II KK 1/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Bojańczyk
Dnia 23 maja 2025 r.
w sprawie J. A. i A. M.
oskarżonych z art. 231 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 23 maja 2025 r.
wniosków obrońców oskarżonych o wyłączenie sędziego SN Ryszarda
Witkowskiego od udziału w sprawie o sygn. akt II KK 1/25
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
wniosków nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
W związku z otrzymanym zawiadomieniem o składzie Sądu Najwyższego
rozpoznającym sprawę m. in. oskarżonej J. A. o sygn. akt II KK 1/25, obrońca
oskarżonej – adw. A. U. w dniu 24 stycznia 2025 r. (prezentata k. 39) skierował do
Sądu Najwyższego wniosek z dnia 23 stycznia 2025 r. o wyłączenie sędziego SN
Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie kasacyjnej przeciwko J. A. i in.
oskarżonym o czyny z art. 231 § 1 k.k. i in. na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. (pkt 1),
ewentualnie tj. na wypadek nieuwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego z pkt.
1 wniósł o stwierdzenie, że sędzia SN Ryszard Witkowski nie spełnia w niniejszej
sprawie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziowskiej, przez wzgląd na
okoliczności towarzyszące jego powołaniu jak i jego postępowanie po powołaniu,
II KK 1/25
2
mające wpływ na wynik niniejszej sprawy, z uwzględnieniem okoliczności
dotyczących oskarżonej oraz charakteru tej sprawy, skutkujące koniecznością
wyłączenia go od rozpoznania sprawy przeciwko oskarżonej J. A. i in. oskarżonym
o czyny z art. 231 § 1 KK i in., zawisłej przed Sądem Najwyższym pod sygn. akt II
KK 1/25 na podstawie art. 29 § 5 i nast. ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym (tj.: Dz.U. 2024 poz. 622 z późn. zm.) (pkt 2), a także
przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów: wydruku artykułu:
"Uniewinnił zastępcę Z. w sprawie dyscyplinarnej. Teraz może zarabiać więcej niż
prezydent i premier razem wzięci" opublikowany w dniu 8 stycznia 2019 r. w portalu
wyborcza.pl (dostęp z dnia 23 stycznia 2025 r.) - celem wykazania faktów:
okoliczności towarzyszących powołaniu Ryszarda Witkowskiego na stanowisko
sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Dyscyplinarnej (pkt 3 lit. a).
W uzasadnieniu wniosku o wyłączenie sędziego zamieszczonego w pkt. III
uzasadnienia (s. 4-7) obrońca oskarżonej powołując się na wybrane (fragmenty)
rozstrzygnięć Sądu Najwyższego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
wskazane na karcie 41-41v. wskazał, że sędzia SN Ryszard Witkowski został
powołany przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w
wyniku uchwały Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym na mocy
ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018 poz. 3), a okoliczność ta (w świetle
powołanego orzecznictwa) czyni sama z siebie zadość przesłankom
uzasadniającym konieczność uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego SN
Ryszarda Witkowskiego od udziału w niniejszej sprawie na podstawie art. 41 § 1
k.p.k., ponieważ sąd, w skład którego wchodziłby ten sędzia, nie spełniałby
kryteriów określonych w art. 6 ust. 1 Konwencji, skutkiem czego przeprowadzone
przez ów sąd postępowanie byłoby obarczone wadą traktowaną na gruncie
