II CSKP 309/24

II CSKP 309/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: 10 lutego 2026 r. SSN Krzysztof Grzesiowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Ewa Stefańska SSN Marcin Trzebiatowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 10 lutego 2026 r. w Warszawie skargi kasacyjnej A. spółki akcyjnej w K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 14 grudnia 2021 r., I AGa 154/20, w sprawie z powództwa A. spółki akcyjnej w K. przeciwko B. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. o zaniechanie czynów nieuczciwej konkurencji, 1) oddala skargę kasacyjną, 2) kosztami postępowania kasacyjnego obciąża powódkę, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu. Ewa Stefańska Krzysztof Grzesiowski Marcin Trzebiatowski (G.N.-J.) UZASADNIENIE II CSKP 309/24 2 1. Powód A. spółka z o.o. w K. wniósł przeciwko pozwanemu B. spółka z o.o. w Z. powództwo o zakazanie czynów nieuczciwej konkurencji oparte na przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (dalej w skrócie: uZNK). 2. Wyrokiem z 5 marca 2020 r. Sąd Okręgowy w Krakowie zakazał stronie pozwanej wprowadzania do obrotu i reklamowania: a/ napojów izotonicznych i innych napojów w jednolitych kolorystycznie, w tym przezroczystych, butelkach o pojemności 750 mililitrów, jak również o pojemności mniejszej i większej do 50 mililitrów; o wysokości korpusu butelki - czyli części od denka do dołu szyjki około 22,5 centymetrów, jak również o wysokości tej części mniejszej lub większej do 10% tej wysokości; o cylindrycznym kształcie zbliżonym do walca o zmiennej średnicy, który w górnej części przechodzi w stożek kończący się szyjką; podzielonych powyżej połowy wysokości butelki, w szczególności na wysokości około 2/3 od dołu, zwężeniem przechodzącym niżej w poszerzenie, poniżej którego, w centralnej części butelki, aż do jej podstawy, znajduje się kolejne zwężenie (pole etykiety), na którym umieszczona jest etykieta o wysokości około połowy (czyli od 40% do 60%) wysokości butelki liczonej od denka do dołu szyjki, przechodzące następnie w niezakrytą etykietą, szerszą podstawę o średnicy zbliżonej do średnicy górnej części butelki; b/ napojów izotonicznych i innych napojów opatrzonych etykietami: z logotypem zapisanym pogrubioną czcionką pionowo na prawie całej wysokości etykiety, w których proporcja szerokości logo typu mierzonej poziomo do wysokości etykiety wynosi od 15% do 20%, w których logotyp ten eksponowany jest poprzez kontrast czerni i bieli lub czerni i innej barwy, z wizerunkiem postaci kojarzonej ze sportem umieszczonym obok logo typu, o ile etykiety te zamieszczone są na jednobarwnych, w tym przezroczystych, butelkach o kształcie zbliżonym do walca, bliżej denka butelek, a ich wysokość stanowi około połowy (od 40% do 60%) wysokości butelki liczonej od denka do dołu szyjki; c/ napojów izotonicznych i innych napojów oznaczanych przed dniem 12 października 2015 r. kodami kreskowymi: […] o smaku wieloowocowym, […] o smaku cytrynowym, […] o smaku limonkowo- miętowym, […] o smaku pomarańczowym, […] o smaku cytrynowo-limonkowym, […] o smaku wieloowocowym w wersji bez cukru (punkt I); określił, że równoznaczne z naruszeniem przez stronę pozwaną zakazu, o którym mowa w punkcie I wyroku, jest II CSKP 309/24 3 wprowadzanie do obrotu i reklamowanie napojów opisanych powyżej, dokonywane przez podmioty powiązane osobowo lub kapitałowo ze stroną pozwaną, a także przez małżonków, krewnych i powinowatych wspólników strony pozwanej (pkt II); nakazał stronie pozwanej opublikowanie na własny koszt, w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku na stronie głównej portalu www.[...].pl, na 3 stronie redakcyjnej dziennika R., na 3 stronie redakcyjnej dziennika G. oraz na 3 stronie redakcyjnej dziennika P., bez żadnych wprowadzeń, dodatków, omówień, czy odniesień, oświadczenia następującej treści: „B. sp. z o.o. w Z. oświadcza, że seria napojów izotonicznych […] wprowadzana do obrotu w przezroczystych butelkach o kształcie zbliżonym do walca z charakterystycznym zwężeniem przechodzącym w poszerzenie na wysokości około 2/3 od dołu, opatrzonych etykietami z pionowym pogrubionym napisem […] zamieszczonym na całej wysokości etykiety i umieszczonym obok tego napisu wizerunkiem postaci kojarzonej ze sportem, stanowiła przejaw niedozwolonego pasożytniczego naśladownictwa napojów izotonicznych marki […] produkowanych przez A. sp. z o.o. w K. B. sp. z o.o. przeprasza A. sp. z o.o. za wprowadzanie do obrotu powyższej serii produktów, kwalifikujące się jako przejaw nieuczciwej walki konkurencyjnej wyrządzający szkodę A. sp. z o.o.” (punkt III); oddalił powództwo w pozostałej części (punkt IV) oraz orzekł o kosztach procesu (punkt V, VI i VII). 3. Wyrokiem z 14 grudnia 2021 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie na skutek apelacji pozwanego zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo (pkt 1) i orzekł o kosztach procesu (pkt 2). 4. Z ustaleń faktycznych poczynionych przez sądy meriti wynika, że strona powodowa od 2008 r. produkuje i wprowadza na rynek napoje izotoniczne pod marką […]. Powód nie był jednak pierwszy, który wprowadził na rynek napojów izotonicznych butelkę o pojemności 750 mililitrów. Pierwszym podmiotem, który wprowadził taką butelkę była bowiem spółka C. sp. z o.o. z napojem izotonicznym […]. Aktualny kształt butelki napojów […] powstał w 2009 r. Opakowanie napoju […] nawiązuje do opakowania napoju […] z 2005 r. Butelka napoju izotonicznego […] o pojemności 750 mililitrów wygląda niezmiennie (z zastrzeżeniem zmiany denka w 2012 r., polegającej na umieszczeniu na nim wgłębień) od 2009 r. Cechami charakterystycznymi butelek […] o pojemności 750 mililitrów są: cylindryczny kształt II CSKP 309/24 4 - zbliżony do walca o zmiennej średnicy, zakończonego stożkiem przechodzącym w szyjkę; wysokość bez nakrętki około 25 centymetrów, z nakrętką około 27,5 