|
1.1.
|
W przedmiotowej sprawie zaistniała bezwzględna przesłanka odwoławcza na co zwrócił uwagę obrońca oskarżonego w piśmie z dnia 28 czerwca 2024 roku.
I tak, T. W. w sprawie II K 539/23 Sądu Rejonowego w Łukowie stał pod zarzutem popełnienia na szkodę K. S. przestępstwa ciągłego kwalifikowanego z art. 190a §1 kk w zb. z art.190§1 kk w zb. z art.244 kk w zw. z art. 11§1 kk w zw. z art. 12§1 kk. Do popełnienia przestępstwa miało dojść w okresie „od stycznia 2023 roku do dnia 9 lipca 2023 roku w Ł.”. W ramach zarzucanego czynu, wyrokiem z 08 grudnia 2023 roku sąd uznał, że T. W. dopuścił się zarzucanego mu czynu w okresie od 22 marca 2023 roku do 9 lipca 2023 roku, wyrok w tym zakresie został utrzymany przez Sąd Okręgowy w Siedlcach w dniu 24 kwietnia 2024 roku, sygn. akt. II Ka 167/24.
Z przywołanych wyżej orzeczeń należy wyciągnąć następujące wnioski:
- przedmiotem rozpoznania w prawomocnie zakończonej sprawie było przestępcze działanie T. W. w okresie od 01 stycznia 2023 roku ( tak należy rozumieć użyte w zarzucie aktu oskarżenia sformułowanie „od stycznia 2023 roku”) do 9 lipca 2023 roku,
- skoro w prawomocnym orzeczeniu sądy obu instancji uznały, że w granicach zarzutu można jedynie przypisać oskarżonemu przestępcze działanie w okresie od 22 marca 2023 roku do 9 lipca 2023 roku, to jest to równoznaczne z ustaleniem, że w pozostałym czasie objętym zarzutem aktu oskarżenia ( w tym również 19 stycznia 2023 roku, kiedy to oskarżony miał się dopuścić czynu przypisanego w zaskarżonym wyroku) oskarżony nie dopuścił się czynu zarzucanego mu w sprawie II K 539/23. W sytuacji bowiem, gdy zarzut sformułowany jest w postaci przestępstwa ciągłego sąd, w razie uznania, że brak jest podstaw do przypisania sprawcy winy w postaci określonej w akcie oskarżenia, nie uniewinnia oskarżonego od poszczególnych zarzucanych działań (co dotyczy również przyjęcia innych granic czasowych), ale dokonuje zmiany opisu przypisanego już czynu, adekwatnie do materiału dowodowego i poczynionych na jego podstawie ustaleń faktycznych. Jednakże konsekwencją takiego orzeczenia jest niedopuszczalność wszczęcia i prowadzenia ponownego postępowania za okres czasu, który podlegał już ocenie w prawomocnie zakończonym postępowaniu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1975 roku, sygn. akt II KR 226/74, LEX nr 21663, gdzie uznano, że w sytuacji, gdy istniała możliwość osądzenia czynu w całości, a sąd ograniczył swój wyrok jedynie do fragmentu tego czynu, to niedopuszczalne jest ponowne postępowanie o ten sam czyn z uwagi na tzw. materialną prawomocność). Przy czym niezbędnym wymogiem do przyjęcia istnienia negatywnej przesłanki procesowej w postaci powagi rzeczy osadzonej jest tożsamość czynów, zarówno tego, który został już prawomocnie osądzony- w tym przypadku w sprawie II K 539/23 oraz czynu, co do którego aktualnie rozstrzyga Sąd Okręgowy ( Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2015 roku III KK 140/15).
Tytułem wstępu podkreślić należy, że kwestia ustalenia, czy czyn będący przedmiotem osądu jest tożsamy z czynem, co do którego oskarżenie rozpoznano (bądź jest rozpoznawane) w innym postępowaniu, nasuwa trudności w praktyce orzeczniczej, bowiem brak jest jednoznacznych kryteriów pozytywnych oceny tej tożsamości (zob. np. M. Rogalski, Przesłanka powagi rzeczy osądzonej w procesie karnym, Kraków 2005, s. 219).
Zakaz prowadzenia postępowania w postaci res iudicata zachodzi wówczas, gdy uprzednio zakończone zostało prawomocnie postępowanie, co do tego samego czynu tej samej osoby, nowe zaś postępowanie pokrywa się z przedmiotem postępowania w sprawie już zakończonej, a także gdy jego przedmiot jest częścią przedmiotu osądzonego w sprawie już zakończonej. Natomiast przyjęcie odmiennej kwalifikacji prawnej czynu, czy też różnice w opisie sposobu działania sprawcy, nie otwierają możliwości ponownego postępowania. Nowe postępowanie nie jest także dopuszczalne w razie uprzedniego niepełnego rozpoznania sprawy. Powaga rzeczy osądzonej nie pozwala na ponowne postępowanie przeciwko tej samej osobie o ten sam przedmiot odpowiedzialności prawnej, innymi słowy - o ten sam czyn w znaczeniu prawnym (zob. np. wyroki SN: z dnia 13 października 2011 r.