wykładni przyjętej w uchwale trzech połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt
BSA I-4110-1/20 (OSNKW 2020/2/7) jako bezwzględna przyczyna odwoławcza z
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Niezależnie od powyższego obrońca podniósł też, że sędzia
SN Ryszard Witkowski, piastujący aktualnie stanowisko sędziego Izby Karnej Sądu
Najwyższego, został pierwotnie powołany na stanowisko sędziego w Izbie
II KK 1/25
3
Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, która to Izba (zgodnie ze stanowiskiem
wyrażonym w ww. uchwale) była organem powiązanym administracyjnie z Sądem
Najwyższym, sama nie posiadając jednak statusu sądu, w rozumieniu
konstytucyjnym. Nadto wskazał, że na taką ocenę statusu Izby Dyscyplinarnej Sądu
Najwyższego pozwala również decyzja samego ustawodawcy, który ustawą z dnia
9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych
ustaw (Dz.U. 2022 poz. 1259) zlikwidował tą izbę, decydując przy tym o możliwości
wzruszenia wydanych przez nią prawomocnych orzeczeń. Ponadto zaznaczył, że
podjęcie przez sędziego SN Ryszarda Witkowskiego czynności orzeczniczych w
Izbie Karnej Sądu Najwyższego nastąpiło bez dochowania wymogów określonych
w art. 179 Konstytucji RP (tj. bez przeprowadzenia procedury przewidzianej dla
ubiegania się o stanowisko w sądzie), bowiem przejście osób orzekających w Izbie
Dyscyplinarnej do pozostałych Izb Sądu Najwyższego (w tym - do Izby Karnej)
nastąpiło dzięki regulacjom przyjętym przez większość parlamentarną w ustawie z
dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych
innych ustaw (Dz.U. 2022 poz. 1259), mocą decyzji Pierwszego Prezesa Sądu
Najwyższego. W ocenie obrońcy, taki sposób podjęcia przez sędziego SN
Ryszarda Witkowskiego czynności orzeczniczych w Izbie Karnej Sądu
Najwyższego również uzasadnia stwierdzenie o braku dochowania, w odniesieniu
do jego osoby, instytucjonalnych i ustrojowych gwarancji zapewnienia
bezstronności i niezawisłości sądu, ukonstytuowanego z jego udziałem w niniejszej
sprawie. Końcowo nadmienił, że z uwagi na przywołane wyżej okoliczności sędzia
SN Ryszard Witkowski został już kilkukrotnie wyłączony od udziału w sprawach
zawisłych przed Sadem Najwyższym (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z
dnia 5 stycznia 2023 r., sygn. akt II KK 531/22, LEX nr 3477138, z dnia 18 grudnia
2024 r., sygn. akt III KK 147/24, LEX nr 3814271; z dnia 14 stycznia 2025 r., sygn.
akt III KK 439/23, LEX nr 3816612) (k. 39-42). Dalsza część uzasadnienia
zamieszczonego w pkt. IV lit. a i b (s. 7-13) dotyczyła wniosku z pkt. 2 o
stwierdzenie braku spełnia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności
z art. 29 § 5 i nast. ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (k. 42-45),
rozpoznanego zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby
Karnej z dnia 18 lutego 2025 r., II KB 5/25 odrzucającym wniosek (odpis k. 90-91).
II KK 1/25
4
Jak wynika z treści pieczęci Kierownika Sekretariatu Wydziału II Izby Karnej
SN zamieszczonej na karcie 80 akt sprawy, na podstawie zarządzenia Prezesa
Izby Karnej z dnia 28 stycznia 2025 r., wniosek o wyłączenie sędziego został
zarejestrowany w repertorium "KRI" pod numerem 783, a następnie przydzielony
sędziemu sprawozdawcy.