centymetrów; wysokość korpusu, czyli części od denka do dołu szyjki butelki około 22,5 cm; podział butelki na dwie zasadnicze strefy, poprzez jej niewielkie zwężenie, poniżej którego znajduje się niewielkie poszerzenie, tworzące charakterystyczny pierścień powyżej połowy butelki - na wysokości około 2/3 wysokości butelki; napis wytłoczony powyżej pierścienia dużą, pogrubioną czcionką; etykieta umieszczona w centralnej części butelki, bliżej spodu butelki, pomiędzy pierścieniem a podstawą butelki (pole etykiety); nieznaczne zwężenie centralnej części butelki, na której znajduje się etykieta (pola etykiety), w stosunku do średnicy pierścienia oraz podstawy butelki; poszerzenie butelki poniżej etykiety tworzące podstawę butelki, nie pokrytą etykietą, znajdującą się pomiędzy etykietą, a denkiem butelki, poprzecinaną delikatnymi regularnymi wgłębieniami zbiegającymi się na spodzie butelki. Natomiast najbardziej charakterystycznymi cechami etykiet większości serii napojów […], produkowanych w okresie ostatnich kilku lat, w tym między innymi wiodącej, od 2012 r. serii […] są: bardzo wyrazisty logotyp zapisany pionowo, od dołu do góry, pogrubioną dużą czcionką na całej wysokości etykiety; oznaczenie smaku i rodzaju napoju zapisane pionowo, od dołu do góry, tuż przy logo typie po jego prawej stronie, na całej wysokości logotypu. Oznaczenie to zapisane jest znacznie mniejszą czcionką, niż logotyp, i tworzy rodzaj jego podkreślenia; sposób ekspozycji logotypu poprzez kontrast czerni i bieli lub (rzadziej) czerni i innej barwy; zamieszczanie, na prawo od logotypu, wizerunków znanych osób związanych ze sportem lub zdrowym, sportowym trybem życia, lub (rzadziej) innego rodzaju graficznych odwołań do aktywności sportowej. W latach 2011-2012 powód produkował i wprowadzał na rynek serię napojów z wizerunkami najpopularniejszych polskich sportowców, noszącą nazwę „[…]”. Od 2012 r. podstawową serią napojów izotonicznych […] była seria […], na której etykietach znajdował się wizerunki piłkarzy [...]. Od 2015 r. na rynek wprowadzona została dodatkowa seria z wizerunkami piłkarzy [...]1. Zdecydowana większość napojów izotonicznych […] wprowadzana jest do obrotu w butelkach o pojemności 750 mililitrów. Wszystkie opakowania o tej pojemności mają wspólne podstawowe i przez to charakterystyczne dla napojów […] cechy - charakterystyczne, wyraźnie II CSKP 309/24 5 odróżniające się kształtem od wszystkich innych opakowań napojów izotonicznych, butelki o pojemności 750 ml z etykietami o wysokości około 1/2 wysokości butelki mierzonej od denka do dołu szyjki, zamieszczonymi centralnie, bliżej spodu butelki, z identyczną ekspozycją logotypu i głównego motywu tematycznego serii lub napoju - najczęściej zdjęcia sportowca lub sportowców, umieszczonego na etykiecie na prawo od logo. Charakterystyczna dla etykiet jest duża ilość oznaczeń i informacji, z których część zapisana jest pionowo, a część poziomo. Strona powodowa w okresie 2010-2015 poniosła nakłady na promocję napojów izotonicznych […] w kwocie co najmniej 14 milionów złotych. Napoje izotoniczne […] w okresie od 2013 r. do daty wydania wyroku przez Sąd Okręgowy były najlepiej sprzedającymi się na polskim rynku produktami tego typu. Od 2010 r. udział ilościowy napojów izotonicznych […] w rynku napojów izotonicznych przedstawia się następująco: 2010 […] 22,34%, […] 62,22%, […] 3,00%; 2011 […] 21,54%, […] 42,07%, […] 10,08%; 2012 […] 25,14%, […] 32,06%, […] 13,36%; 2013 […] 34,14%, […] 25,05%, […] 12,51%; 2014 […] 40,68%, […] 21,22%, […] 25,69%; I-VII 2015 […] 44,23%, […] 22,55%, […] 24,70%. Na polskim rynku istnieje niewielka liczba producentów napojów izotonicznych. Aktualnie najpopularniejszymi oprócz […] napojami izotonicznymi są: […], […], […]. Ponadto na rynku izotoników występują lub występowały między innymi następujące produkty: […], […], […], […], […], […], […], […], […], […]. Pozwany jest producentem napoju izotonicznego pod marką [...]. Butelka tego napoju produkowanego w okresie 2010-2014 wykazywała pewne podobieństwo do butelki napoju […]. Na początku 2015 r. pozwany zaczął produkować i wprowadzać do obrotu serię napojów izotonicznych […] nazwaną „[…]”. Twarzą tej serii był znany trener piłkarski X. Y. - były trener [...]. Początkowo napoje z tej serii były produkowane w butelkach takich, jakie pozwany stosował w poprzednich latach, a więc podobnych do butelki napoju […]. Na przełomie czerwca i lipca 2015 r. pozwany rozpoczął wprowadzanie do obrotu napojów izotonicznych z serii „[…]” w opakowaniach imitujących opakowania napojów izotonicznych […]. Najistotniejsze podobieństwa napojów izotonicznych […] i napojów izotonicznych […] w wersjach znajdujących się w ofercie stron w dacie wniesienia pozwu, polegały na identyczności II CSKP 309/24 6 koncepcji i konstrukcji opakowania, co do kształtu butelki i rozplanowania etykiety: obydwie porównywane butelki mają jednakową pojemność (750 ml) i wysokość korpusu (ok. 22,5 cm); obydwie porównywane butelki są wykonane z przezroczystego plastiku, który umożliwia widoczność zawartości - napoju izotonicznego. Kolory analogicznych smaków w konkurencyjnych seriach są jednakowe, odcienie prawie identyczne; obydwie porównywane butelki mają kształt cylindryczny - walca o zmiennej średnicy zakończonego u góry stożkiem przechodzącym w szyjkę; w każdej z porównywanych butelek, powyżej połowy - na około 2/3 wysokości butelki, znajduje się zwężenie, przechodzące następnie w rozszerzenie, tworzące charakterystyczny pierścień, poniżej którego butelka na dłuższym odcinku ponownie jest węższa, tworząc pole etykiety, (czyli najdłuższą część butelki o stałej średnicy przeznaczoną pod etykietę), poniżej której średnica podstawy butelki jest szersza zbliżając się do średnicy górnej części butelki; na obydwu porównywanych butelkach powyżej pierścienia znajduje się wypukłe przetłoczenie tworzące litery; na obydwu porównywanych