II CSKP 1168/23

II CSKP 1168/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: 12 lutego 2026 r. SSN Tomasz Szanciło (przewodniczący) SSN Beata Janiszewska (sprawozdawca) SSN Mariusz Załucki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 12 lutego 2026 r. w Warszawie skargi kasacyjnej F. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W., W.C., A.W., I.K., M.W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 7 kwietnia 2022 r., I ACa 722/21, w sprawie z powództwa F. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W., W.C., Z.D., A.W., I.K., M.W. przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] w W. o ustalenie, oddala skargę kasacyjną. Beata Janiszewska Tomasz Szanciło Mariusz Załucki [J.T.] UZASADNIENIE II CSKP 1168/23 2 Powodowie F. S.A. w W., W.C., Z.D., A.W., I.K. i M.W. wnieśli o uchylenie dwóch bliżej określonych uchwał pozwanej Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości ul. [...] w W., a ewentualnie o ustalenie nieistnienia tych uchwał. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo główne i uwzględnił w całości żądanie ewentualne. Na skutek apelacji pozwanej Wspólnoty Mieszkaniowej Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił także powództwo ewentualne. Ustalił przy tym, za Sądem pierwszej instancji, że powodowie są uprawnieni z tytułu udziału we współwłasności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] w łącznej wysokości 0,5787 (jako właściciele niewyodrębnionych lokali). Decyzją z 19 lutego 2019 r. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej: Komisja) uchyliła decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 21 lutego 2000 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia temu Prezydentowi oraz nakazała m.st. Warszawa przejęcie zarządu tą nieruchomością na zasadach określonych w art. 184a–186a u.g.n. Podstawą wydania tej decyzji był art. 40e ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (dalej: ustawa reprywatyzacyjna) w brzmieniu sprzed 20 października 2020 r. Na podstawie uchwały Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z 27 lutego 2019 r. powierzono Zakładowi Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] m.st. Warszawy (dalej: ZGN) zarząd udziałem wynoszącym 0,5787 części wskazanej nieruchomości. W sprawie ustalono również, że pismem z 29 marca 2019 r. zarząd pozwanej zwołał zebranie właścicieli lokali na 18 kwietnia 2019 r. W wyznaczonym dniu sporządzono protokół zebrania właścicieli lokali, wedle którego nie podjęto uchwały w przedmiocie wybrania przewodniczącego, nie przyjęto też porządku obrad. Następnie właściciele lokali tworzących pozwaną wspólnotę mieszkaniową podjęli w trybie indywidualnego zbierania głosów dwie zaskarżone uchwały. Pierwsza, oznaczona jako uchwała nr [...], dotyczyła odwołania ówczesnego członka zarządu pozwanej, a druga, oznaczona jako uchwała nr [...]1 – powołania nowego, II CSKP 1168/23 3 dwuosobowego, zarządu wspólnoty. Za obiema uchwałami głosowało m.st. Warszawa, działając przy tym jako zarządca nieruchomości ustanowiony na podstawie art. 40e ust. 1 ustawy reprywatyzacyjnej w odniesieniu do udziału w wysokości 0,5787. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Sąd Apelacyjny ocenił, że „uprawnienie zarządcze” m.st. Warszawy „obejmowało uprawnienie do podejmowania czynności zwykłego zarządu, w zakresie wynikającym z udziału przynależnego byłym właścicielom” (s. 15 uzasadnienia wyroku SA). Uprawnienie to wynikało z decyzji Komisji dotyczącej m.in. nakazania m.st. Warszawa przejęcie zarządu nieruchomością. Wskutek tego aktu m.st. Warszawa mogło działać w zakresie wynikającym z art. 184b u.g.n., czyli było uprawnione do dokonywania czynności zwykłego zarządu. Do tej kategorii