W dniu 7 marca 2025 r. (prezentata k. 94) do Sądu Najwyższego wpłynął
drugi wniosek o wyłączenie sędziego SN Ryszarda Witkowskiego od rozpoznania
przedmiotowej sprawy złożony przez obrońcę oskarżonej A. M. – adw. A. P. na
podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z art. 45 Konstytucji
RP w zw. z art. 6 EKPCz i art. 47 KPP oraz art. 19 ust. 1 TUE, z uwagi na istnienie
okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności,
w szczególności w aspekcie zewnętrznym (pkt I). Równocześnie obrońca wniosła o
przeprowadzenie dowodu z postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia
2022 r. w sprawie o sygn. akt I KK 352/22 na okoliczność wyłączenia sędziego SN
Ryszarda Witkowskiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt I KK 352/22 z powodu
przyjęcia, że rozpoznanie sprawy z udziałem sędziego doprowadziłoby do
naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw
Człowieka i Podstawowych Wolności i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie
stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (pkt II),
przeprowadzenie dowodu z postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19
października 2022 r. w sprawie o sygn. akt II KK 206/21 na okoliczność wyłączenia
sędziego SN Ryszarda Witkowskiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt II KK
206/21 z powodu przyjęcia, że rozpoznanie sprawy z udziałem sędziego
doprowadziłoby do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o
Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i uznania, że taki skład
orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego
ustawą (pkt III), a także dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z publikacji
medialnych, których wydruki obrońca załączył do wniosku (informując, że dowody
te znajdują się pod wskazanymi we wniosku dziewięcioma linkami www), na
okoliczność nazywania siebie samego żołnierzem, wydawania uzasadnień
orzeczeń zgodnych z oczekiwaniami władzy wykonawczej, orzekania przez niego w
sprawach pomimo zabezpieczeń wydanych przez Trybunał Sprawiedliwości UE,
II KK 1/25
5
obchodzenia przez niego zarządzeń Prezesa SN celem dostosowania się do
oczekiwań władzy wykonawczej, panującego powszechnie przekonania o jego
zależności od władzy wykonawczej, istnienia tego rodzaju okoliczności w tejże
sprawie jak wyznaczenie go do orzekania w stosunku do prof. Włodzimierza Wróbla,
który jest jednym z sędziów niewygodnych dla władzy wykonawczej,
doprowadzenia do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności w
przypadku pozostawienia go do jej rozpoznania, zasadności wyłączenia sędziego,
którego wniosek dotyczy i konieczności orzeczenia zgodnie z żądaniem (pkt IV).
W uzasadnieniu wniosku o wyłączenie sędziego obrońca oskarżonej we
wstępnej jego części z powołaniem na wskazane w pkt. II i III petitum wniosku
orzeczenia SN podała, że cyt.: „(…) sędzia Ryszard Witkowski jest sędzią
zależnym i stronniczym, powszechnie uważanym za sędziego, który został
nieprawidłowo powołany do pełnienia urzędu, a nadto związanym z władzą
wykonawczą, na co wskazuje wiele faktów, dostrzeżonych już uprzednio w
postanowieniach Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt II KK
206/21 oraz z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. akt I KK 352/22, w których to sędzia
SSN Ryszard Witkowski został wyłączony od rozpoznania spraw z uwagi na fakt,
że może być uznawany za sędziego zależnego”. Powołując się na załączone do
wniosku publikacje medialne oraz akta osobowe wskazała na „problematykę
funkcjonowania sędziego Ryszarda Witkowskiego w nielegalnej Izbie
Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego”, przytaczając wypowiedzi sędziego, fragmenty
artykułów opublikowanych w Gazecie Wyborczej, opatrując je własnym
komentarzem, a także przywołując wybrane fragmenty orzeczeń TSUE (z dnia 21
grudnia 2023 r. w sprawie C-718/21; z dnia 6 października 2021 r. w sprawie C-
487/19) oraz Sądu Najwyższego (uchwały trzech połączonych Izb Sądu
Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020, OSNKW 2020, z. 2,
poz. 7 z powołaniem na pogląd wyrażony w postanowieniach SN: z dnia 8 czerwca
2022 r., V KO 43/22; z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22; z dnia 28 lipca 2022 r.,
V KO 69/22; z dnia 25 listopada 2021 r., I CSKP 524/21; z dnia 16 września 2022 r.,
III KK 339/22; z dnia 15 listopada 2023 r., III KS 54/23, iż w sytuacji wystąpienia
ryzyka nieprawidłowej obsady sądu uzasadnione jest zastosowanie instytucji
wyłączenia sędziego). W dalszej części uzasadnienia wniosku wskazała, że
II KK 1/25
6
podtrzymuję całą argumentację przywołaną we wniosku o przeprowadzenie tzw.
testu bezstronności, jednocześnie zwracając uwagę, że Europejski Trybunał Praw
Człowieka wskazywał, że bezstronność oznacza brak tak uprzedzeń jak i
stronniczości. Bacząc na fakt, że możliwość rozpoznawania sprawy przez sędziego
SN Ryszarda Witkowskiego była już kwestionowana, a argumentacja i dowody na
jej poparcie dotychczas przedstawiane zawierały negatywną ocenę jego osoby na
stanowisku sędziego Sądu Najwyższego, obrońca uznała, iż cyt.: „klarownym jest,
że sędzia, który ponownie konfrontuje się z krytyką, jest już do strony uprzedzony.
