II CSKP 603/23
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
24 kwietnia 2026 r.
SSN Paweł Grzegorczyk (przewodniczący)
SSN Grzegorz Misiurek
SSN Karol Weitz (sprawozdawca)
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 24 kwietnia 2026 r. w Warszawie
skargi kasacyjnej W.S. i M.S.
od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z 26 stycznia 2022 r., I ACa 1258/21,
w sprawie z powództwa W.S. i M.S.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
uchyla zaskarżony wyrok w części uwzględniającej apelację
(pkt 1) i w części rozstrzygającej o kosztach postępowania
apelacyjnego (pkt 3) i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi
Apelacyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania
i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Grzegorz Misiurek
Paweł Grzegorczyk
Karol Weitz
UZASADNIENIE
II CSKP 603/23
2
Powodowie W. i M.S. po ostatecznym sprecyzowaniu żądania powództwa
skierowanego przeciwko Bank S.A w W. domagali się ustalenia, że łącząca ich z
pozwanym bankiem umowa kredytu jest nieważna oraz zasądzenia na swoją rzecz
od pozwanego banku kwoty 24 815,52 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od
dnia następnego po dniu doręczenia odpisu zmienionego powództwa bankowi do
dnia zapłaty tytułem zwrotu Świadczenia nienależnego, oraz ewentualnie zasądzenia
na swoją rzecz od pozwanego banku kwoty 258 256,98 zł z odsetkami ustawowymi
liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.
Wyrokiem z 28 maja 2021 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu ustalił, że łącząca
strony umowa kredytu hipotecznego zawarta 27 maja 2008 r. jest nieważna oraz
zasądził na rzecz powodów od pozwanego banku kwotę 24 815,52 zł z ustawowymi
odsetkami za opóźnienie od 5 marca 2021 r. i orzekł o kosztach procesu.
Sąd ustalił, że powodowie 27 maja 2008 r. zawarli z Bank1 S.A. w W.
(poprzednikiem prawnym pozwanego banku) umowę kredytu na kwotę 236 415 CHF
na okres 360 miesięcy wypłaconą im w złotych polskich po przeliczeniu według kursu
stosowanego przez bank według jego tabeli kursów. Spłata kredytu miała nastąpić w
360 równych miesięcznych ratach według harmonogramu załączonego do umowy.
Kredyt przeznaczony był na spłatę kredytu w innym banku oraz na dokończenie
budowy domu jednorodzinnego w Ł. w gminie Z. Został wypłacony powodom w
dwóch ratach w PLN przeliczonych z CHF według kursu z tabeli kursów banku w
dniach 30 maja 2008 r. i 23 czerwca 2008 r. Spłata kredytu dokonywana miała być
również w PLN, przeliczanych na CHF według kursu z tabeli kursów banku.
Powodowie nie mieli żadnego wpływu na kształtowanie treści umowy, gdyż otrzymali
od banku jej gotowy wzorzec. Powodowie spłacali kredyt
w złotówkach, gdyby spłacali go z pominięciem mechanizmu indeksacji zawartego
w Umowie zapłaciliby o 133 616,44 PLN mniej niż wpłacona przez nich kwota
501 275,73 zł.
Sąd uwzględniając żądanie ustalenia nieważności umowy przyjął,
że powodowie mieli interes prawny w tym, aby z nim wystąpić. Uznając za zasadne
żądanie główne nie orzekł o żądaniu ewentualnym. Przyjmując, że w świetle
art. 58 § 1 k.c. umowa jest nieważna Sąd ocenił, że wynika to z przekroczenia przez
II CSKP 603/23
3
strony granic swobody umów przez ukształtowanie stosunku obligacyjnego (umowy
kredytu) w sposób naruszający jego istotę. Uznał ponadto, że klauzule indeksacyjne
zawarte w umowie mają charakter niedozwolony wskutek tego, że przyznawały
bankowi prawo do jednostronnego kształtowania kursów walutowych stosowanych
w ramach realizacji umowy. Według Sądu, ich eliminacja z umowy prowadzi do tego,
że umowa nie zawiera wszystkich elementów koniecznych dla określenia treści
charakterystycznych dla stosunku kredytu, i powoduje niemożność wykonania
umowy, co również uzasadnia uznanie jej za nieważną.
