Decydujące znaczenie w tym
zakresie ma zatem ocena organu procesowego, a nie subiektywna ocena obrońcy
czy stron postępowania.
W przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki przyjęcia przez organ procesowy
istnienia przesłanki obrony obligatoryjnej – w związku z czym w sprawie nie
wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w przepisie art. 439 § 1
pkt 10 k.p.k.
Mając na uwadze powyższe, kasację należało oddalić jako oczywiście
bezzasadną, a kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć skazanego
[WB]
[r.g.]