Każdy przeciętny obywatel z pewnością przyjąłby taką optykę, a to już powoduje,
że sędzia tenże nie może zostać uznany za bezstronnego, co też winno prowadzić
do jego wyłączenia”. Konstatując podniosła, że sędzia SN Ryszard Witkowski nie
może w sposób bezstronny i niezależny rozpoznać powierzonej mu sprawy (k. 94-
97; załączniki k. 98-142).
Z zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Izby Karnej Sądu
Najwyższego z dnia 7 marca 2025 r. (k. 94) wynika, że wniosek z dnia 7 marca
2025 r. o wyłączenie sędziego SN Ryszarda Witkowskiego od udziału w
przedmiotowej sprawie kasacyjnej złożony przez obrońcę oskarżonej A. M. – adw.
A. P. dołączono do sprawy KRI 783 do wspólnego rozpoznania.
Dodatkowe (ewentualne) wnioski ww. obrońców oskarżonych o zbadanie
spełnienia przez sędziego SN Ryszarda Witkowskiego w niniejszej sprawie
kasacyjnej wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności
towarzyszących jego powołaniu i postępowaniu po powołaniu, zarządzeniami
Prezesa Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2025 r. wydanymi kolejno
w sprawie II KB 5/25 i w sprawie II KB 9/25 zostały odrzucone na podstawie art.
429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 29 § 6-9 i 24 uSN (odpisy k. 90-91 i k. 92-93).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wnioski okazały się niezasadne i nie zasługiwały na uwzględnienie.
Na wstępie należało przypomnieć, że w świetle orzecznictwa Sądu
Najwyższego "[] zgodnie z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20
kwietnia 2020 r., sygn. akt U2/20, który w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP ma
moc powszechnie obowiązującą, uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej
II KK 1/25
7
oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020
r., sygn. akt BSA I–4110–1/20, nie wiąże formalnie sędziów Sądu Najwyższego,
natomiast zawarte w niej myśli mogą być wykorzystywane w praktyce orzeczniczej
w granicach normalnych sposobów wykładni prawa" (tak, m. in., postanowienia SN
z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. IV KO 86/21 czy 28 lutego 2023 r., sygn. III KK
23/23, 7 grudnia 2023 r., sygn. I KK 162/23; 7 marca 2024 r., sygn. III KK 508/23).
Sąd Najwyższy nie podziela poglądu, jakoby za bezwzględną przyczynę
odwoławczą wskazaną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. można uznać okoliczności
wskazane w powołanej powyżej uchwale. W tym zakresie wystarczające jest
odesłanie do uzasadnień postanowień Sądu Najwyższego, w których w sposób
znacznie szerszy przedstawiono argumentację przemawiającą za tym, że
okoliczności, o których traktuje uchwała sygn. akt BSA I–4110–1/20 mogą być
oceniane jedynie w pryzmacie tzw. względnych powodów odwoławczych, tj. z
punktu widzenia regulacji określonej w art. 438 pkt 2 k.p.k. Innymi słowy
potencjalne naruszenie standardu rozpoznania sprawy przez niezawisły i
bezstronny sąd w związku z powołaniem sędziego (w tym sędziego Sądu
Najwyższego) przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r. poz. 3) w konkretnej sprawie winno i może być rozpatrywane wyłącznie
w kategoriach obrazy przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na
treść orzeczenia (względna przyczyna odwoławcza), co zostało szczegółowo
uzasadnione m. in. w postanowieniach Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2022
r., sygn. akt V KK 660/21 oraz z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt II KK 468/21.