butelkach etykieta, umieszczona na całym obwodzie butelki, ma zbliżoną wysokość (ok. 10,5 cm – […] i ok. 11 cm – […]), stanowiącą około połowy (odpowiednio ok. 47% i ok. 49%) wysokości butelki od denka do dołu szyjki i umieszczona jest w centralnej części opakowania, przy czym większa część etykiety znajduje się poniżej połowy wysokości butelki, pomiędzy pierścieniem a podstawą butelki na całej długości zwężenia pomiędzy pierścieniem a podstawą. Napój w obydwu produktach, widoczny jest więc przez przezroczystą butelkę u góry począwszy od pierścienia w górę oraz u dołu poniżej etykiety na wysokości podstawy. W obydwu produktach nie zasłonięta etykietą część przezroczystej butelki jest większa u góry - powyżej zwężenia; w obydwu produktach jednakowa jest kolorystyka nakrętki - korpus nakrętki jest przezroczysty, a ustnik czarny. Natomiast podobieństwo istotnych elementów etykiety napojów z serii […], w ich aktualnej wersji na dzień wniesienia pozwu, i produktów […] (seria […]) przejawiało się w następujących elementach: w obydwu porównywanych seriach wielkość etykiet i proporcja ich wielkości do butelek jest bardzo zbliżona; w obydwu porównywanych seriach etykiet, logotyp /nazwa produktu/ zapisany jest dużą pogrubioną czcionką na prawie całej wysokości etykiety. Poniżej i powyżej II CSKP 309/24 7 logotypów nie ma żadnych napisów, ani innych elementów graficznych (jest tylko tło). W etykietach obydwu porównywanych serii litery logotypów mają prawie identyczną wysokość - ok. 19 mm i bardzo podobną grubość i eksponowane są poprzez kontrast czerni i bieli, w jednym przypadku w produkcie [...] przez kontrast czerni i koloru srebrnego (szarego). Stosunek szerokości logotypu mierzonej w poziomie do wysokości etykiety jest bardzo zbliżony i na etykiecie […] wynosi około 18/100, a na etykiecie […] około 17/100; zdjęcia na obydwu etykietach mają zaokrąglone rogi; na obydwu porównywanych seriach znajdują się zdjęcia znanych osób związanych ze sportem, które są obecnie, bądź były do niedawna, związane z klubem piłkarskim [...]; na obydwu porównywanych seriach etykiet znajduje się duża ilość oznaczeń i informacji, z których niektóre zapisane są poziomo, a niektóre pionowo, na obydwu etykietach znajduje się także mniejszy logotyp zapisany poziomo. Pozwany w latach 2010-2017 poniósł nakłady na promocję napoju izotonicznego […] na poziomie 29 milionów złotych. 5. W ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał żądanie pozwu za uzasadnione w przeważającej części. Sąd Okręgowy wskazał, że – zgodnie z art. 3 ust. 1 uZNK - czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta. W ocenie Sądu Okręgowego przejawami naruszenia dobrych obyczajów, w rozumieniu tego przepisu, są między innymi następujące działania: wykorzystywanie renomy konkurencyjnego przedsiębiorstwa poprzez upodabnianie opakowań towarów do opakowań produktów cieszących się uznaniem wśród klientów; wykorzystywanie cudzych osiągnięć w wypromowaniu nowego produktu dla zaistnienia w świadomości konsumentów ze swoim rodzajowo tożsamym wyrobem bez ponoszenia w tym celu własnych wysiłków i nakładów finansowych (naruszające normę moralną, zgodnie z którą, nikt nie powinien czerpać nieuzasadnionych korzyści z cudzej pracy); kopiowanie oryginalnej, spójnej koncepcji szaty graficznej opakowań będące przejawem niezachowania odpowiedniego, rozsądnego dystansu wobec produktów innego przedsiębiorcy. Uznaniu wprowadzania na rynek produktów podobnych za czyn nieuczciwej konkurencji nie stoi na przeszkodzie fakt, że pomiędzy wyglądem imitacji, a oryginałów zachodzą różnice. Jest to możliwe pomimo rozbieżności w wyglądzie, jeśli zamiar imitatora i jego rezultat są oczywiste, II CSKP 309/24 8 tj. jeśli wprowadza on do obrotu produkt w opakowaniu zbliżonym do opakowania produktów oryginalnych w celu przejęcia części udziałów w rynku ich producentów. Zdaniem Sądu Okręgowego butelka napoju […] wprowadzona w 2015 r. stanowi przejaw naśladownictwa butelki stosowanej od około 6 lat wcześniej przez powoda do produkcji napoju izotonicznego […]. W ocenie Sądu Okręgowego butelka […] na tle innych butelek napojów izotonicznych prezentuje się jako oryginalna i charakterystyczna, czyli posiadająca dużą zdolność odróżniającą. Sąd Okręgowy podkreślił, że w przypadku napojów izotonicznych, kształt butelki stanowi element mający dla konsumentów dużo większe znaczenie, niż w przypadku większości innych napojów, gdyż w zdecydowanej większości przypadków, konsumenci spożywają napoje izotoniczne bezpośrednio z butelki, do czego zresztą te butelki są przystosowane, poprzez wyposażenie ich w korki z ustnikami. Tym samym przyzwyczajenie konsumenta do kształtu opakowania napoju izotonicznego odgrywa w przypadku tego produktu szczególną rolę. Z tej przyczyny niewolnicze naśladownictwo samego tylko kształtu butelki (w tym pola etykiety) istotnie narusza interes przedsiębiorcy - powoda, który stworzył a następnie wypromował przez okres wielu lat swoje oryginalne opakowanie, podejmując samodzielnie ryzyko przyjęcia się na polskim rynku napojów izotonicznych tego nowatorskiego w 2009 r. opakowania i ponosząc wysokie koszty na jego promocję. Zdaniem Sądu Okręgowego zmiana opakowań - butelek napojów izotonicznych, dokonana przez pozwanego w połowie 2015 r. na butelki typu […], stanowiła przejaw zamierzonego pasożytniczego naśladownictwa produktów powoda. Pozwany, poprzez produkowanie i wprowadzanie do obrotu napojów izotonicznych w butelkach niemal identycznych jak butelki […], naruszył interesy gospodarcze powoda. Uzyskany efekt podobieństwa, służyć miał zdobyciu tej części rynku napojów izotonicznych, na której, skutkiem znacznych nakładów zdobył i utrwalił swoją pozycję oryginalny produkt […] wymyślony i spopularyzowany przez powoda. Takie działania, polegające na zaoszczędzeniu własnych nakładów cudzym kosztem, mają charakter sprzeczny z dobrymi obyczajami i