czynności należy odwołanie członka zarządu i powołanie nowego zarządu wspólnoty mieszkaniowej. Wobec tego sporne uchwały, jako odnoszące się do ww. kwestii, zostały rzeczywiście podjęte, a powództwo podlegało oddaleniu. Powodowie wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji, zarzucając naruszenie: (1) art. 40e ust. 1 ustawy reprywatyzacyjnej w pierwotnym brzmieniu, (2) art. 184a–186a u.g.n., (3) art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. W pierwszym zarzucie podniesiono, że doszło do uchybienia art. 40e ust. 1 ustawy reprywatyzacyjnej w pierwotnym brzmieniu (przed nowelizacją ww. ustawy dokonaną z dniem 20 października 2020 r.), które powinno być uwzględnione w ocenie prawnej, gdyż zarówno wydanie decyzji nakazującej m.st. Warszawa przejęcie zarządu sporną nieruchomością (19 lutego 2019 r.), jak i podjęcie uchwał zaskarżonych w niniejszej sprawie, miało miejsce przed wspomnianą nowelizacją. W ocenie skarżących nietrafne jest stanowisko Sądu Apelacyjnego, że decyzja wydana na podstawie art. 40e ust. 1 ustawy reprywatyzacyjnej w pierwotnym brzmieniu „stanowi samodzielną przesłankę przejęcia zarządu przez m.st. Warszawa nad nieruchomością […] wbrew oświadczeniom i woli właścicieli nieruchomości”. Zdaniem powodów prawidłowa wykładnia tego przepisu „nie pozwalała uznać, że zarząd nad nieruchomością przechodzi na m.st. Warszawa z mocy prawa”, a do II CSKP 1168/23 4 uzyskania tego celu potrzebne były dodatkowo złożenie odpowiedniego oświadczenia woli przez współwłaścicieli nieruchomości. Drugi zarzut dotyczył przyjęcia, że z art. 184a–186a u.g.n. wynikało „uprawnienie m.st. Warszawa do głosowania nad uchwałami Wspólnoty Mieszkaniowej […] bez zgody i wbrew woli właścicieli z udziału, który im przypadał”. Skarżący wyrazili pogląd, że w „zarząd nad nieruchomością powstaje na podstawie oświadczenia woli właścicieli nieruchomości (a w niniejszym wypadku Powodowie nie utracili własności nieruchomości budynkowej), wobec czego działanie wbrew ich woli powinno zostać uznane za nieuprawnione i pozbawione skutków prawnych, gdyż w/w przepisy nie mogą naruszać uprawnień właścicielskich” (s. 2-3 skargi kasacyjnej). Trzeci zarzut odnosił się do sposobu sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku i niewyjaśnienia przyczyn uznania przez Sąd Apelacyjny, że m.st. Warszawa przejęło zarząd nad nieruchomością na podstawie decyzji Komisji, tj. z mocy prawa, oraz nieuwzględnienia dowodu w postaci pozwu m.st. Warszawy przeciwko skarżącym (powodom w niniejszej sprawie), o złożenie oświadczenia woli i oddanie zarządu nieruchomością. Tymczasem, zdaniem skarżących, z powyższych okoliczności można było wnosić, że m.st. Warszawa „de facto nie sprawuje zarządu nieruchomością i cel ten stara się osiągnąć na drodze sądowej” (s. 3 skargi kasacyjnej). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Z treści tego zarzutu wynika, że dotyczy on sposobu sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, a kwestia ta wyprzedza zagadnienia prawnomaterialne. Zarzut naruszenia art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. należy uznać za niezasadny. Drugi z tych przepisów zawiera jedynie odesłanie; kluczowe znaczenie uzyskuje natomiast ocena przywołania art. 328 § 2 k.p.c., który stanowi, że pisemne uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony o doręczenie wyroku z uzasadnieniem zgłoszony w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia wyroku. Istota zastrzeżeń powodów nie dotyczy jednak wniosku o sporządzenie pisemnego II CSKP 1168/23 5 uzasadnienia zapadłego orzeczenia, lecz kompletności i klarowności motywów wyroku. Określony w zarzucie przepis nie pozostaje zatem w korelacji z opisem jego naruszenia. Omawiany zarzut