Przechodząc zaś obecnie do oceny wniosków o wyłączenie sędziego SN
Ryszarda Witkowskiego, złożonych przez obrońcę oskarżonej J. A. – adw. A. U.
oraz obrońcę oskarżonej A. M. – adw. A. P., należy powiedzieć, co następuje.
Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego
rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w
danej sprawie. Chodzi tutaj o takie układy faktyczne, w których określone
zachowanie sędziego (albo określona sytuacja, w której znajduje się dany sędzia)
w prowadzonym przez niego postępowaniu bądź też w życiu prywatnym rodzi
II KK 1/25
8
obiektywnie uzasadnioną wątpliwość do jego bezstronności, bowiem rzutuje na
określony stosunek sędziego do stron lub sprawy będącej przedmiotem
rozstrzygnięcia w danym postępowaniu (albo nawet ujawnia określony stosunek
sędziego do stron lub sprawy będącej przedmiotem rozpoznania).
Wykładnia art. 41 § 1 k.p.k. prowadzi do wniosku, że dyspozycja tego
przepisu ⎯ wbrew temu, co się bez wskazania na jakiekolwiek przekonywające
argumenty przyjmuje w niektórych orzeczeniach Sądu Najwyższego (por.
postanowienia z: 26 października 2022 r., sygn. V KK 413/20; 1 lutego 2023 r.,
sygn. V KK 413/20; 17 października 2023 r., sygn. IV KK 279/23; 7 grudnia 2023 r.,
sygn. IV KK 279/23; 20 lutego 2024 r., sygn. V KK 266/23; 4 kwietnia 2024 r., sygn.
V KK 193/23 czy 20 maja 2024 r., sygn. III KK 168/24; niektóre z rozstrzygnięć
Sądu Najwyższego poszły aż tak daleko, że w istocie w ogóle w sposób
"materialny" nie nawiązywały do okoliczności stypizowanych w art. 41 § 1 k.p.k., np.
postanowienie SN z dnia 11 kwietnia 2024 r., sygn. I KK 385/23, w którym
całkowicie instrumentalnie i w oderwaniu od art. 41 § 1 k.p.k. przyjęto, że cyt.:
"[j]edyną możliwością usunięcia uzasadnionych wątpliwości natury konwencyjnej i
konstytucyjnej, jak również zapewnienia stronie postępowania składu Sądu
Najwyższego, w którym nie uczestniczy sędzia, wobec którego w orzecznictwie
Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka formułowane są rzeczowe, silnie
uzasadnione zastrzeżenia odnoszące się do udziału w procedurze nominacyjnej
niespełniającej wymogów obiektywizmu i niezależności od władzy wykonawczej i
ustawodawczej, było zatem uwzględnienie wniosku i wyłączenie Sędzi[ego] SN
Adama Rocha od rozpoznania kasacji"; podobnie postanowienie SN z
dnia 23 listopada 2022 r., sygn. III KK 339/22) upatrujących podstawę wyłączenia
sędziów powołanych przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw w
konstrukcji "braku instytucjonalnej bezstronności", a zatem na figurze prawnej
nieznanej ustawie postępowania karnego ⎯ nie obejmuje tych sytuacji, w których
wątpliwości podnoszone przez stronę nie mają charakteru ściśle wiążącego się z
istotą sprawy, tj. gdy nie odnoszą się do konkretnych elementów sprawy (tj.
II KK 1/25
9
zaszłości natury faktycznej, przebiegu procesowego sprawy itp.), stanowiąc jedynie
wypadkową krytycznej oceny przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań
legislacyjnych czy podzielenia poglądu, że określone rozwiązania normatywne nie
dają ⎯ w przekonaniu uczestnika postępowania ⎯ gwarancji bezstronnego
rozpoznania sprawy.
Należy podzielić wyrażone w orzecznictwie Sądu Najwyższego trafne
zapatrywanie, że w "regulacji z art. 41 § 1 k.p.k. chodzi o okoliczności natury
faktycznej, względnie zdarzenia procesowe, które mogłyby uzasadniać wątpliwości
co do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy przez konkretnego sędziego. Do
okoliczności takich nie należą natomiast rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju
sądownictwa" (postanowienie SN z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. II KK 7/23).