są określane jako czyn nieuczciwej konkurencji polegający na tzw. pasożytnictwie, którego istotą w niniejszej sprawie jest czerpanie korzyści z osiągnięć i efektów pracy powoda, w drodze kopiowania jego, najpopularniejszego na rynku izotoników i charakterystycznego II CSKP 309/24 9 produktu. Wprowadzanie przez pozwanego do obrotu napojów izotonicznych w butelkach typu […], niewątpliwie prowadzi do przeniesienia pozytywnych skojarzeń, jakie wywołuje w odbiorcach popularna, charakterystyczna i dotąd niepowtarzalna butelka, na imitujący ją produkt pozwanego. Sąd Okręgowy ocenił, że koncepcja etykiety stosowanej przez pozwanego od połowy 2015 r. do oznaczania napojów izotonicznych […], w bardzo dużej mierze oparta została na koncepcji etykiet […]. W uwarunkowaniach rynkowych tak daleko idące upodobnianie etykiet kwalifikuje się jako kolejny przejaw pasożytniczego naśladownictwa dużo bardziej popularnego produktu powoda, ukierunkowanego na powiększenie udziału pozwanego w rynku, kosztem powoda. Ponadto Sąd Okręgowy odwołał się do art. 10 ust. 1 i 2 uZNK i stwierdził, że norma ta stanowi podstawę ochrony oznaczeń odróżniających przedsiębiorcy (znaków towarowych, opakowań), używanych w obrocie gospodarczym, niezależnie od faktu rejestracji tych oznaczeń, a opakowanie wraz z wyglądem całego towaru stanowi dla nabywcy pewną całość. W konkluzji Sąd Okręgowy stwierdził, że w niniejszej sprawie, spełnione zostały wszystkie przesłanki domagania się przez powoda, obok ochrony wywodzonej z czynu kwalifikującego się jako czyn nieuczciwej konkurencji z art. 3 ust 1 uZNK, także ochrony na podstawie art. 10 uZNK. Obydwa opakowania stosowane są w identycznych produktach - napojach izotonicznych. Całościową kompozycję porównywanych opakowań stosowanych przez powoda i pozwanego (od połowy 2015 r.) cechuje tak wiele podobieństw, że przy ocenie możliwości wprowadzenia w błąd klientów co do pochodzenia produktu pozwanego, jedyna cecha odróżniająca ten produkt od szerokiej gamy napojów izotonicznych powoda, to treść logotypu - „[…]” - jednak nawet i w tym zakresie należy zwrócić uwagę, że już sam tylko identyczny sposób ekspozycji tego logotypu, jak sposób ekspozycji logotypu „[…]”, w znacznym zakresie niweluje różnicę w warstwie znaczeniowej. W ocenie tego Sądu Okręgowego podobieństwa tych produktów idą znacznie dalej - w warstwie koncepcyjnej dotyczącej tematyki etykiety oraz w warstwie jej rozplanowania, etykiety napoju […] stanowią bardzo wierne powielenie etykiet […] występujących na przestrzeni 6 lat w wielu wariantach, posiadających jednak pewne II CSKP 309/24 10 cechy wspólne, z których zdecydowana większość została skopiowania w etykietach […]. Etykiety te, w sferze graficznej - rozwiązań koncepcyjnych dotyczących zaprojektowania grafiki poszczególnych elementów etykiety, nie posiadają cech, które można byłoby uznać za charakterystyczne dla napoju […] i które można byłoby uznać za przejaw dążenia producenta tego napoju do nadania temu produktowi jakichkolwiek cech wyróżniających, specyficznych, stanowiących o jego odrębności od produktu powoda. Nawet zapis logotypu, czyli praktycznie jedynego elementu etykiet, który nie mógłby się znaleźć na produktach […], stanowi wyraźny przejaw naśladownictwa sposobu ekspozycji logo. Zamieszczanie na etykietach napoju […] wizerunku X. Y., może wywołać efekt skojarzenia tego napoju z produktami powoda i być postrzegana jako kontynuacja lub alternatywna wersja aż dwóch serii wprowadzanych na rynek przez powoda ([…] i […]), zaś pozwany wcześniej, w przeciwieństwie do powoda, nie zamieszczał na etykietach wizerunków osób kojarzonych ze sportem, sama koncepcja zamieszczenia na opakowaniu produktu tego znanego trenera, jest znacznie bliższa wieloletniej koncepcji oznaczania napojów izotonicznych przez powoda, nie przystając przy tym do wcześniejszych wieloletnich koncepcji opakowań napojów izotonicznych […]. Jak wywodził dalej Sąd Okręgowy, niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd co do pochodzenia towarów występuje zarówno wtedy, gdy odbiorcy mogą sądzić, że towary lub usługi pochodzą z tego samego przedsiębiorstwa, jak i wówczas, gdy odbiorcy mogą sądzić, że towary lub usługi pochodzą z przedsiębiorstw ze sobą powiązanych. Prawidłowość oceny podobieństwa opakowań nowej wersji napojów izotonicznych […] do napojów izotonicznych […] skutkuje istnieniem ryzyka wprowadzenia w błąd klientów Wobec dopuszczenia się przez pozwanego czynów nieuczciwej konkurencji opisanych w art. 3 i art. 10 uZNK Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo w przeważającej części. 6. Sąd Apelacyjnie nie podzielił oceny prawnej sądu pierwszej instancji i uznał, że powództwa jest nieuzasadnione w całości. W ocenie Sądu Apelacyjnego sąd pierwszej instancji wadliwie ocenił kwestie związane z przesłanką kwalifikacji określonego zachowania, jako czynu nieuczciwej konkurencji, wyspecyfikowanego w art. 10 ust. 2 w zw. z ust. 1 uZNK, dotyczące podobieństwa opakowań, jak II CSKP 309/24 11 i możliwości konfuzji co do ich pochodzenia. Zdaniem Sądu Apelacyjnego opakowania towarów stron, oceniane jako całość, różnią się dostatecznie od siebie i uważny konsument, dostateczne poinformowany, ostrożny, rozsądny, a taki model konsumenta należy przyjmować, nie pomyli obu towarów, gdyż napój izotoniczny pozwanego jest wyraźnie, w sposób nie budzący wątpliwości oznakowany logotypem identyfikującym markę pozwanego […]. Sąd Apelacyjny podkreślił, że ocena ryzyka wystąpienia konfuzji powinna być dokonywana w odniesieniu do konkretnej grupy docelowej. Niezbędne jest więc prawidłowe ustalenie wzorca przeciętnego konsumenta jako adresata napoju izotonicznego. Zdaniem Sądu Apelacyjnego badania ankietowe przeprowadzone przez G. na zlecenie powoda nie są adekwatne do ustalenia ryzyka niebezpieczeństwa wprowadzenia konsumentów w błąd, ponieważ przyjęto niewłaściwą grupę uczestników