byłby niezasadny, także gdyby przyjąć, że – niewysłowioną w skardze – intencją powodów było nawiązanie do treści art. 328 § 2 k.p.c. sprzed 7 listopada 2019 r. Niniejsza sprawa została wprawdzie wszczęta w sierpniu 2019 r., jednak w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji zastosowanie znajdowały przepisy Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu nadanym im przez ustawę z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw. Wniosek taki wynika wprost z art. 9 ust. 2 tej ustawy, który stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu nadanym tą ustawą. Wyrok Sądu pierwszej instancji został wydany w 2021 r., wobec czego do rozpoznania apelacji nie można było – na podstawie wyjątkowej normy z art. 9 ust. 4 ustawy nowelizującej – stosować przepisów dawnego prawa. W konsekwencji sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób nieodzwierciedlający wymagań ustawowych mogłoby ewentualnie świadczyć o naruszeniu art. 387 § 21 k.p.c., a nie art. 328 § 2 k.p.c. Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia wskazanego ostatnio przepisu nie przystaje natomiast do stanu prawnego, w którym rozpoznawano sprawę. Zarazem podkreślić należy, choć jedynie obiter dictum, że wbrew istocie stanowiska powodów motywy zaskarżonego wyroku pozwalają na przeprowadzenie kontroli kasacyjnej orzeczenia. Nietrafne okazały się także zarzuty naruszenia prawa materialnego. Powodowie zasadnicze znaczenie przywiązywali do tego, że decyzja Komisji z 19 lutego 2019 r. o nakazaniu m.st. Warszawa przejęcia zarządu nieruchomością na zasadach określonych w art. 184a–186a u.g.n. została wydana na podstawie art. 40e ust. 1 ustawy reprywatyzacyjnej w pierwotnym brzmieniu; także zaskarżone w niniejszej sprawie uchwały podejmowane były przed nowelizacją tego przepisu dokonaną z dniem 20 października 2020 r. W ocenie powodów skutkiem tej decyzji nie było objęcie zarządu nad nieruchomością przez m.st. Warszawa, wobec czego II CSKP 1168/23 6 pozwany nie mógł podjąć uchwał zaskarżonych w niniejszej sprawie. Potwierdzenia stanowiska o tym, że m.st. Warszawa nie sprawowało zarządu nieruchomością, skarżący upatrywali w fakcie wystąpienia przez pozwanego w innym postępowaniu z żądaniami stanowiącymi przejaw dążenia do uzyskania faktycznego zarządu nad nieruchomością. Należy w związku z tym przypomnieć, że art. 40e ust. 1 ustawy reprywatyzacyjnej stanowił pierwotnie, iż w decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-3, Komisja może nakazać gminie przejęcie zarządu nieruchomością warszawską lub jej odpowiednią częścią na zasadach określonych w art. 184a–186a u.g.n. Z kolei z art. 40e ust. 2 tej ustawy wynikało, że gmina w terminie 7 dni od dnia wydania przez Komisję decyzji, o której mowa w ust. 1, przejmuje od dotychczasowego zarządcy czynności związane z zarządzaniem nieruchomością i wyznacza nowego, innego zarządcę nieruchomości. Z kolei aktualnie (od 20 października 2020 r.) art. 40e ust. 1 zd. 1 tej ustawy stanowi, że w przypadku wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-3, gmina albo Skarb Państwa są obowiązane do przejęcia zarządu nieruchomością warszawską lub jej odpowiednią częścią na zasadach określonych w art. 184a– 186a u.g.n. Zgodnie z art. 40e ust. 1 zd. 2 ustawy reprywatyzacyjnej osoba, na rzecz której wydano decyzję reprywatyzacyjną, jej następca prawny albo dotychczasowy zarządca są obowiązani niezwłocznie wydać nieruchomość lub jej odpowiednią część gminie albo Skarbowi Państwa, a także dopełnić wszelkich czynności niezbędnych do prawidłowego przejęcia i sprawowania zarządu. Stosownie natomiast do art. 40e ust. 3 tej ustawy do zabezpieczenia i egzekucji obowiązku, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec zarzutów naruszenia prawa materialnego zasadnicze znaczenie miało dokonanie oceny, czy decyzja Komisji wydana na podstawie art. 40e ustawy reprywatyzacyjnej w pierwotnym brzmieniu doprowadziła do przejścia na m.st. Warszawa zarządu nieruchomością, czy – przeciwnie – do uzyskania takiego zarządu niezbędne było, jak twierdzili skarżący, oświadczenie woli właścicieli nieruchomości. W tej kwestii z przedstawionych poniżej względów należy uznać, że II CSKP 1168/23 7 stanowisko powodów nie jest trafne, a m.st. Warszawa uzyskało zarząd nieruchomością wspólną mimo niezłożenia przez nich ww. oświadczenia woli. Podstawowe znaczenie ma okoliczność, że do przypadku badanego w niniejszej sprawie znajdował zastosowanie art. 40e ustawy reprywatyzacyjnej w znowelizowanej postaci, a to wobec brzmienia przepisów międzyczasowych zawartych w ustawie nowelizującej ustawę reprywatyzacyjną z dniem 20 października 2020 r. Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 17 września 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, ustawy o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej: ustawa nowelizująca ustawę reprywatyzacyjną), art. 40e ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się także do decyzji wydanych przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na podstawie art. 40e ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Regulacja ta wywołała zatem skutek retroaktywny, a tym samym objęła, wstecznie, również decyzje wydane na podstawie z art. 40e ust. 1 ustawy reprywatyzacyjnej w pierwotnym brzmieniu. O zasadności skargi kasacyjnej nie może więc świadczyć argumentacja skarżących, którzy zasadniczego wsparcia dla swego stanowiska upatrywali w tym, że wskazany ostatnio przepis nie prowadził do uzyskania przez m.st. Warszawa zarządu nieruchomością. Podstawą oceny skutków decyzji Komisji z 19 lutego 2019 r. był bowiem art. 40e ustawy reprywatyzacyjnej w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, a nie – przepis ten w jego pierwotnym brzmieniu; zarzut naruszenia tego przepisu okazał się zatem bezprzedmiotowy. Jednak, wbrew założeniom skarżących, także wykładnia art. 40e ustawy reprywatyzacyjnej w pierwotnym brzmieniu, zestawiona ze stanem ukształtowanym wskutek nowelizacji, nie uzasadniała poglądu zajętego w skardze kasacyjnej. Przeciwnie, m.st. Warszawa po wydaniu ww. decyzji objęło zarząd nad sporną nieruchomością, toteż mogło brać udział w głosowaniu nad spornymi uchwałami. Trafnie więc Sąd Apelacyjny uznał, że wobec warunków podjęcia uchwał II CSKP 1168/23 8 nie zachodziły podstawy do ich skutecznego zaskarżenia. Za takim stanowiskiem przemawiają wyniki językowej, systemowej i celowościowej interpretacji ww. unormowania. Co się tyczy wyników wykładni językowej, to należy przypomnieć, że pierwotnie Komisja mogła w decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-3, „nakazać gminie przejęcie zarządu nieruchomością warszawską lub jej odpowiednią częścią na zasadach określonych w art. 184a –186a u.g.n.”. Wskutek nowelizacji przyjęto, że w przypadku wydania takiej decyzji „gmina albo Skarb Państwa są obowiązane do przejęcia zarządu nieruchomością”. Komisja nie ma więc obecnie możliwości decydowania, czy nakaże gminie przejęcie zarządu, gdyż obowiązek takiego przejęcia jest obligatoryjnym następstwem wydania decyzji. Źródłem tego obowiązku jest nie decyzja Komisji (jak w pierwotnej regulacji), lecz przepis ustawy, który z faktem wydania ww. decyzji wiąże skutek w postaci powstania obowiązku przejęcia zarządu. Wprawdzie w pierwotnej wersji ustawy reprywatyzacyjnej nakazanie przejęcia zarządu nie było obligatoryjne (verba legis: „Komisja może nakazać gminie przejęcie zarządu”), lecz w przypadku skorzystania przez