IV KK 193/11, LEX nr 1027190 z dnia 18 lutego 2009 r.,
V KK 4/09, LEX nr 486533, z dnia 15 października 2008 r.,
IV KK 118/08, LEX nr 469419, wyrok SA w Gdańsku z 16 stycznia 2013 r.,
II AKa 441/12, LEX nr 1369089). Zatem, o jedności czynu, jako jednego impulsu woli, decyduje zwartość czasowa i sytuacyjna, identyczność kręgu podmiotów oskarżonych o udział w zdarzeniu oraz osób pokrzywdzonych, a przede wszystkim realizacja tego samego zamiaru, choćby rozwój zdarzeń w trakcie zajścia, nie zawsze zależny od sprawców, dzielił zdarzenie na kilka zajść, z pozoru odrębnych (zob. wyrok SN z dnia 13 października 2011 r.,
IV KK 193/11, LEX nr 1112345; postanowienie SN z dnia 19 października 2010 r.,
III KK 97/10 (OSNKW 2011, z. 6, poz. 50, wyrok SA w Krakowie z dnia11 kwietnia 2001 r.,
II AKa 63/01, KZS 2001, Nr 5, poz. 24).
Analizując obszar zagadnień, który był przedmiotem orzeczeń zapadłych w obydwu wskazanych wyżej sprawach toczących się przeciwko T. W., należy stwierdzić, że obejmował on to samo zdarzenie historyczne oraz tożsame zachowania oskarżonego, mimo, że w sprawie niniejszej koncentrował się tylko na jednym fragmencie zachowania oskarżonego, które ukierunkowane było na pokrzywdzoną w okresie, który był już przedmiotem osądu w sprawie II K 539/23.
W niniejszym postępowaniu przedmiotem rozpoznania Sądu II instancji było zdarzenie, które miało miejsce w dniu 19 stycznia 2023 roku w Ł., a przestępcze działanie oskarżonego miało polegać na grożeniu pokrzywdzonej K. S. popełnieniem przestępstwa na jej szkodę, czym nie zastosował się do zakazu zbliżania się orzeczonego prawomocnym wyrokiem z dnia 24 stycznia 2022 roku sygn. akt II K 619/21. Natomiast zarzut oskarżenia sformułowany w sprawie II K 539/23 dotyczył również wypowiadanych przez oskarżonego gróźb zamachu na życie i zdrowie K. S. oraz niezastosowanie się do zakazu zbliżania orzeczonego w prawomocnie zakończonej sprawie II K 619/21. W tej sytuacji nie może być, zdaniem Sądu Okręgowego wątpliwości, że mamy do czynienia z tożsamością czynów zarzucanego w przedmiotowej sprawie i w prawomocnie zakończonej już wcześniej sprawie II K 539/23, co wynika z:
- jedności czasu i miejsca przestępczego działania T. W.,
- tożsamość pokrzywdzonej,
- tożsamość sposobu działania oskarżonego, które polegało na kierowaniu wobec pokrzywdzonej gróźb popełnienia przestępstwa na jej szkodę oraz niestosowanie się do zakazu zbliżania orzeczonego w sprawie II K 619/21.
Wskazane wyżej okoliczności pozwalają uznać również, że w obu rozważanych sprawach (w niniejszej sprawie oraz sprawie II K 539/23 działaniom T. W. towarzyszył ten sam zamiar.
Taka sytuacja spowodowała określone implikacje procesowe, które należało rozważyć w kontekście ewentualnego wystąpienia negatywnych przesłanek procesowych w postaci stanu powagi rzeczy osądzonej, skoro w obydwu wskazanych wyżej sprawach postępowanie prowadzono w zakresie tego samego przestępstwa popełnionego na szkodę tej samej pokrzywdzonej. Dlatego, wskazane wyżej okoliczności uzasadniały przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezwzględna przesłanka odwoławcza o jakiej mowa w art. 439§1 kpk w postaci powagi rzeczy osądzonej, albowiem kwestia odpowiedzialności oskarżonego za czyn przypisany mu w zaskarżonym wyroku została już prawomocnie rozstrzygnięta w sprawie II K 539/23. Skutkowało to uchyleniem zaskarżonego wyroku i umorzeniem postępowania.
|
☒ art. 439 k.p.k.
|