Apelację od wyroku z 28 maja 2021 r. wniósł pozwany bank. Sąd Apelacyjny
we Wrocławiu wyrokiem z 26 stycznia 2022 r., częściowo uwzględniając apelację,
zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo o ustalenie oraz
oddalił powództwo o zapłatę ponad kwotę 21 611, 15 zł z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie od 5 marca 2021 r. do dnia zapłaty. Sąd drugiej instancji przyjął za własne
ustalenia faktyczne poczynione w pierwszej instancji, ale zmodyfikował ich ocenę
prawną. Sąd drugiej instancji zgodził się z oceną że zawarte w umowie łączącej
strony klauzule walutowe mają charakter abuzywny, odmiennie jednak ocenił
konsekwencje tego stanu rzeczy. Uznał, że skutkiem abuzywności klauzul
walutowych nie może być uznanie całej umowy za nieważną, lecz konieczne jest jej
utrzymanie, przez odwołanie, w celu zapełnienia powstałej wskutek tego w umowie
luki do średniego kursu NBP, co w świetle ustaleń opinii biegłego prowadzi do
wniosku, że nadpłata dokonana przez powodów wynosi 21 6112,18 zł i do jej
wysokości ogranicza się zasadność roszczenia powodów o zwrot nienależnego
świadczenia.
Skargę kasacyjną od wyroku z 26 stycznia 2022 r. wywiedli powodowie.
Zarzucili naruszenie art. 358 § 2 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13,
art. 3 w związku z art. 358 § 2 i z art. 3851 oraz z art. 3852 k.c., art. 3851 w związku
z art. 56 k.c., art. 65 §1 i 2 k.c. w związku z art. 6 ust 1 dyrektywy 93/13 oraz art. 58
§1 i 2 k.c. w związku z art. 69 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo bankowe. Na tych podstawach
wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w części uwzględniającej apelację
pozwanego banku i orzeczenie co do istoty przez oddalenie apelacji, ewentualnie
o uchylenie wyroku w tej części i przekazanie sprawy w tych granicach sądowi
drugiej instancji do ponownego rozpoznania.
II CSKP 603/23
4
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W zarzutach kasacyjnych skarżący starali się wykazać, że błędne było
stanowisko sądu drugiej instancji, że możliwe jest uzupełnienie luki powstałej
w umowie kredytu w wyniku usunięcia z niej uznanych za abuzywne klauzul
indeksacyjnych przez zastosowanie w ich miejsce średniego kursu waluty indeksacji
pochodzącego z tabel Narodowego Banku Polskiego do przeliczenia kwoty
uruchomionego kredytu i ustalenia wysokości uiszczanych przez kredytobiorcę rat
kredytu.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje stanowisko, że nie jest możliwe
utrzymanie umowy kredytowej takiej jak umowa zawarta w rozpatrywanej sprawie,
w razie stwierdzenia abuzywności zawartych w niej klauzul walutowych
(por. np. wyroki Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., II CSK 282/18, nie publ.
i z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22, nie publ. oraz z 6 czerwca 2023 r., II CSKP
950/22, nie publ.). Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela to stanowisko.
Oznacza to, że podniesione przez skarżących zarzuty kasacyjne oparte na takim
stanowisku należało uznać za uzasadnione i tym samym uwzględnić skargę
kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie.
Z tych względów, na podstawie art. 39815 § 1 oraz art. 108 § 2 w związku
z art. 391 §1 i z art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
Grzegorz Misiurek
[SOP]
Paweł Grzegorczyk
Karol Weitz