badania. Dla rozstrzygnięcia sprawy decydujące znaczenie miała więc ocena, czy opakowanie stosowane przez pozwanego wprowadza klientów w błąd co do pochodzenia towaru. Oceny ryzyka (prawdopodobieństwa) wprowadzenia odbiorców w błąd dokonywać należy z punktu widzenia modelu przeciętnego konsumenta, którym jest osoba dobrze (należycie) poinformowana, wystarczająco uważna, racjonalna i spostrzegawcza. W niniejszej sprawie za takiego przeciętnego konsumenta należy uznać osoby nabywające napoje izotoniczne, przede wszystkim sportowców i osoby aktywne fizycznie, która to kategoria jest zamknięta i wąska oraz charakteryzuje się pewnymi specyficznymi cechami. Są to osoby w różnym wieku, podejmujące się aktywności fizycznej - zawodowo i rekreacyjnie. Wraz ze wzrostem liczby osób uprawiających różne dyscypliny sportu, rośnie także świadomość tej grupy społecznej odnośnie prawidłowego sposobu żywienia (w tym nawadniania) przed, w trakcie i po wysiłku fizycznym (często intensywnym). Praktycznie każda osoba regularnie ćwicząca wie o konieczności nawadniania organizmu i uzupełnianiu związków mineralnych traconych wraz z potem, w trakcie wysiłku, a także zdaje sobie sprawę, że najlepiej do tego nadają się napoje izotoniczne. W Internecie znajdują się nawet rankingi, gdzie specjaliści z zakresu żywienia pokazują, które produkty warto kupować, a jakich należy unikać, czy produkty izotoniczne są zdrowie, jak wybrać właściwy napój, a także klasyfikacja napojów tego typu i ranking produktów, producentów. II CSKP 309/24 12 Niewątpliwie nabywaniu napojów izotonicznych towarzyszy głębszy namysł i szczególna uwaga. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie można więc zgodzić się z Sądem Okręgowym, że w sytuacji, gdy towary są wyraźnie oznaczenie, pomimo że w podobnych butelkach, uważny, dobrze zorientowany wyspecjalizowany konsument z tego wąskiego segmentu rynku może zostać wprowadzony w błąd co do pochodzenia tych towarów, tj. uznać, że produkt wprowadzony do obrotu przez pozwanego, oznaczony jako […], pochodzi od powoda, który identyfikuje swoje produkty logo firmy […]. Przemawiają za takim wnioskiem przede wszystkim znajdujące się na opakowaniach oznaczania producenta, co - zdaniem Sądu Apelacyjnego - jednoznacznie wskazuje na możliwość odróżnienia obu butelek. Niewątpliwie istnieje podobieństwo obu butelek ale opakowanie stosowane przez pozwanego ma wyraźnie odróżniające je cechy poprzez bardzo wyrazisty logotyp zapisany pionowo pogubioną czcionką na całej wysokości etykiety, klarownie i ewidentnie widoczny jest napis nazwy w górnej części butelki, kwestionowane przez powoda napoje zostały opatrznie wyraźną i wyeksponowaną informacją logo […] pozwanej spółki. Z kolei opakowanie stosowane przez powoda ma czytelnie, jasno i wyraźnie odróżniające je cechy poprzez posłużenie się nazwą firmy […]. Oznaczenie producenta napoju jest podstawową i pierwszą przesłanka, która pozwala na odróżnienie nabywanego towaru. Natomiast kształt obu opakowań nawiązuje do bidonu i wynika generalnie z przeznaczenia produktu. Przy czym kształt jest typowy dla sektora tego typu produktów. Biorąc pod uwagę przedstawioną wyżej charakterystykę konsumenta towarów izotonicznych i zważywszy, że mamy do czynienia z klientem dobrze poinformowanym, rozważnym i zorientowanym, co do możności istnienia różnych producentów takiego samego wyrobu oraz co do zwyczajów na rynku, której nie sposób odmówić nikomu, kto posiada zdolność postrzegania i rozumienia oznaczeń słownych, zdaniem Sądu Apelacyjnego należy przyjąć, że w rozpoznawanej nie istnieje ryzyko konfuzji. Sąd Apelacyjnie nie podzielił oceny Sądu Okręgowego, że przy przyjętym modelu konsumenta, mogą oni dokonywać zakupów kierując się głównie kształtem butelki i umiejscowieniem na niej etykiety. Stwierdzić należy, że same opakowania - przezroczyste butelki wykonane z plastyku, o pojemności 750 ml, w których powód II CSKP 309/24 13 i pozwany umieszczają napoje izotoniczne, wykazują niewątpliwie podobieństwa co do kształtu, wielkości, materiału, z którego są wykonane. Nie są one jednakże identyczne. Kształty butelek są nieco inne. Górna część opakowania stosowanego przez pozwanego ma nieco inną formę (inne zakończenie szyjki butelki) oraz inaczej zaznaczone żłobienia zarówno poziome, jak i pionowe. Odmienny kształt od butelki powoda ma podstawa butelki pozwanego, na niej także występują żłobienia - pionowe. Opakowanie powoda wyróżnia wytłoczona w górnej części butelki nazwą firmy […], dużymi literami, z kolei opakowanie stosowne przez pozwanego, w górnej części butelki ma wyraźne i dobrze zauważalne logo […]. Od wyspecjalizowanego klienta można oczekiwać pewnej uwagi i znajomości rzeczy, która wyklucza omyłki. Samo opakowanie stosowane przez pozwanego nie wprowadza klientów w błąd co do pochodzenia towaru. Z kolei etykiety umiejscowione zostały na różnej wysokości korpusu butelki. Najistotniejsze jednakże jest, że na każdym opakowaniu wyrobu tak pozwanego, jak i powoda umieszczone zostały etykiety z oznaczeniem producenta, nazwa […] i logo […], które stanowią wysoce widoczny element opakowania. Logo […] nie nawiązuje w niczym do nazwy produktu powoda […]. Konsument zaś zwraca uwagę na całość opakowania jednocześnie. Klient napojów izotonicznych jest przed wszystkim zainteresowany składem, pożądany jest napój izotoniczny, który posiada odpowiednią zawartość, bogatą w witaminy i związki mineralne. Rankingi tego typu napojów świadczą o tym, że decyzja nie jest podejmowana spontanicznie ale jest przemyśla. Niewątpliwie nie jest to artykuł masowy, kierowany jest zasadniczo do sportowców profesjonalnych, jak i osób trenujących rekreacyjnie, ludzi aktywnych fizycznie, podmiotów przykładających większą wagę do składu produktów, oznaczeń, nazwy napoju, nazwy producenta. Modelowy, przeciętny konsument napojów izotonicznych, które mają uzupełnić płyny oraz elektrolity wydalane