Trzeba także wskazać na to, że zgodnie z wyrokiem Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. P 22/19 (Dz.U. poz. 413) art. 41 § 1
k.p.k. w związku z art. 42 § 1 k.p.k. w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o
wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której
wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o
Krajowej Radzie Sądownictwa jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3
pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosku o wyłączenie sędziego
opartego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. nie można osnuć na okoliczności
nawiązującej do powołania sędziego w trybie, w którym jego kandydatura była
opiniowana przez Krajową Radę Sądownictwa powołaną na zasadach określonych
w art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa.
Zatem kwestie ustrojowe (normatywne) związane z trybem powoływania
sędziów (a mówiąc precyzyjniej: określone unormowania ustawowe regulujące
ustrój wymiaru sprawiedliwości w zakresie szeroko rozumianego trybu i zasad
powoływania sędziów), nie mogą stanowić podstawy wniosku o wyłączenie
sędziego. Wnioski składane na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. mogą bowiem dotyczyć
li tylko określonych kwestii faktycznych, nie zaś prawnych (prawno-ustrojowych).
Szerzej zagadnienie to zostało rozwinięte m. in. w postanowieniu SN z
dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. IV KK 460/19, w którym wyrażono zasługujący na
akceptację pogląd, że "prawo i obowiązek orzekania sędziego obejmuje każdą
II KK 1/25
10
kwestię natury prawnej i z powodu takiej kwestii, która byłaby przedmiotem
orzekania, nie sposób skutecznie żądać wyłączenia sędziego. Przeciwne
stanowisko prowadzi ad absurdum, gdyż oczywiste jest, że przedmiotem
określonego wniosku mogłaby być kwestia ustrojowa dotykająca każdego sędziego,
niezależnie od czasu i trybu powołania. W takiej sytuacji [] nie istniałby sąd, który
mógłby kwestię tę skutecznie rozważyć i rozstrzygnąć. Z tego względu treścią art.
41 § 1 k.p.k. objęte są jedynie okoliczności natury faktycznej" (analogicznie:
postanowienie SN z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. II KK 7/23).
Dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze wskazanych przez obrońcę
oskarżonej A. M. – adw. A. P. postanowień Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia
2022 r., sygn. akt I KK 352/22, na okoliczność wyłączenia sędziego SN Ryszarda
Witkowskiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt I KK 352/22 i postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt II KK 206/21 na okoliczność
wyłączenia sędziego SN Ryszarda Witkowskiego od rozpoznania sprawy o sygn.
akt II KK 206/21 jest bezprzedmiotowe w postępowaniu incydentalnym dotyczącym
wyłączenia sędziego od udziału w sprawie: Sąd Najwyższy nie jest wszakże
związany poglądami wyrażanymi w innych orzeczeniach (art. 8 § 1 k.p.k.), zaś dwa
przywołane przez autorkę wniosku o wyłączenie postanowienia Sądu Najwyższego
z 19 października 2022 r. i 1 grudnia 2022 r. nie należą do kategorii rozstrzygnięć, o
których mowa w art. 8 § 2 k.p.k.
Mając powyższe na uwadze, wobec tego, że zarówno wniosek obrońcy
oskarżonej J. A., jak i wniosek obrońcy oskarżonej A. M. o wyłączenie sędziego
Sądu Najwyższego został osnuty wyłącznie na krytyce ustrojowych rozwiązań
prawnych dotyczących trybu powoływania sędziów przyjętych przez ustawodawcę
(wniosek obrońcy oskarżonej A. M. dodatkowo na wysoce niestosownej w piśmie
profesjonalnego bądź co bądź uczestnika obrotu prawnego, niemerytorycznej
krytyce sędziego Sądu Najwyższego objętego wnioskiem o wyłączenie), należało
dojść do wniosku, że nie zasługują one na uwzględnienie. Dlatego też Sąd
Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.
[PŁ]
II KK 1/25
11
[r.g.]