Komisję z tej możliwości zachodziły daleko idące skutki, unormowane w art. 40e ust. 2 ustawy reprywatyzacyjnej. Przepis ten stanowił bowiem, że w razie takiego nakazania „gmina w terminie 7 dni od dnia wydania przez Komisję decyzji […], przejmuje od dotychczasowego zarządcy czynności związane z zarządzaniem nieruchomością i wyznacza nowego, innego zarządcę nieruchomości”. Użycie stanowczej formy czasowników (verba legis): „przejmuje” i „wyznacza” wskazuje na bezwarunkowy charakter określonych ustawą obowiązków. Powinności te, czyli przejęcie „czynności związanych z zarządzaniem nieruchomością” oraz wyznaczenie „nowego, innego zarządcy nieruchomości”, miały przy tym nastąpić „w terminie 7 dni od dnia wydania” decyzji przez Komisję. Skoro przepis stanowił, że czynności związane z zarządzaniem gmina „przejmuje od dotychczasowego zarządcy”, to należy wnosić, że tym samym dochodziło do pozbawienia „dotychczasowego zarządcy” możliwości ich dalszego wykonywania. Przejąć coś oznacza bowiem tyle, co „wziąć to, co wcześniej należało do kogoś innego”, II CSKP 1168/23 9 i immanentnie wiąże się z pozbawieniem drugiej osoby danej rzeczy, funkcji etc. Wniosek taki wynika zresztą nie tylko ze znaczenia słowa „przejmuje”, lecz także istoty zarządu nad nieruchomością, który nie może przysługiwać jednocześnie dotychczasowemu i nowemu zarządcy. Również wykładnia systemowa art. 40e ustawy reprywatyzacyjnej prowadzi do tożsamego wniosku o skutkach nakazania przejęcia zarządu. Skoro Komisja działała w sposób władczy (jako organ administracji), to nakazując m.st. Warszawie przejęcie zarządu otwierała drogę do wywołania wszystkich skutków określonych w art. 40e ust. 2 ustawy reprywatyzacyjnej (w dawnym brzmieniu). Przepis ten przewidywał natomiast przejęcie zarządu i wyznaczenie nowego zarządcy bez potrzeby udziału dotychczasowych uprawnionych, a w szczególności – bez konieczności uzyskania ich oświadczenia w przedmiocie „przekazania” zarządu. Wskazany z tym przepisie termin 7 dni byłby zresztą nie do pogodzenia z koncepcją leżącą u podstaw stanowiska skarżących: że m.st. Warszawa miałoby dopiero zabiegać o dokonanie stosownej czynności prawnej przez dotychczasowego zarządcę. W stanie faktycznym sprawy Komisja w decyzji z 19 lutego 2019 r. skorzystała z możliwości nakazania m.st. Warszawa przejęcia zarządu, wobec czego zaktualizowały się wszystkie opisane wyżej konsekwencje prawne takiego nakazania. W wykonaniu prawnego obowiązku przejęcia zarządu Zarząd Dzielnicy [...] m.st. Warszawy uchwałą z 27 lutego 2019 r. powierzył zarząd udziałem w nieruchomości, wynoszącym 0,5787 części, Zakładowi Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] m.st. Warszawy. Wypełnione zostały zatem obowiązki określone w art. 40e ust. 2 ustawy reprywatyzacyjnej (w pierwotnym brzmieniu), czyli doszło do przejęcia zarządu w sensie prawnym. Kierunek wykładni proponowany przez skarżących jest prawidłowy jedynie o tyle, że do przejęcia zarządu nie doszło z mocy prawa – przejęcie to nastąpiło na mocy wykonania przez m.st. Warszawę kompetencji, która przysługiwała mu w związku z wydaniem decyzji Komisji z 19 lutego 2017 r. Istotnie bowiem od dnia wydania tej decyzji aż do (obowiązkowego) przejęcia zarządu przez gminę, pierwotny zarządca wciąż piastował zarząd nad spornym udziałem. II CSKP 1168/23 10 Dalsze czynności podejmowane w ramach sprawowania przez m.st. Warszawę zarządu nad nieruchomością doprowadziły z kolei do podjęcia uchwał zaskarżonych w niniejszej sprawie. Bez znaczenia pozostaje natomiast kwestia tego, czy – wobec postawy powodów – pozwany był w stanie faktycznie wykonywać te czynności zarządu, które wymagały władania rzeczą. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie pozostaje bowiem jedynie ten aspekt wykonywania zarządu, który dotyczy podjęcia zaskarżonych uchwał, a niewątpliwie czynnik faktycznego władania nie jest w tym przypadku konieczny. Istotnych zmian nie wprowadziła w tym zakresie ustawa nowelizująca ustawę reprywatyzacyjną z dniem 20 października 2020 r. W miejsce stanowczych form czasowników („przejmuje”, „wyznacza”), które zgodnie z zasadami wykładni są interpretowane jako rodzące obowiązek określonych zachowań, wprost wskazano na obowiązek przejęcia zarządu – jako całości, a nie (jak w poprzednim stanie prawnym) „czynności związanych z zarządzaniem nieruchomością”. Celem nowelizacji art. 40e ustawy reprywatyzacyjnej było więc z jednej strony opisane wyżej powiązanie z decyzją Komisji obligatoryjnego przejęcia zarządu, a z drugiej strony wskazanie podmiotom publicznoprawnym wprost na obciążający je obowiązek takiego przejęcia. Zajęte przez skarżących stanowisko o tym, że w stanie prawnym sprzed 20 października 2020 r. do przejęcia zarządu konieczne było złożenie przez powodów oświadczeń woli (w istocie: dokonanie czynności prawnej), byłoby nie do pogodzenia zarówno z przedstawionymi wyżej wnioskami wywiedzionymi z językowej i systemowej interpretacji art. 40e ustawy reprywatyzacyjnej (w pierwotnym brzmieniu), jak i z wynikami wykładni teleologicznej. Pogląd skarżących pozostaje bowiem w sprzeczności z celem ustawy reprywatyzacyjnej. Wydanie decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 40e ust. 1 tej ustawy, miało na celu doprowadzenie do odebrania zarządu nieruchomością z rąk prywatnych i przejęcie go przez m.st. Warszawa. Działanie w sposób władczy należy przy tym do istoty prawa administracyjnego; gdyby przekazanie zarządu miało nastąpić w drodze czynności prawnej (umowy), to wydawanie decyzji w tym przedmiocie byłoby zbędne. Trudno zresztą uznać, by racjonalny ustawodawca wdrożył w ustawie rozwiązanie oparte na oczekiwaniu, że osoby, którym wskutek decyzji odbiera się II CSKP 1168/23 11 zarząd nad nieruchomością, same przekażą go m.st. Warszawa, a do czasu dokonania stosownej czynności prawnej zachowają ten zarząd. Z kolei wykładnia, zgodnie z którą po wydaniu omawianej decyzji na m.st. Warszawa ciążyłby jedynie obowiązek dążenia do zawarcia umowy z właścicielami nieruchomości, przy czym oni sami nie byliby do tego zobowiązani, byłaby wprost sprzeczna z art. 40e ust. 2 ustawy reprywatyzacyjnej w pierwotnym brzmieniu. Przepis ten wyraźnie stanowił bowiem, że gmina w terminie 7 dni od dnia wydania przez Komisję decyzji, o której mowa w ust. 1, przejmuje od dotychczasowego zarządcy czynności związane z zarządzaniem nieruchomością i wyznacza nowego, innego zarządcę nieruchomości. Przepis ten nie pozostawiał zatem przestrzeni decyzyjnej dla właścicieli nieruchomości warszawskiej (ani dla gminy, skoro przejęcie zarządu było obowiązkowe). W podsumowaniu powyższych uwag należy wskazać, że art. 40e ust. 1 ustawy reprywatyzacyjnej w pierwotnym brzmieniu został ujęty w sposób stanowczy. Choć jego zastosowanie przez organ wyposażony w kompetencje do wydania takiej decyzji było fakultatywne („Komisja może”), to w razie skorzystania z tego rozwiązania i wydania stosownej decyzji po stronie m.st. Warszawy powstawał jednoznaczny obowiązek przejęcia zarządu nieruchomością warszawską lub jej odpowiednią częścią na zasadach określonych w art. 184a–186a u.g.n. Skoro m.st. Warszawa musiało wówczas przejąć zarząd, to należy uznać, że przejęcie takie nie było uzależnione od woli właścicieli danej nieruchomości. Wnioskowi o przejęciu zarządu jako skutku nakazania takiego przejęcia decyzją Komisji wydaną na podstawie art. 40e ustawy reprywatyzacyjnej w pierwotnym brzmieniu, nie przeczy fakt, że w efekcie