podczas wysiłku fizycznego, największe oczekiwania ma co do składu i działania napoju. Klient, który nabywa napoje izotoniczne, korzystnie wpływające na stan równowagi wodno-elektrolitowej, a także stanowiące szybkie źródło energii, zapobiegające odwodnieniu czy opóźniające uczucie zmęczenia, systematycznie aktywnie trenujący, nabył już pewne doświadczenie i nauczył się odczytywać oznaczenia producenta, o czym II CSKP 309/24 14 świadczą rankingi zamieszczane w Internecie, po które napoje izotoniczne warto sięgać, a w szczególności ranking producentów tych napojów. Przy tym modelu przeciętnego konsumenta i rodzaju produktu nieprawidłowe jest stanowisko Sądu Okręgowego, że klienci napojów izotonicznych kierują się kształtem butelki. Butelka ma walor użytkowy, odpowiada potrzebom rynku i można mówić o pewnej unifikacji opakowań dla produktów izotonicznych. Zdaniem Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie nie istnieje faktyczne niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd. Naśladownictwo produktów samo przez się nie jest zjawiskiem nagannym, jeśli jest oparte na regułach uczciwej konkurencji. W ocenie Sądu Apelacyjnego produkty stron różnią się w sposób dostatecznie pozwalający modelowym przeciętnym konsumentom napojów izotonicznych na ustalenie źródła pochodzenia z uwagi na celowe wyeksponowanie marki, logotypu. Nie ma ryzyka pomyłki co do produktu. Wygląd towaru stanowi dla nabywcy pewną całość. Porównując opakowania i mając na uwadze ogólne wrażenie jakie wywierają w całości u nabywcy - nie wprowadzają w błąd. Towar pozwanego jest wyraźne w sposób niebudzący wątpliwości oznakowany logotypem identyfikującym markę […], należącą do pozwanego, z kolei towar powoda ma wyraźną i wyeksponowaną informację z fragmentem nazwy powoda […]. Najistotniejsze znaczenie ma oznakowanie słowne (słowno-graficzne), przede wszystkim oznaczanie producenta i składu napoju, zaś kolorystyka etykiety, zamieszczone na niej postacie, miejsce umieszczenia etykiety, mają znaczenie drugorzędne. Oznaczenie w sposób niebudzący wątpliwości producenta odróżnia produkty powoda od produktów pozwanego. Uwzględniając specyfikę dokonywania zakupu towarów wprowadzanych przez strony sporu do obrotu jest oczywistym, że opakowania używane przez każdą ze stron nie wprowadzają konsumentów w błąd, gdyż tego rodzaju towary rozpoznawalne są na półkach sklepowych nie po kształcie opakowania - plastikowej butelki w kształcie bidonu. Samo opakowanie nie ma zdolności indywidualizowania produktu i wskazania w ten sposób na pochodzenie od określonego producenta. Nie zatem została spełniona przesłanka wprowadzenia w błąd klientów co do tożsamości producenta. Skoro każdy produkt stron jest wyraźne i wyczerpująco oznaczony przez producenta na opakowaniu towaru, to wyłącza możliwość wprowadzenia w błąd co do tożsamości producenta. II CSKP 309/24 15 Ponadto Sąd Apelacyjny podkreślił, że przy przyjęciu prawidłowego modelu przeciętnego konsumenta napojów izotonicznych powód nie udowodnił, iż wykorzystywane przez pozwanego opakowania mogły wprowadzić klientów w błąd co do pochodzenia towarów, a zatem, że doszło do popełnienia czynu nieuczciwej konkurencji określonego w art. 10 ust. 2 w zw. z ust. 1 uZNK. Z uwagi na elementy odróżniające oba produkty stron (wyraźne logotypy), potencjalni klienci wyodrębnią produkt powoda. Uniemożliwia to wystąpienie zagrożenia lub naruszenia interesów powoda, a w konsekwencji stwierdzenia czynu nieuczciwej konkurencji. Samo naśladownictwo nie jest zabronione, jeżeli nie stwarza ryzyka wprowadzenia klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu. Bezwzględny zakaz naśladownictwa produktów wytwarzanych przez innego przedsiębiorcę prowadziłby do powstania nieograniczonego żadnym terminem monopolu eksploatacji określonego rozwiązania technicznego i uniemożliwiałby lub co najmniej utrudniał wchodzenie na rynek innym przedsiębiorcom, prowadzącym podobną działalność. Pozostawałoby to w sprzeczności z porządkiem prawnym opartym na zasadzie wolności gospodarczej i regułach uczciwej konkurencji. Samo naśladownictwo produktów innego przedsiębiorcy, nie korzystającego ze szczególnej ochrony jego praw wyłącznych, nie jest sprzeczne z regułami konkurencji i nie uzasadnia przyjęcia istnienia czynu nieuczciwej konkurencji. Niewolnicze naśladownictwo, jeśli nie jest połączone z niebezpieczeństwem wprowadzenia w błąd, nie uzasadnia ochrony z art. 13 ust. 1 u.z.n.k. Zdaniem Sądu Apelacyjnego produkt pozwanego nie nosi cech „niewolniczego naśladownictwa” produktu powoda. W ocenie Sądu Apelacyjnego zbudowanie przez pozwanego samodzielnej pozycji na rynku napojów izotonicznych świadczy o braku pasożytniczego wykorzystania wysiłków i nakładów poniesionych przez powoda na promocje napoju […]. Pozwany nie czerpał nienależnych korzyści z renomy produktu powoda, skoro sam poczynił znaczne nakłady na reklamę. Zachowanie promocyjno-reklamowe pozwanego wskazuje, że nie można mu postawić zarzutu działania sprzecznego z dobrymi obyczajami handlowymi. Zachowanie pozwanego nie stanowiło więc czynu nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 3 ust. 1 uZNK. W związku z powyższym Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo w całości uznając, że pozwany nie dopuścił się czynów nieuczciwej II CSKP 309/24 16 konkurencji. 7. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł powód, który zaskarżył go w całości i wniósł o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 10 ust. 2 w zw. z ust. 1 uZNK poprzez błędną wykładnię przesłanki możliwości wprowadzenia w błąd co do pochodzenia produktu, 2) art. 10 ust. 2 w zw. z ust. 1 uZNK oraz art. 18 ust. 1 pkt. 1)-3) uZNK poprzez ich niezastosowanie, 3) art. 3 ust. 1 uZNK poprzez błędną wykładnię, że zachowanie pozwanego nie stanowiło pasożytniczego naśladownictwa, 4) art. 3 ust. 1 w zw. z ust. 1 uZNK oraz art. 18 ust. 1 pkt. 1)-3) uZNK poprzez ich niezastosowanie. 8.Skarżący zarzucił również naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 382 k.p.c., art. 227 k.p.c. w zw. z art 391 §1 k.p.c. poprzez pominięcie przez Sąd Apelacyjny, przy orzekaniu, części materiału dowodowego zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji, w tym istotnych elementów dowodów wskazujących na ryzyko konfuzji, będące wynikiem podobieństwa opakowań konkurencyjnych produktów stron, w postaci: fragmentów raportu „Badanie porównawcze opakowań napoje izotoniczne […] vs. […]” autorstwa firmy badawczej G. z lipca 2015; licznych zgromadzonych w aktach zdjęć bidonów; zestawienia „Kopiowane przez […] produkty […] i rozwiązania graficzne 2010 - 2017” oraz firmy pozwanego „[…]” producenta napoju […], 2) art. 227 k.p.c. oraz art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 zdanie II k.p.c. poprzez niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez powoda w postępowaniu przed Sądem I instancji dowodów z opinii biegłego sądowego na okoliczność podobieństwa opakowań produktów stron, ryzyka konfuzji oraz prawidłowości metody badawczej przyjętej przez G., II CSKP 309/24 17 3) art. 3271 § 1 pkt. 1) i 2) k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. poprzez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wzajemnie sprzecznych twierdzeń i ocen sądu I instancji, 4) art. 15 zzs1 ust. 1 pkt. 4) ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej „ustawa covidowa”) w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 367 § 3 k.p.c. poprzez rozpoznanie sprawy przez sąd II instancji w składzie 1-osobowym, podczas gdy wobec szczególnej zawiłości sprawy niniejszej zasadnym było zarządzenie rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów. 9. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. II CSKP 309/24 18 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 10. Na wstępie rozważań należy podkreślić, że podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Zakaz ten dotyczy zarówno zarzutów wprost, jak i pośrednio kwestionujących ustalenia faktyczne sądów meriti (zob. wyrok SN z 7 czerwca 2024 r., II CSKP 1176/22). 11. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, z których zarzuty dotyczące naruszenia art. 382 k.p.c., art. 227 k.p.c. w zw. z art 391 §1 k.p.c. są a limine niedopuszczalne, ponieważ stanowią de facto polemikę z oceną dowodów dokonaną przez sąd drugiej instancji. 12. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa procesowego, tj. art. 227 k.p.c. oraz art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 zdanie drugie k.p.c. poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego na okoliczność podobieństwa opakowań produktów stron oraz ryzyka konfuzji, należy wskazać, że ocena ta o charakterze normatywnym należy do sądu, a nie biegłego. Sąd meriti na podstawie zgromadzonych dowodów samodzielnie ocenia czy istnieje ryzyko konfuzji konsumenckiej, a dopuszczanie w tym zakresie dowodu z opinii biegłego sądowego jest zbędne. 13. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą naruszenie przez sąd drugiej instancji zasad sporządzania uzasadnienia orzeczenia (błędnie zarzucany przez skarżącego art. 3271 § 1 pkt. 1) i 2) k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w miejsce art. 387 § 21 k.p.c.) jedynie wyjątkowo może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, co ma miejsce, gdy wskutek uchybienia wymaganiom stawianym uzasadnieniu zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 21 lutego 2024 r., I CSK 6662/22). Wbrew zarzutom kasacyjnym uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie jest wewnętrznie sprzeczne i spełnia wymogi ustawowe w wystarczającym stopniu, który pozwala na jego kontrolę. W związku z powyższym zarzut ten okazał się chybiony. 14. Ostatni zarzut naruszenia prawa procesowego dotyczył rozpoznania sprawy w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy II CSKP 309/24 19 covidowej. Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, rozpoznanie sprawy w takim składzie prowadzi do nieważności postępowania. Jednakże nadając tej uchwale moc zasady prawnej Sąd Najwyższy ustalił, że przyjęta w uchwale wykładnia obowiązuje od dnia jej podjęcia. W niniejszej sprawie zaskarżony wyrok zapadł w dniu 14 grudnia 2021 r., czyli przed datą podjęcia powyższej uchwały. W ocenie Sądu Najwyższego w składzie orzekającym ingerencja ustawodawcy w zasadę kolegialności składów w czasie zagrożenia epidemiologicznego nie jest z zasady niedopuszczalna i nie skutkuje a priori nieważnością postępowania (zob. postanowienia SN: z 29 kwietnia 2022 r., III CZP 77/22; z 15 lutego 2024 r., I CSK 413/23 i z 11 kwietnia 2024 r., I CSK 1092/23). Stąd też chybiony okazał się ostatni zarzut procesowy, ponieważ skład Sądu Apelacyjnego był zgodny z obowiązującymi wówczas przepisami ustawy covidowej. 15. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że skupiają się one na prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów art. 10 ust. 2 i art. 3 ust. 1 uZNK dokonanej przez Sąd Apelacyjny. 16. Niesporna jest możliwość kumulacji roszczeń z art. 3 i 10 uZNK, ponieważ są to dwie niezależne od siebie podstawy roszczeń. To samo zachowanie przedsiębiorcy może bowiem jednocześnie wypełniać przesłanki „konkretnego” czynu nieuczciwej konkurencji z art. 10 u ZNK, jak i „ogólnego” czynu nieuczciwej konkurencji z art. 3 uZNK. Powołanie się na art. 3 uZNK wymaga jednak wskazania, jaki inny dobry obyczaj niż wymieniony w art. 10 uZNK doznał naruszenia, oraz udowodnienia, że nieprzestrzeganie tego obyczaju zagroziło lub naruszyło interes przedsiębiorcy. Zdaniem Sądu Najwyższego funkcja uzupełniająca art. 3 uZNK w odniesieniu do czynów naśladownictwa powinna być jednak wykorzystywana z dużą ostrożnością, aby nie doprowadzić do „dławienia” konkurencji, co byłoby ze szkodą dla konsumentów. 