nowelizacji tego unormowania dodano art. 40e ust. 1 zd. 2 tej ustawy, obligujący osobę, na rzecz której wydano decyzję reprywatyzacyjną, jej następcę prawnego albo dotychczasowego zarządcę „do niezwłocznego wydania nieruchomości lub jej odpowiedniej części gminie albo Skarbowi Państwa”, a także do dopełnienia „wszelkich czynności niezbędnych do prawidłowego przejęcia i sprawowania zarządu”. Przepis ten nie uzasadnia tezy, że przejęcie zarządu w sensie prawnym następowało dopiero w razie wykonania przez ww. osoby obowiązków nałożonych II CSKP 1168/23 12 na nie w art. 40e ust. 1 zd. 2 ustawy reprywatyzacyjnej w znowelizowanym brzmieniu. Przeciwnie, przepis ten odnosił się do technicznych aspektów wykonywania zarządu, do czego konieczne może być władanie rzeczą, dostęp do kluczy do pomieszczeń, do dokumentacji dotyczącej nieruchomości, w tym umów, numerów rachunków bankowych itd. Należy przypomnieć, że zarząd składa się zarówno z czynności czysto faktycznych, jak i czynności prawnych. Do dokonania niektórych spośród tych czynności (np. remontowych, spisu z natury) niezbędne może być rzeczywiste władztwo nad nieruchomością. Do takiej kategorii działań składających się na zarząd nieruchomością nie należy jednak podejmowanie uchwał, toteż kwestia uzyskania przez m.st. Warszawa faktycznego władztwa nad nieruchomością pozostawała bez znaczenia dla oceny istnienia (podjęcia) uchwał będących przedmiotem niniejszego sporu. Niewątpliwie gmina jako zarządca może dokonywać czynności zwykłego zarządu rzeczą samodzielnie. Do czynności takich należy również wyznaczenie zarządu – co nie jest obecnie kwestionowane i co wprost wynikało z art. 40e ust. 2 ustawy reprywatyzacyjnej w pierwotnym brzmieniu. Kwestia objęcia przedmiotu zarządu w posiadanie, przekazania stosownej dokumentacji etc. ma natomiast znaczenie wtórne. W nawiązaniu do akcentowanej przez skarżących zmiany art. 40e ustawy reprywatyzacyjnej, mającej jakoby potwierdzać słuszność przyjętej przez nich wykładni ww. regulacji w jej pierwotnym brzmieniu, należy jednak zauważyć, że w istocie, o ile ustawa może wyposażyć dany podmiot w kompetencje do dokonywania czynności zarządu, o tyle nie może ona sama w sobie zmienić faktycznego stanu władania. Dlatego w ustawie nowelizującej ustawę reprywatyzacyjną przewidziano obowiązek wydania nieruchomości oraz dopełnienia wszelkich czynności niezbędnych do prawidłowego przejęcia i sprawowania zarządu (art. 40e ust. 1 zd. 2 ustawy reprywatyzacyjnej), a także wskazano tryb jego egzekucji (art. 40e ust. 3 ustawy reprywatyzacyjnej). Z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej ustawę reprywatyzacyjną jednoznacznie wynika przy tym, że zmiana stanu prawnego dotyczyła faktycznych aspektów przejęcia zarządu, a jej celem było zapewnienie „wywiązania się przez gminę lub Skarb Państwa z obowiązku przejęcia zarządu nad nieruchomością” (zob. druk 420 Sejmu IX kadencji, s. 24-25). II CSKP 1168/23 13 Tym samym, wbrew pierwszemu zarzutowi skargi, należało przyjąć, że m.st. Warszawa przejęło zarząd nad sporną nieruchomością (ściślej: udziałem pozwanych) już 27 lutego 2019 r. (tj. w dniu, w którym m.st. Warszawa wywiązało się z obowiązku przejęcia zarządu przez wskazanie, że przejmuje go ZGN), wobec czego było uprawnione do głosowania za kwestionowanymi w sprawie uchwałami. Okoliczność, że działało przy tym wbrew woli powodów, nie ma znaczenia dla sprawy, skoro powodowie zostali w sposób władczy pozbawieni zarządu nieruchomością. Także drugi z zarzutów naruszenia prawa materialnego nie mógł być zatem uznany za skuteczny. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 39814 k.p.c., orzeczono jak w sentencji wyroku. Beata Janiszewska [J.T.] [r.g.] Tomasz Szanciło Mariusz Załucki