17. Zgodnie z art. 10 ust. 2 w zw. z ust 1 uZNK czynem nieuczciwej konkurencji jest wprowadzenie do obrotu towarów w opakowaniu, które może wprowadzić klientów w błąd m.in. co do pochodzenia towaru, chyba że zastosowanie takiego opakowania jest uzasadnione względami technicznymi. W przepisie tym został II CSKP 309/24 20 stypizowany czyn nieuczciwej konkurencji polegający na naśladownictwie cudzego produktu w zakresie opakowania. Jednakże nie każde naśladownictwo jest czynem nieuczciwej konkurencji, a jedynie takie, które może doprowadzić do konfuzji konsumenckiej, czyli możliwości wprowadzenia klientów w błąd co do pochodzenia towaru. 18. W ocenie Sądu Najwyższego w składzie orzekającym dla uznania danego czynu za czyn nieuczciwej konkurencji w świetle art. 10 ust. 2 uZNK nie jest więc wystarczające stwierdzenie, że ma miejsce naśladownictwo innego produktu w zakresie opakowania, lecz konieczne jest ustalenie, że może ono wprowadzić klientów w błąd co do pochodzenia towaru od danego producenta. 19. Zdaniem Sądu Najwyższego „zwykłe” naśladownictwo cudzych produktów, w tym cudzych opakowań nie jest per se działaniem nagannym; wręcz przeciwnie rozwijanie, ulepszanie oraz poszerzanie asortymentu podobnych produktów leży w interesie konsumentów. „Zwykłe” naśladownictwo jest przejawem zdrowej konkurencji pomiędzy przedsiębiorcami, które zazwyczaj skutkuje spadkiem cen produktów z korzyścią dla konsumentów. Czynem nieuczciwej konkurencji jest jedynie „niewolnicze” naśladownictwo z art. 13 uZNK oraz „pasożytnicze” naśladownictwo z art. 3 ust. 1 uZNK. Jednak te przypadki nieuczciwego naśladownictwa nie mogą być interpretowane rozszerzająco, ponieważ groziłoby to monopolizacją rynku ze szkodą dla konsumentów (wyższe ceny, ograniczony wybór towarów itp.). 20. Sądy meriti ustaliły, że opakowania napojów izotonicznych stron są podobne i różnią się przede wszystkim logotypem. Od początku bezsporne w sprawie było, że napój powoda jest wyraźnie oznaczony logotypem […], a napój pozwanego logotypem […]. Rację ma Sąd Apelacyjny, że ocena konfuzji opakowań stron powinna być dokonane całościowo, tj. z uwzględnieniem opakowania (butelki) oraz znajdujących się na nich oznaczeń (logotypów). Konsument bowiem podejmuje decyzję o zakupie jednego z napojów izotonicznych na podstawie całokształtu okoliczności, a nie wyłącznie na podstawie kształtu lub wielkości butelki. 21. Przy czym, co jest kluczowe w sprawie, ocena konfuzji powinna być dokonywana w oparciu o wzorzec przeciętnego konsumenta, do którego praktyka II CSKP 309/24 21 rynkowa jest kierowana lub do którego dociera. Pojęcie „przeciętnego konsumenta” zostało normatywnie zdefiniowane w art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, zgodnie z którym przez przeciętnego konsumenta rozumie się konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny; oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. 22. Zdaniem Sądu Najwyższego w składzie orzekającym Sąd Apelacyjny prawidłowo ustalił wzorzec przeciętnego konsumenta napojów izotonicznych jako osoby „świadomie” aktywne fizycznie (zawodowo lub rekreacyjnie), które mają wyższą wiedzę co do prawidłowego sposobu odżywiania. Stąd też wzorzec przeciętnego konsumenta napojów izotonicznych nie podejmuje decyzji o zakupie konkretnego napoju „pochopnie”, a po „namyśle” i świadomie wybiera produkt danego producenta. W związku z powyższym trafna okazała się konstatacja Sądu Apelacyjnego, że podobieństwo opakowań stosowanych przez strony przy jednoczesnym wyraźnym oznaczeniu różnymi logotypami (nazwą producenta przy napoju […] oraz nazwą produktu przy napoju […]) nie wprowadza konsumentów w błąd co do pochodzenia tych towarów. Zdaniem Sądu Najwyższego wyczerpujące i wyraźne oznaczenie producenta na opakowaniu towaru, co do zasady, wyłącza możliwość wywołania błędu zarówno co do tożsamości producenta, jak i produktu (zob. wyrok SN z 14.11.2008 r., V CSK 162/08). 23. W ocenie Sądu Najwyższego prawidłowo ustalony wzorzec konsumenta napojów izotonicznych jest w stanie rozróżnić obydwa przeciwstawiane produkty jako pochodzące od różnych producentów i nie jest narażony również na konfuzję „pośrednią” (wprowadzenie w błąd co do ewentualnych związków prawnych, gospodarczych czy organizacyjnych między producentami tych napojów), właśnie z uwagi na wyraźne oznaczenie różnymi logotypami znajdującymi się na etykietach oraz na opakowaniu (butelce). II CSKP 309/24 22 24. Wbrew zarzutom skarżącego w sprawie nie mamy również do czynienia z pasożytniczym naśladownictwem w rozumieniu art. 3 ust. 1 uZNK, które sprowadza się do wykorzystania cudzych nakładów pracy (inwestycji) lub renomy w drodze kopiowania gotowego produktu. Zdaniem Sądu Najwyższego, skoro pomiędzy produktami stron nie ma niebezpieczeństwa konfuzji w rozumieniu art. 10 ust. 2 uZNK, to naśladownictwo to należy uznać za dozwolone (prokonkurencyjne) na gruncie art. 3 ust. 1 uZNK. 25. Jak wynika z ustaleń faktycznych nie tylko powód, ale i pozwany poniósł znaczne nakłady na reklamę swojego produktu, dzięki czemu, po pewnym czasie jego produkt zwiększył procentowy udział w rynku napojów izotonicznych, ale odbyło się to nie kosztem klientów powoda, a innego podmiotu - koncernu C. Trafnie Sąd Apelacyjny wskazał, że pojawienie się na rynku konkurenta z reguły wiąże się z poniesieniem przez innego przedsiębiorcę uszczerbku w postaci mniejszego zysku, a w każdym razie - ryzyka utraty dotychczasowej pozycji, co jest wpisane – zdaniem Sądu Najwyższego - w samą istotę zasady konkurencyjności. 26. W związku z powyższym niezasadne okazały się zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia prawa materialnego, skoro Sąd Apelacyjny prawidłowo zinterpretował i właściwie zastosował art. 3 ust. 1 oraz art. 10 ust. 2 uZNK. 27. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 k.p.c., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. Ewa Stefańska Krzysztof Grzesiowski Marcin Trzebiatowski [P.L.] [r.g.]